ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΟΡΙΝΘΟΣ

 

Ο Αρχαιολογικός Χώρος Αρχαίας Κορίνθου εκτείνεται στους βόρειους πρόποδες του λόφου του Ακροκορίνθου, αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς προορισμούς της Ελλάδας. Η περιοχή κατοικείται αδιάλειπτα από τη Νεολιθική εποχή (6500 – 1100 π.Χ.) και αναφέρεται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα ως «αφνειός» λόγω του εξαιρετικού πλούτου της. Η πόλη έφτασε στο απόγειο της ακμής της κατά την Αρχαϊκή Εποχή (7ος – 6ος αι. π.Χ.) υπό τη διοίκηση των τυράννων Κύψελου και Περίανδρου, οπότε ίδρυσε πανίσχυρες αποικίες όπως οι Συρακούσες και η Κέρκυρα, ενώ παράλληλα κατασκεύασε τον Δίολκο για τη χερσαία μεταφορά πλοίων.

Κατά τους Κλασικούς και Ελληνιστικούς χρόνους, η Κόρινθος συμμετείχε ενεργά στους Περσικούς Πολέμους, ενώ η έντονη εμπορική της αντιπαλότητα με την Αθήνα αποτέλεσε μία από τις κύριες αφορμές για το ξέσπασμα του Πελοποννησιακού Πολέμου. Η πορεία της ανακόπηκε βίαια το 146 π.Χ. μετά τη μάχη της Λευκόπετρας, όταν ο Ρωμαίος στρατηγός Λεύκιος Μόμμιος ισοπεδώνησε ολοκληρωτικά την πόλη, σφάζοντας τον ανδρικό πληθυσμό και πουλώντας τις γυναίκες και τα παιδιά ως δούλους.

Η αναγέννηση της πόλης ξεκίνησε το 44 π.Χ. με την επανίδρυσή της από τον Ιούλιο Καίσαρα ως ρωμαϊκή αποικία (Colonia Laus Iulia Corinthiensis). Γρήγορα αναδείχθηκε σε πρωτεύουσα της ρωμαϊκής επαρχίας της Αχαΐας, γνωρίζοντας νέα, τεράστια εμπορική άνθηση. Στον ακμάζοντα αυτό χώρο, κατά τα έτη 51-52 μ.Χ., ο Απόστολος Παύλος έζησε και εργάστηκε για ενάμισι έτος, ιδρύοντας μία από τις σημαντικότερες πρώτες χριστιανικές κοινότητες. Τα σημερινά ορατά μνημεία, όπως η Ρωμαϊκή Αγορά, οι ναοί, οι κρήνες και οι στοές, μαρτυρούν αυτό το ένδοξο πολυπολιτισμικό παρελθόν.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2007 

ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΗΜΑ

 

Το Δημόσιο Σήμα ήταν το σημαντικότερο δημόσιο νεκροταφείο της αρχαίας Αθήνας. Αποτελούσε μια μεγαλοπρεπή λεωφόρο που συνέδεε τον Κεραμεικό (από την πύλη του Διπύλου) με την Ακαδημία Πλάτωνος. Σύμφωνα με τον «Πάτριο Νόμο», εκεί ενταφιάζονταν δημοσία δαπάνη οι πεσόντες των πολέμων. Τα οστά τους μεταφέρονταν από τα πεδία των μαχών μετά από αποτέφρωση. Εκτός από τους στρατιώτες, στο Δημόσιο Σήμα είχαν ταφεί κορυφαίες προσωπικότητες. Ανάμεσά τους ο Σόλων, ο Κλεισθένης, ο Περικλής, ο Εφιάλτης και οι Τυραννοκτόνοι.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2010 

ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΛΑΚΑ ΚΑΙ Ο ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΚΟΥ.

 

Ο Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου (Παρακκλήσι) στην Πλάκα

(Οδός Επιμενίδου 5)

Ο Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου στην Πλάκα, γνωστός και ως «Παρακκλήσι», αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά τοπόσημα της προεπαναστατικής Αθήνας. Χτισμένος γύρω στο 1600, ο ναός αρχικά είχε τη μορφή μιας μικρής, δίκλιτης καμαροσκεπούς βασιλικής. Το 1724, πραγματοποιήθηκε ριζική ανακαίνιση με τη χορηγία επιφανών αθηναϊκών οικογενειών, όπως των Μπενιζέλου, Φωκά και Καβαθά, οι οποίες συνέβαλαν στη διατήρηση της θρησκευτικής κληρονομιάς της πόλης.

