ΕΚΠΟΜΠΗ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

 

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΞΥΠΝΗΤΗΡΙΑ

 

Μια φορά κι έναν καιρό δεν υπήρχαν ξυπνητήρια, ούτε κινητά, ούτε υπηρεσίες αφύπνισης. Πώς ξυπνούσε, λοιπόν, ο κόσμος για να πάει στη δουλειά;

Οι «άνθρωποι-ξυπνητήρια», γνωστοί στην αγγλική ιστορία ως Knocker-up (ή Knocker-upper), ήταν επαγγελματίες που άκμασαν κατά τη διάρκεια της Βιομηχανικής Επανάστασης στη Βρετανία και την Ιρλανδία. Το επάγγελμά τους ήταν να ξυπνούν τους εργάτες νωρίς το πρωί, ώστε να μην αργήσουν στις βάρδιες των εργοστασίων, σε μια εποχή που τα μηχανικά ξυπνητήρια ήταν ακριβά ή αναξιόπιστα.

Οι «νόκερ-άπερ» χρησιμοποιούσαν διάφορες μεθόδους για να ξυπνήσουν τους πελάτες τους χωρίς να ενοχλήσουν τους γείτονες. Ορισμένοι, όπως η διάσημη Mary Smith στο Λονδίνο, χρησιμοποιούσαν φυσοκάλαμα για να εκτοξεύουν ξερά μπιζέλια στα τζάμια, ενώ άλλοι χρησιμοποιούσαν μακριά ραβδιά για να χτυπούν ελαφρά τα παράθυρα. Οι εργάτες πλήρωναν λίγες πένες την εβδομάδα για την υπηρεσία αυτή.

 

Στο ερώτημα «ποιος ξυπνάει τον άνθρωπο-ξυπνητήρι;», η απάντηση ήταν απλή: πολλοί από αυτούς ήταν «νυχτοπούλια» που δεν κοιμούνταν καθόλου ή ξυπνούσαν από συναδέλφους που τελείωναν τη δική τους βάρδια.

 

Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η ζήτηση μειώθηκε κατακόρυφα, αν και το επάγγελμα επιβίωσε σε ορισμένες βιομηχανικές κοινότητες και πόλεις εξόρυξης στη βόρεια Αγγλία μέχρι και τη δεκαετία του '70. Φανταστείτε, λοιπόν, έναν άνθρωπο να γυρίζει τη γειτονιά με ένα μακρύ ραβδί και στη συνέχεια να τρέχει σκυφτός για να αποφύγει τα αντικείμενα που του πέταγαν όσοι ήθελαν λίγα λεπτά ύπνου ακόμα!

Παρά την τεχνολογική πρόοδο, η πρωινή αφύπνιση παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα «προβλήματα» της ανθρωπότητας. Μια οικουμενική αλήθεια αποδείχτηκε ιδιαιτέρως ανθεκτική στο διάβα του χρόνου: το πρωινό ξύπνημα είναι ό,τι χειρότερο υπάρχει! Σήμερα έχουμε τα smartphones να μας ξυπνούν με τη μελωδία της επιλογής μας —ή ακόμα και εφαρμογές-βασανιστήρια που δεν σταματούν αν δεν λύσουμε έναν γρίφο— όμως το ξυπνητήρι παραμένει ο απαραίτητος, αλλά καθόλου αγαπητός, σύντροφός μας.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ

ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΤΗΣ ΓΛΑΣΤΡΑΣ.

 

Η Απαξίωση της Έρευνας: «Ερευνητές Γλάστρες» vs Πραγματική Έρευνα Πεδίου

Είναι άξιο απορίας πώς ορισμένοι στον χώρο της αναζήτησης αυτοπλασάρονται ως «μεγάλοι ερευνητές», ενώ η μοναδική τους δραστηριότητα περιορίζεται σε βιβλιογραφικές αναφορές ή αναδημοσιεύσεις.

Η δική μου θέση είναι ξεκάθαρη: Αν δεν υπάρξει επιτόπια έρευνα, δεν υφίσταται ερευνητής.

Αυτούς τους «ερευνητές της γλάστρας», που φοβούνται ή βαριούνται να πάνε στο πεδίο, δεν τους θεωρώ άξιους συνεργάτες. Στην πραγματική δουλειά, τέτοια άτομα δεν έχουν θέση και φροντίζω να τα απομακρύνω άμεσα, καθώς η έρευνα απαιτεί:

• Πρωτογενή δεδομένα: Συλλογή στοιχείων από την πηγή, όχι από το Google.
• Προσωπική αυτοψία: Να δεις με τα μάτια σου τις συνθήκες και τα ευρήματα.
• Ευθύνη και κόπο: Η έρευνα γραφείου είναι θεωρία· η έρευνα πεδίου είναι η αλήθεια.

---

. να είσαι καχύποπτος αναγνώστη  με την «έρευνα του γραφείου». Στην επιστημονική κοινότητα και στην αγορά, υπάρχει μια σαφής διάκριση ανάμεσα στον θεωρητικό/βιβλιογραφικό ερευνητή και στον ερευνητή πεδίου (field researcher). Η «ανακύκλωση» της γνώσης: Πολλοί αυτοαποκαλούμενοι ερευνητές απλώς αναδιατυπώνουν όσα είπαν άλλοι. Αν η αρχική πηγή έχει λάθος, το λάθος αναπαράγεται αιώνια. επαφή με την πραγματικότητα: Η επιτόπια έρευνα (empirical research) αποκαλύπτει λεπτομέρειες που η βιβλιογραφία συχνά αγνοεί ή ωραιοποιεί. Χωρίς το «πεδίο», η γνώση παραμένει αποστειρωμένη. χρησιμοποιούν τον τίτλο για λόγους γοήτρου (status) χωρίς να «λερώσουν τα χέρια τους». Στην πράξη, ένας ερευνητής που δεν παράγει νέα δεδομένα, αλλά μόνο σχολιάζει τα υπάρχοντα, λειτουργεί περισσότερο ως αναλυτής παρά ως ερευνητής.

 

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΡΗΓΟΡΗ ΤΣΟΥΚΑΛΑ ΜΕ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ UAP Cyprus Centre

 

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΡΗΓΟΡΗ ΤΣΟΥΚΑΛΑ ΜΕ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ UAP Cyprus Centre

«Με στόχο την ενίσχυση της εξωστρέφειας και την ανάπτυξη διεθνών συνεργειών, το STAR CONSCIOUSNESS προχωρά σε ένα σημαντικό βήμα στον τομέα της έρευνας εκτός των ελληνικών συνόρων. Στο πλαίσιο αυτό, εγκαινιάζει τη συνεργασία του με την ερευνητική ομάδα του UAP Cyprus Centre στην Κύπρο, υπό τον Γρηγόρη Τσουκαλά, διευρύνοντας το δίκτυο των συνεργατών του και ενισχύοντας την παρουσία του στη διεθνή ερευνητική κοινότητα.»Αυτή η κίνηση εξωστρέφειας αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για τοSTAR CONSCIOUSNESS και την ερευνητική του πορεία. Η έναρξη της συνεργασίας με το UAP Cyprus Centre στην Κύπρο, υπό την καθοδήγηση του Γρηγόρη Τσουκαλά, διευρύνει το πεδίο της επιστημονικής έρευνας πέρα από τα ελληνικά σύνορα, ενισχύοντας την ανταλλαγή τεχνογνωσίας σε διεθνές επίπεδο.Η σύμπραξη αυτή αναμένεται να προσδώσει νέα δυναμική στην έρευνα, συνδυάζοντας την εμπειρία των Ελλήνων και Κυπρίων ερευνητών σε θέματα που άπτονται της συνειδητότητας και των ακαδημαϊκών πεδίων ενδιαφέροντος της ομάδας.

 

Δείτε εδώ υλικό το Αρθρό στό  ΟΜΑΔΑ UAP Cyprus Centre -Εδώ σχετικά με την ζώη στό σύμπαν.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΒΟΥΛΗΣΗ Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ.

 

«Όσοι έχουν δει την ταινία Matrix θα θυμούνται ότι στην τελική μάχη Νίο – Σμιθ, όταν ο Σμιθ καταργεί τα πάντα ως λόγους για τους οποίους ο Νίο πρέπει να συνεχίσει, ο πρωταγωνιστής τού απαντά ότι ό,τι κάνει, το κάνει για έναν λόγο: γιατί έχει την ελευθερία της επιλογής ("Γιατί είναι επιλογή μου").