Η σύνδεση με τον Αθανάσιο Διάκο
Ο ναός είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη μορφή του ήρωα της Ελληνικής Επανάστασης, Αθανασίου Διάκου. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Διάκος διακόνησε στο συγκεκριμένο ναό κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Αθήνα, λίγο πριν το ξέσπασμα του Αγώνα. Το ιστορικό αυτό γεγονός πιστοποιείται από την εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα που υποδέχεται τον επισκέπτη στην είσοδο του ναού.

Το σύμβολο της «Γλαύκας με τον Σταυρό»
Ένα από τα πιο ιδιαίτερα ευρήματα στον περίβολο του ναού είναι μια σπάνια αναθηματική πλάκα (χρονολογούμενη επίσης από το 1724). Σε αυτήν απεικονίζεται μια κουκουβάγια (γλαύκα), η οποία φέρει στο κεφάλι της έναν σταυρό. Το εύρημα αυτό θεωρείται μοναδικό, καθώς συμβολίζει την αρμονική συνύπαρξη της αρχαίας αθηναϊκής σοφίας με τη χριστιανική πίστη.

Ιστορικό πλαίσιο και γειτονιά
Ο ναός βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το Μνημείο του Λυσικράτους, το σημείο όπου κατά την Τουρκοκρατία στεγαζόταν η Μονή των Καπουτσίνων. Η περιοχή εκείνη την εποχή είχε έναν έντονο πολυπολιτισμικό χαρακτήρα, καθώς η παρουσία Δυτικών μοναχών και Ευρωπαίων περιηγητών —με εμβληματικότερο τον Λόρδο Βύρωνα— προσέδιδε στη γειτονιά έναν αέρα ρομαντισμού και ιπποτικής παράδοσης.

 

 

 

 ΥΓ.Ο ναός βρίσκεται «βυθισμένος» κάτω από το επίπεδο του δρόμου, κάτι που μαρτυρά την παλαιότητά του και το πώς το επίπεδο της πόλης ανέβηκε με τους αιώνες.Το γεγονός ότι ο ναός βρίσκεται κάτω από το επίπεδο του δρόμου (περίπου 2-3 μέτρα) τροφοδοτεί τη φαντασία για την ύπαρξη ενός παλαιότερου επιπέδου της πόλης που παραμένει θαμμένο. Συχνά, τέτοια βυθίσματα σε παλιούς ναούς συνδέονταν με παλαιοχριστιανικές κατακόμβες. Ο δρόμος του ναού οδηγεί σχεδόν στην ευθεία των σπηλαίων της νότιας κλιτύος της Ακρόπολης. Η γειτνίαση αυτή έχει γεννήσει θεωρίες ότι ορισμένες από αυτές τις σπηλιές (όπως το «Δεσμωτήριο του Σωκράτη» ή τα ιερά των αρχαίων θεοτήτων) συνδέονταν υπογείως με τα θεμέλια των γύρω χριστιανικών ναών.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΠΥΚΑΛΑΣ-2026 

ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΣΤΟ ΓΑΡΔΙΚΗ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ

 

Ο Ιερός Ναός Αγίας Κυριακής στο Γαρδίκι Θεσπρωτίας (γνωστός και ως Μονή Αγίας Κυριακής) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της περιοχής, χρονολογούμενο στον 13ο αιώνα. Αρχιτεκτονικά, ο ναός ανήκει στον τύπο της μονόχωρης ξυλόστεγης βασιλικής —αν και ορισμένες πηγές τον αναφέρουν ως τρίκλιτη— και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της τέχνης της εποχής του Δεσποτάτου της Ηπείρου.

Πέρα από την ιστορική του αξία, η παράδοση και οι μαρτυρίες των πιστών συνδέουν άρρηκτα το μνημείο με τη θαυματουργή χάρη της Αγίας. Σύμφωνα με τοπικές καταγραφές, η εικόνα της Αγίας Κυριακής έχει διασωθεί με θαυμαστό τρόπο από πυρκαγιές και φθορές, παραμένοντας ανέπαφη παρά τις κατά καιρούς δύσκολες συνθήκες.

Στην ευρύτερη περιοχή της Παραμυθιάς, η Αγία Κυριακή θεωρείται ισχυρή προστάτιδα. Πολλοί πιστοί προσέρχονται στον ναό επικαλούμενοι τη βοήθειά της για θέματα υγείας, με αναφορές σε ιάσεις σωματικών ασθενειών αλλά και ψυχικών δοκιμασιών, όπως η κατάθλιψη. Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για την άμεση ανταπόκριση στις προσευχές τους, οι προσκυνητές συχνά αφιερώνουν τάματα στην εικόνα της.

Αν και σήμερα ο ναός προστατεύεται ως αρχαιολογικό μνημείο, παραμένει ένας ζωντανός λατρευτικός χώρος. Για τους πιστούς, η θαυματουργή ενέργεια δεν αποδίδεται στο ίδιο το αντικείμενο της εικόνας, αλλά στην παρρησία της Αγίας Κυριακής ενώπιον του Θεού.

 

ΥΓ.Είναι ενδιαφέρον πώς ένα μνημείο που στέκει εκεί από την εποχή του Δεσποτάτου της Ηπείρου, καταφέρνει να διατηρεί αναλλοίωτη την πνευματική του ακτινοβολία. Το γεγονός ότι ο ναός θεωρείται «καταφύγιο» για ανθρώπους που δοκιμάζονται από σύγχρονες μάστιγες, όπως η κατάθλιψη, δείχνει ότι η πίστη στην περιοχή της Παραμυθιάς λειτουργεί ως ένας διαχρονικός συνεκτικός δεσμός μεταξύ του ένδοξου παρελθόντος και των αναγκών του σήμερα.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2005
 

ΣΠΗΛΑΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΑΝΤΖΙΜΙΝΟΥ.

 

ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ

Κάποιες φορές ξεκινάς με έναν συγκεκριμένο σκοπό ή στόχο, αλλά οι καταστάσεις σε οδηγούν σε διαφορετικά μονοπάτια και νέες διαδρομές. Τότε είναι που συνειδητοποιώ ότι ορισμένα ρητά κρύβουν βαθιά σοφία. Ίσως γνωρίζετε κι εσείς εκείνο το ρητό που μιλά για τη σημασία του ταξιδιού, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τον ίδιο τον προορισμό.

Από τα παραπάνω, θα έχετε ήδη καταλάβει ότι ξεκίνησα την πορεία μου με έναν σκοπό, αλλά στην πορεία οδηγήθηκα σε έναν νέο προορισμό. Ο αρχικός μου στόχος ήταν ένα μικρό σπηλαιώδες εκκλησάκι πάνω από το Παλαιό Καρλόβασι της Σάμου. Όμως, παρόλο που βρήκα τον μικρό αυτό ναό, η «διαβολική» περιέργεια που με συντροφεύει πάντα με ώθησε να συνεχίσω τη διαδρομή μου μέσα στη φύση.

Ξέρω ότι κάποιοι θα σκεφτούν πως η περιέργεια βλάπτει και ότι, όπως λέει ο λαός, «σκότωσε τη γάτα». Ωστόσο, εγώ θα απαντήσω ότι η γάτα απλώς θυσίασε μία από τις επτά ζωές της για να ανακαλύψει το «παραπέρα», αλλά και ότι ο άνθρωπος οφείλει όλα του τα δημιουργήματα και τις ανακαλύψεις στην περιέργειά του. Ακολουθώντας, λοιπόν, κι εγώ τη δική μου, βρέθηκα μπροστά στην είσοδο του σπηλαίου του Αγίου Αντωνίου. Πρόκειται για ένα από τα πιο «αδικημένα» σπήλαια της Σάμου, καθώς την αίγλη των σπηλαίων του νησιού μονοπωλούν το σπήλαιο του Πυθαγόρα, η Σπηλιανή, αλλά και το Ευπαλίνειο Όρυγμα.

ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ

Το σπήλαιο του Αγίου Αντωνίου του «Αντζιμίνου» αποτελεί ένα από τα ομορφότερα του νησιού και διαθέτει αξιόλογο σταλαγμιτικό διάκοσμο. Στο εσωτερικό του υπάρχει ένα μικρό ιερό αφιερωμένο στον Άγιο Αντώνιο και την Αγία Βαρβάρα. Μάλιστα, λίγα μέτρα από το ιερό, δεσπόζει ένας σταλαγμίτης που οι ντόπιοι λένε πως είναι το ακέφαλο, μαρμαρωμένο σώμα της Αγίας Βαρβάρας. Η λαϊκή παράδοση αναφέρει, επίσης, ότι οι πιστοί διακρίνουν στα βράχια πίσω από το ιερό τη μορφή του Αγίου Αντωνίου.

Η ονομασία του σπηλαίου οφείλεται στον Όσιο Αντώνιο, ο οποίος ασκήτεψε εκεί αναζητώντας την απομόνωση. Κατά τη διάρκεια των γερμανικών βομβαρδισμών, οι κάτοικοι από το Παλαιό Καρλόβασι χρησιμοποίησαν τον χώρο ως καταφύγιο, παρόλο που η είσοδός του απέχει δύο χιλιόμετρα από τον οικισμό. Εντός του σπηλαίου τελείται λειτουργία κάθε χρόνο στις 17 Ιανουαρίου (παραμονή, στις 16/1, γίνεται ο εσπερινός), την οποία ακολουθεί παραδοσιακό πανηγύρι με εδέσματα.

Τέλος, θα αναφερθώ σε έναν κάτοικο που, καθώς πλησίαζα, προσπάθησε να με αποτρέψει λέγοντάς μου ότι το σπήλαιο είναι γεμάτο αρουραίους. Εγώ, αντίθετα, θα σας συμβούλευα, αν βρεθείτε στο νησί, να ακολουθήσετε την υπέροχη διαδρομή και να το επισκεφθείτε, γιατί αξίζει από κάθε άποψη. Όσο για τους αρουραίους; Λέτε να με φοβήθηκαν; Γιατί εγώ δεν συνάντησα ούτε έναν…

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2007

ΑΡΧΑΙΟ ΑΡΓΟΣ.

 

«Το Αρχαίο Άργος θεωρείται η αρχαιότερη πόλη της Ελλάδας, με συνεχή κατοίκηση για περίπου 7.000 χρόνια. Υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Μυκηναϊκού πολιτισμού και κυρίαρχη δύναμη στην Πελοπόννησο, ειδικά κατά την αρχαϊκή εποχή υπό τη βασιλεία του Φείδωνα.

Στα κορυφαία αξιοθέατά του περιλαμβάνεται το Αρχαίο Θέατρο, ένα από τα μεγαλύτερα της αρχαιότητας με χωρητικότητα περίπου 20.000 θεατών, το οποίο είναι λαξευμένο απευθείας στον βράχο του λόφου της Λάρισας. Παράλληλα, ο Λόφος της Ασπίδας φιλοξενεί έναν από τους αρχαιότερους προϊστορικούς οικισμούς της Ευρώπης, καθώς και τα ιερά του Απόλλωνα και της Αθηνάς.

Το Άργος είναι μια πόλη «ποτισμένη» με μυθολογία, καθώς οι θρύλοι του ερμηνεύουν τα πάντα: από την ευφορία της γης του μέχρι τις αρχαιότερες τελετουργίες των Ελλήνων. Σύμφωνα με τους μύθους, πρώτος βασιλιάς ήταν ο Ίναχος, ενώ ο γιος του, ο Φορωνέας, θεωρείται ο ιδρυτής της πόλης («Φορωνικόν Άστυ») και ο ήρωας που χάρισε στους ανθρώπους τη φωτιά, πριν ακόμα και από τον Προμηθέα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο μύθος των Δαναΐδων, οι οποίες λέγεται ότι δίδαξαν στους Αργείους πώς να ανοίγουν πηγάδια, μετατρέποντας το «πολυδίψιον» (άνυδρο) Άργος σε εύφορη γη. Ο θρύλος καταλήγει με την τιμωρία τους: 49 από τις 50 αδελφές θανάτωσαν τους συζύγους τους τη νύχτα του γάμου τους και καταδικάστηκαν στον Άδη να γεμίζουν αιώνια ένα τρύπιο πιθάρι – τον γνωστό "Πίθο των Δαναΐδων".»

 

 

 ΥΓ.Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς το Άργος καταφέρνει να συνδέει την ιστορική πραγματικότητα των 7.000 ετών με τη μυθοπλασία τόσο αδιάρρηκτα.