Στη θρησκεία, επίσης, αναφέρεται ο βασικός κανόνας της Δημιουργίας ως ελευθερία της βούλησης – κοινώς, ελευθερία επιλογών. Είναι ο βασικός κανόνας του "μεγάλου παιχνιδιού" στην πραγματικότητα που ζούμε! Όποιος πάει να σφετεριστεί τις επιλογές των άλλων ή να καταργήσει την έννοια της ελεύθερης επιλογής, τότε από το Σύμπαν, τον Δημιουργό ή οποιαδήποτε άλλη ανώτερη ύπαρξη, τιμωρείται.

Ακόμα και το φίδι στη Γένεση δεν επέβαλε τη βρώση του απαγορευμένου καρπού, αλλά δελέασε τους πρωτόπλαστους, ώστε να το επιλέξουν οι ίδιοι.»

 

ΥΓ-Στο Matrix, η απάντηση του Νίο («Because I choose to») είναι η απόλυτη πράξη επανάστασης απέναντι σε ένα ντετερμινιστικό σύστημα που βασίζεται στη λογική και την αιτιοκρατία

ΥΓ.Αυτή η ελευθερία της βούλησης (Free Will) είναι όντως το «ιερό δισκοπότηρο» σε πολλά φιλοσοφικά και θρησκευτικά συστήματα

ΥΓ.3-Για τη Γένεση, ο «πειρασμός» δεν είναι εξαναγκασμός. Η αξία της ηθικής πράξης προϋποθέτει την ύπαρξη εναλλακτικής. Χωρίς την ελευθερία να επιλέξεις το «λάθος», η επιλογή του «σωστού» δεν θα είχε καμία πνευματική αξία.

ΥΓ.4-Η  πραγματικότητα μας είναι ένα πεδίο δοκιμασίας της βούλησης  ο σφετερισμός της επιλογής του άλλου (ο εξαναγκασμός) είναι η μεγαλύτερη «ύβρις». Όταν καταργείς την επιλογή κάποιου, ουσιαστικά προσπαθείς να ακυρώσεις τον βασικό κανόνα της δημιουργίας.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΜΕΔΟΥΣΑ ΚΟΥΡΒΑΣ ΤΑΚΗΣ-Με λόγο ποιητικό

 

 

 

Περίληψη

Η ποιητική συλλογή «Μέδουσα» του Π. Κ. αποτελεί ένα πολυδιάστατο έργο, όπου η προσωπική εξομολόγηση, ο κοινωνικός στοχασμός και η ιστορική μνήμη συνθέτουν μια ενιαία ποιητική εμπειρία. Μέσα από πενήντα ποιήματα, ο ποιητής υφαίνει έναν ιστό αναζητήσεων που καλεί τον αναγνώστη να κοιτάξει βαθιά μέσα του, να αναμετρηθεί με τα πάθη, τις ενοχές και τις αντιφάσεις της εποχής.

Κεντρικό σύμβολο της συλλογής είναι η Μέδουσα, όχι ως τέρας προς εξόντωση, αλλά ως καθρέφτης της αλήθειας. Το παγωμένο της βλέμμα δεν παραλύει μόνο τον άλλον, αλλά και την ίδια: λειτουργεί ως αλληγορία του ασυνειδήτου, της γυναικείας δύναμης, του φόβου απέναντι στο άγνωστο. Έτσι, η Μέδουσα καθίσταται καθρέφτης της κοινωνίας μας, όπου οι αξίες, οι ιδέες και οι αντιφάσεις αντανακλώνται, κρινόμενες αμείλικτα.

Η συλλογή ξεδιπλώνεται σε κύκλους που εκκινούν από τον «Δρόμο των Αξιών», όπου τονίζεται η ανάγκη ταπείνωσης και κάθαρσης πριν από την πνευματική ανάβαση. Ο ποιητής ζητά την εγκατάλειψη της έπαρσης και της φιλοδοξίας, ώστε ο αναζητητής της σοφίας να μπορέσει να προσεγγίσει την αληθινή γνώση και δικαιοσύνη. Το ταξίδι αυτό σκηνοθετείται συχνά με τη μεταφορά του καραβιού που ναυαγεί στο άυλο πέλαγος της μνήμης και της λήθης, εικόνα που αναδεικνύει την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και τη ματαιότητα της εγωιστικής επιδίωξης.

Η γλώσσα της συλλογής είναι πλούσια σε συμβολισμούς: η μνήμη και η λήθη προσωποποιούνται, η θάλασσα γίνεται μεταφορά του πνευματικού ταξιδιού, η αναζήτηση της Ιθάκης προβάλλει ως ματαιωμένη επιθυμία λύτρωσης. Στα ποιήματα «Τέλμα» και «Ήλιδα» ο ποιητής υφαίνει εικόνες φθοράς και απώλειας: είτε η φθορά του χρόνου, είτε οι καταστροφικές πυρκαγιές, είτε ο σεισμός στον «Εγκέλαδο». Παρά τον θρήνο, υποβόσκει πάντοτε μια αχτίδα ελπίδας — «η αχνόπνοη φλόγα του κεριού» που φωτίζει τη δυνατότητα ίασης και υπέρβασης.

Η συλλογή δεν μένει όμως μόνο στο υπαρξιακό επίπεδο, αλλά απλώνεται και στην κοινωνική και ιστορική μνήμη. Ο πόνος της Σμύρνης το 1922 συνομιλεί με τον πόνο των σεισμόπληκτων του 2023, αποκαλύπτοντας την κοινή μοίρα του ανθρώπου απέναντι στην απώλεια και την προσφυγιά. Παράλληλα, η σάτιρα για τον πολιτικό φαυλισμό, τα ΜΜΕ και την ευπιστία του πολίτη καταγγέλλει τη δημοκρατική αδράνεια, ενώ η μνήμη μορφών όπως ο Μπελογιάννης ή το ιδεώδες του Ολυμπισμού λειτουργούν ως σύμβολα αντίστασης, δικαιοσύνης και αδελφοσύνης.

Σημαντικό στοιχείο είναι και η τριπλή διάσταση του θρήνου:

1.    Ατομική μοίρα – ο φόβος θανάτου και αναξιότητας («Ανάξιος Θρήνου») εκφράζεται με θρησκευτικό δέος και αγωνία για εξιλέωση.

2.    Κοινωνική μοίρα – ο εμφύλιος, η βία και η διάλυση του οικείου («Απόψε κάποιος θα χαθεί»), με σκηνικό αίματος και νύχτας.

3.    Ιστορική μοίρα – η πολιτική καταγγελία της βεβήλωσης τόπων («Η Κατάρα του Γηγενή»), όπου βιβλικά μοτίβα μετατρέπονται σε σύγχρονη αλληγορία της αδικίας.

Σε διακειμενικό επίπεδο, η φωνή του ποιητή συνομιλεί με Σολωμό και Σικελιανό, με τον θρήνο του Ρίτσου και τον στοχασμό του Σεφέρη, ενώ αντηχούν και διεθνείς ποιητικές φωνές όπως του Νερούντα. Ιδιαίτερη θέση κατέχει ο ύμνος στον Παπαδιαμάντη, «Άγιο των Γραμμάτων», ως μυσταγωγό της γλώσσας και του λαϊκού βίου.

Συνολικά, η «Μέδουσα» δεν είναι μια απλή συλλογή ποιημάτων, αλλά μια ποιητική πυξίδα με τρεις σταθερές:

·       την ταπεινή γνώση,

·       την ιδέα που υπερβαίνει το άτομο,

·       το φως που ενώνει τους λαούς.

Η ποίηση γίνεται καθρέφτης όπου ο άνθρωπος βλέπει κατάματα τον φόβο, τον πόνο και την ενοχή του, για να οδηγηθεί στη λύτρωση. Από τον ατομικό έως τον ιστορικό θρήνο, η συλλογή υφαίνει μια ενιαία αγωνία που δεν σβήνει την ελπίδα, αλλά την αναδεικνύει μέσα από τα ερείπια. Γι’ αυτό και η «Μέδουσα» δεν είναι μόνο ποίηση, αλλά μια πνευματική πράξη αντίστασης, ένα μνημείο ψυχής που μας καλεί να δούμε το σκοτάδι μας και να αναζητήσουμε το φως.