Είναι η πόλη που «γέννησε» τη δύναμη της Πελοποννήσου πριν την άνοδο της Σπάρτης, ενώ ο μύθος του Φορωνέα ως «πυρφόρου» πριν τον Προμηθέα δείχνει πόσο βαθιά στις ρίζες του χρόνου φτάνει η αυτοπεποίθηση των Αργείων για την καταγωγή τους.Επίσης, η αντίθεση ανάμεσα στο «πολυδίψιον Άργος» του Ομήρου και την ικανότητα των Δαναΐδων να βρίσκουν νερό, αποτελεί ένα από τα ωραιότερα παραδείγματα του πώς οι αρχαίοι Έλληνες μετέτρεπαν τις γεωλογικές προκλήσεις (την ξηρασία της αργολικής πεδιάδας) σε διδακτική μυθολογία.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ -2005

ΑΛΣΟΣ ΣΥΓΓΡΟΥ ΕΝΑΣ ΤΟΠΟΣ ΔΥΝΑΜΗΣ.

 

 

Το Άλσος Συγγρού (γνωστό και ως Κτήμα Συγγρού) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους «πνεύμονες» πρασίνου της Αττικής και το μοναδικό εναπομείναν φυσικό δάσος στο λεκανοπέδιο. Η ιστορία του ξεκινά ουσιαστικά τον 19ο αιώνα και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ζωή του εθνικού ευεργέτη Ανδρέα Συγγρού και της συζύγου του, Ιφιγένειας.

Από το οθωμανικό τσιφλίκι στην έπαυλη του Τσίλλερ
Πριν περιέλθει στην ιδιοκτησία του Συγγρού, η έκταση αποτελούσε οθωμανικό τσιφλίκι στην περιοχή των Αναβρύτων. Στη συνέχεια αγοράστηκε από τον Βρετανό αρχαιολόγο Steinhauer (για τη διεξαγωγή ανασκαφών) και αργότερα από τον συμπατριώτη του, Will. Η εμβληματική έπαυλη του κτήματος σχεδιάστηκε από τον φημισμένο αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ και κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα ως εξοχική κατοικία του ζεύγους Συγγρού. Μετά τον θάνατο του Ανδρέα το 1899, η Ιφιγένεια παρέμεινε εκεί για περισσότερα από 20 χρόνια. Με τον θάνατό της το 1921, κληροδότησε το κτήμα στην τότε Ελληνική Γεωργική Εταιρεία.

Αρχαιολογική σημασία και ο Δήμος Αθμονέων
Η περιοχή παρουσιάζει ίχνη κατοίκησης από τους προϊστορικούς χρόνους. Στην αρχαιότητα ανήκε στον Δήμο Αθμονέων (το σημερινό Μαρούσι), οι κάτοικοι του οποίου ήταν γνωστοί για τη γεωργική τους δραστηριότητα και τη λατρεία της Αμαρυσίας Αρτέμιδος.

Εντός του κτήματος, στη θέση Ανάβρυτα, έχουν εντοπιστεί στοιχεία αρχαίου νεκροταφείου, με συνολικά εννέα τάφους και τρία επιτύμβια ανάγλυφα που χρονολογούνται κυρίως στον 4ο αιώνα π.Χ. Το σημαντικότερο εύρημα είναι μια μαρμάρινμη επιτύμβια λήκυθος με την επιγραφή «ΦΡΑΣΙΑΣ ΑΘΜΟΝΕΥΣ». Το εύρημα αυτό ταυτίζει οριστικά την τοποθεσία με τον αρχαίο δήμο.

Η συμβολική σημασία των ευρημάτων
Στην αρχαιότητα, η αναγραφή του ονόματος σε ένα μνημείο δεν ήταν απλή σήμανση, αλλά μια πράξη διασφάλισης της «υστεροφημίας», απαραίτητη για την ειρήνη της ψυχής στον Κάτω Κόσμο. Η προσθήκη του εθνικού «Αθμονεύς» συνέδεε τον θανόντα με την ιερή γη των προγόνων του. Παράλληλα, το ανθέμιο που σώζεται στο κτήμα —χαρακτηριστικό διακοσμητικό τέτοιων μνημείων— συμβολίζει την άνθηση της ζωής μετά θάνατον και την αιώνια αναγέννηση της φύσης, προσδίδοντας μια μεταφυσική διάσταση στον χώρο.