 

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

 

Ο Πάνος (Τάκης) Κούρβας γεννήθηκε το 1962 στα Φοναΐτικα Ηλείας.

Είναι εργοδηγός μηχανολόγος οχημάτων.

Έχει φοιτήσει στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, με αντικείμενο σπουδών "Ελληνικός Πολιτισμός".

Εργάστηκε σε μεγάλες αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και παράλληλα δίδαξε τεχνολογία οχημάτων ως αναπληρωτής εκπαιδευτικός για δέκα σχολικά έτη στη Σιβιτανίδειο Δημόσια Σχολή Τεχνών και Επαγγελμάτων.

Πρόσφατα συνταξιοδοτήθηκε από τις Οδικές Συγκοινωνίες Αθηνών του Ο.Α.Σ.Α. με τον βαθμό του τμηματάρχη.

Είναι τακτικό μέλος:

–της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών

–της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

–της Διεθνούς Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και Καλλιτεχνών

-της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών και

–του Φιλολογικού Συλλόγου "Παρνασσός".

Έχει λάβει μέρος σε αρκετούς λογοτεχνικούς διαγωνισμούς και έχει αποσπάσει διακρίσεις, όπως πρώτο βραβείο "Μάρκος Αυγέρης" της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών και πρώτο βραβείο Πεζογραφίας από τον Φιλολογικό Σύλλογο "Παρνασσός".

Από τις εκδόσεις "Βεργίνα" κυκλοφορεί το βιβλίο του "Στην Ηλεία άλλοτε και τώρα".

Από τη "Δυάς Εκδοτική" το μυθιστόρημα "Πομπηία η πόλη της Αμαρτίας".

Από τις εκδόσεις "Δρόμων" οι ποιητικές συλλογές "ΕΙΜΑΡΜΕΝΗ" και "ΜΕΔΟΥΣΑ", καθώς και τα μυθιστορήματα "Για μια αγκαλιά, Κορέα 38 παράλληλος", "Στη χαραγή του πεπρωμένου" και "ΒΕΝΤΈΜΑ. Σκληρός αγώνας για λίγη ζωή".

Επίσης, από τις εκδόσεις "Δίφρος" η συλλογή διηγημάτων "Άθως η πύλη των αοράτων".

Έργα του έχουν φιλοξενηθεί σε Λογοτεχνικά περιοδικά και σε περισσότερες από 70 συλλογικές εκδόσεις.

Κριτική ΑΙΚΑΤΕΡΊΝΗΣ ΒΛΑΧΟΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ -ΜΠΑΤΑΛΙΑ

Ποιητικής συλλογής
«Μέδουσα»
ΠΑΝΟΣ ΚΟΥΡΒΑΣ
03-10-2025

Εκλεκτοί καλεσμένοι
Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι,
σήμερα έχουμε τη χαρά να παρουσιάζουμε την ποιητική συλλογή «Μέδουσα» του
Πάνου Κούρβα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δρόμων». Πρόκειται για ένα
έργο πολυδιάστατο, που απλώνεται σε πολλά επίπεδα. Ένα έργο που συνδυάζει την
προσωπική εξομολόγηση με τον κοινωνικό στοχασμό και την ιστορική μνήμη.
Μέσα από πενήντα ποιήματα, ο ποιητής υφαίνει έναν ολόκληρο ιστό. Έναν ιστό που
αντανακλά την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης εμπειρίας. Τα ποιήματά του μας
προκαλούν, μας καθηλώνουν, μας γεννούν ερωτήματα. Κυρίως όμως μάς
κινητοποιούν· μας καλούν σε μια βαθιά εσωτερική αναζήτηση.
Η «Μέδουσα» δεν είναι απλώς μια συλλογή ποιημάτων. Είναι ένα έργο που
ισορροπεί ανάμεσα στην ενδοσκόπηση και στον κοινωνικό προβληματισμό. Μέσα
από διαφορετικά θέματα και μορφές, ο ποιητής συνδέει το προσωπικό με το
συλλογικό, το παρελθόν με το παρόν. Και με αυτόν τον τρόπο χαρίζει στον
αναγνώστη μια πλούσια, πολυεπίπεδη ποιητική εμπειρία.
Σας καλώ, λοιπόν, να αφεθούμε στη φωνή του ποιητή. Να περπατήσουμε μαζί του
στα μονοπάτια της «Μέδουσας». Γιατί εκεί, πίσω από τις λέξεις, κρύβεται η δύναμη
της ποίησης να φωτίζει, να συγκινεί και να μεταμορφώνει.
Η Μέδουσα — ίσως η πιο παρεξηγημένη μορφή της μυθολογίας — εδώ δεν
εμφανίζεται ως τέρας προς εξόντωση, αλλά ως κάτοπτρο. Ως καθρέφτης του φόβου
μας απέναντι στο άγνωστο, απέναντι στο ανοίκειο· και κυρίως απέναντι στον ίδιο
μας τον εαυτό.
Δεν στεκόμαστε, λοιπόν, απλώς μπροστά σε μια ακόμη ποιητική συλλογή.
Στεκόμαστε μπροστά στο βλέμμα της Μέδουσας. Εκείνο το αινιγματικό, το
παγωμένο βλέμμα που παγιδεύει τον άνθρωπο τη στιγμή που αντικρίζει την
αλήθεια κατάματα. Όταν βρίσκεται γυμνός απέναντι στις αξίες του, στις πράξεις
του, στη συνείδησή του.
Η Μέδουσα εδώ δεν είναι τέρας, δεν είναι μύθος. Είναι ο καθρέφτης της εποχής
μας. Είναι το είδωλο των ιδεών μας και των αντιφάσεών μας. Εκεί όπου άλλοτε
αντικατοπτρίζονται, άλλοτε κρίνονται, άλλοτε λυτρώνονται ή συντρίβονται.
 Γι’ αυτό και σε αυτή τη συλλογή, η Μέδουσα παίρνει πολλαπλές όψεις.

2
 Είναι σύμβολο γυναικείας δύναμης και αυτοδιάθεσης σε μια κοινωνία που τη
φοβάται και την περιορίζει.
 Είναι ένα φιλοσοφικό ερώτημα: ποιον παγώνει τελικά το βλέμμα της; τον
παρατηρητή ή την ίδια; Και είναι, ακόμη, μια μεταφορά του ασυνειδήτου·
αυτού του σκοτεινού κομματιού που αποφεύγουμε, κι όμως, μόνο μέσα από
αυτό, μπορούμε να βαδίσουμε προς την αυθεντική ύπαρξη.
Από αυτό το κέντρο ακτινοβολούν όλοι οι επιμέρους κύκλοι της συλλογής.
Για παράδειγμα, όταν ο ποιητής μάς μιλά για την πνευματική ανάβαση προς τον
Δρόμο των Αξιών, το πρώτο βήμα που θέτει είναι η αποδέσμευση από την έπαρση
και τη φιλοδοξία. «Πριν δρασκελίσεις την κλίμακα του Παρνασσού», μας λέει,
«απίθωσε… τις ζωντανεμένες φιλοδοξίες».
Μας προειδοποιεί έτσι ότι η πορεία προς την ηθική και την πνευματική τελείωση
δεν είναι δρόμος εύκολος. Ζητά κάθαρση και ταπείνωση. Μόνο εκείνος που αφήνει
πίσω τη σημαία της έπαρσης μπορεί να περπατήσει «στο μονοπάτι των
αμαράντων». Εκεί όπου «ενίοτε σχολαρχούν οι ανυπόδητοι, λουσμένοι με τη
χρωστική ουσία της γνώσης».
Με άλλα λόγια, μόνο αν αφήσουμε πίσω μας την «επιλεκτική όραση» και το «εγώ»
μας, μπορούμε να αγγίξουμε το βάθος της δικαιοσύνης, της γνώσης, της αληθινής
αριστείας.
Ο ποιητής απευθύνει κάλεσμα: σε όποιον αναζητά τη γνώση και την αριστεία, να
αποτινάξει τις υλικές επιδιώξεις.
Να εγκαταλείψει τον εγωισμό, να απορρίψει την κενοδοξία. Μόνο έτσι μπορεί
κανείς να σταθεί με σεβασμό μπροστά στη σοφία.
Αλλά η πνευματική ανάβαση — όπως μας υπενθυμίζει ο ποιητής — δεν είναι
εύκολη. Απαιτεί μόχθο, θάρρος, και πάνω απ’ όλα πίστη. Η κορυφή δεν ανήκει
στους υπερήφανους. Γιατί το φως της αλήθειας δεν χαρίζεται· μπορεί να κάψει
εκείνους που κοιτάζουν τον εαυτό τους με αυταρέσκεια.
Η γνώση δεν είναι βραβείο για τους κυνηγούς της δόξας. Είναι δώρο που
προσφέρεται μόνο σε όσους πορεύονται ανυπόδητοι, με σεμνότητα και ευλάβεια.
Σε όσους αποδέχονται την αδυναμία τους και προχωρούν με ταπεινότητα.
Στους στίχους της Μέδουσας ο ποιητής σκηνογραφεί ένα υπαρξιακό δράμα. Η ζωή
μοιάζει με καράβι που δεν βρίσκει λιμάνι. Κι όμως αντιστέκεται, έστω και «σε
χάρτινη σχεδία». Γιατί ακόμη και αυτή η εύθραυστη αναζήτηση είναι πράξη
αντίστασης στο βύθισμα.