ΥΓ.Το εύρημα της λήκυθου με την επιγραφή «ΦΡΑΣΙΑΣ ΑΘΜΟΝΕΥΣ» είναι το "κλειδί" που ξεκλειδώνει την ιστορική συνέχεια του χώρου, επιβεβαιώνοντας ότι το Μαρούσι παραμένει ζωντανό στο ίδιο σημείο για χιλιάδες χρόνια.Η αναφορά σου στο ανθέμιο και την υστεροφημία δίνει μια ποιητική χροιά στο δάσος· δεν είναι απλώς ένας χώρος αναψυχής, αλλά ένα σημείο όπου η φύση και η μνήμη συναντιούνται.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2006.

Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΑΓΜΑΤΑ ΙΠΠΟΤΩΝ.

 

 

«Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στον Γέρακα, ο οποίος βρίσκεται στη συμβολή των οδών Μιαούλη και Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, αποτελεί ένα σημαντικό ιστορικό μνημείο της περιοχής. Αρχιτεκτονικά, ανήκει στον τύπο του συνεπτυγμένου σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού με τρούλο. Ο τρούλος, ο οποίος κατέρρευσε το 1917, εδραζόταν σε τέσσερις τετράγωνους πεσσούς (όγκους τοιχοποιίας).

Ιστορικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι ο ναός ήταν αρχικά αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο ή στην Αγία Τριάδα, ενώ ο νάρθηκας και ο εξωνάρθηκας προστέθηκαν μεταγενέστερα, κατά τον 16ο ή 17ο αιώνα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εντοίχιση αρχιτεκτονικών μελών (επιστυλίων) που προέρχονται από το αρχαίο ιερό της Παλληνίδος Αθηνάς, αναδεικνύοντας τη διαχρονική ιερότητα του χώρου.

Σήμερα, ο βυζαντινός ναός σώζεται ως ερείπιο. Σε άμεση γειτνίαση έχει ανεγερθεί ο νεότερος, μεγάλων διαστάσεων, Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Σταυρού - Γέρακα, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε το 1999 για την εξυπηρέτηση των λατρευτικών αναγκών της ενορίας.»

 Η σύνδεση της ευρύτερης περιοχής του Γέρακα και της Παλλήνης με τα ιπποτικά τάγματα, αν και δεν είναι πάντα ευρέως γνωστή, εστιάζεται κυρίως στην περίοδο της Φραγκοκρατίας (μετά την Δ' Σταυροφορία το 1204) και σχετίζεται με την παρουσία των Ιωαννιτών Ιπποτών και των Ναϊτών.Το τάγμα αυτό είχε σημαντική παρουσία στην Αττική και τα Μεσόγεια. Πολλοί ερευνητές συνδέουν την ονομασία του ναού (Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος) με την πιθανή παρουσία ή προστασία των Ιωαννιτών, οι οποίοι συνήθιζαν να κατέχουν εκτάσεις γης και να ιδρύουν ναούς ή νοσοκομεία σε στρατηγικά σημεία.Υπάρχουν ιστορικές αναφορές και τοπικές παραδόσεις που θέλουν τους Ναΐτες να κατέχουν φέουδα στην περιοχή των Μεσογείων κατά τον 13ο αιώνα. Μετά τη διάλυση του τάγματος το 1312, οι περισσότερες κτήσεις τους στην Αττική πέρασαν στους Ιωαννίτες.Παρόλο που το ιερό της Αθηνάς είναι αρχαίο, η επαναχρησιμοποίηση των μελών του στον βυζαντινό ναό δείχνει ότι ο χώρος παρέμεινε κεντρικός καθ' όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα, περιόδου κατά την οποία τα ιπποτικά τάγματα έλεγχαν.

 

ΥΓ. Πρόκειται πράγματι για ένα από τα πιο ενδιαφέροντα «κρυμμένα» μνημεία της Αττικής. Η χρήση ρχιτεκτονικών μελών από το Ιερό της Παλληνίδος Αθηνάς (όπως τα επιστύλια που αναφέρατε) είναι ένα κλασικό παράδειγμα της συνέχειας της ιστορίας στην περιοχή, όπου το αρχαίο υλικό επαναχρησιμοποιήθηκε για τη δόμηση χριστιανικών ναών.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2006