3
Το ταξίδι, όμως, δεν στρέφεται μόνο προς τα έξω· στρέφεται και προς τα έσω. Το
σκάφος — σύμβολο της ανθρώπινης ύπαρξης — ναυαγεί στο άυλο πέλαγος των
ενοχών και της έπαρσης. Γίνεται καθρέφτης του ανθρώπου που εγκλωβίζεται στο
ίδιο του το βάρος, ακινητοποιείται μέσα στο τέλμα της μνήμης και της λήθης.
Στο ποίημα «Τέλμα» που θα το απολαύουμε στην συνέχεια ο ποιητής μάς δείχνει
αυτήν ακριβώς τη βύθιση. Τη βύθιση της ύπαρξης όταν οι ενοχές και η αλαζονεία
βαραίνουν σαν άγκυρες.
Παράλληλα, ο λόγος του φέρνει εικόνες όπου η προσωπική ματαιοδοξία — η
«γιορτή κάποιου φιλάδελφου», το «εκφραστικό προσωπείο» — συγκρούεται με
τη φθορά του χρόνου: με τη «σαρακιασμένη βίβλο», με το «κομπολογιού το βιός
ξεχαντρώνεις».
Έτσι, στίχο με στίχο, η συλλογή στήνει μια σκηνογραφία υπαρξιακού δράματος. Η
ζωή παρουσιάζεται σαν καράβι που δεν βρίσκει ποτέ την Ιθάκη του. Ένα καράβι που
περιπλανάται σε ουτοπικές ακτές, κυνηγώντας ψευδαισθήσεις — πριν καταλήξει
στη μοναξιά της ανωνυμίας.
Και ακόμα, η γλώσσα του Πάνου Κούρβα είναι πλούσια σε μεταφορές και
συμβολισμούς. Το πνευματικό ταξίδι γίνεται θαλασσινό ταξίδι∙ η μνήμη και η λήθη
προσωποποιούνται∙ η αναζήτηση της Ιθάκης μετατρέπεται σε μια ματαιωμένη
επιθυμία λύτρωσης. Ο ποιητής κινείται ανάμεσα στην καταγγελία της αμνημοσύνης
και στην εξομολόγηση της ανθρώπινης αδυναμίας, δημιουργώντας έναν τόνο που
είναι συγχρόνως οικουμενικός και βαθιά προσωπικός.
Στο ποίημα «Ήλιδα» οι στίχοι μετατρέπονται σε θρήνο για έναν ιερό και εύφορο
τόπο που ρημάχτηκε από τις πυρκαγιές. Η λήθη προβάλλει ως άμυνα, όμως η
απώλεια βαραίνει σαν λίθος. Οι καμένες ελιές γίνονται ιέρειες πένθους και η φύση
αποκτά φωνή∙ γίνεται φορέας των ψυχών των χαμένων. Μέσα σ’ αυτόν τον
οικολογικό και πολιτισμικό οδυρμό — όπως και στο ποίημα «Εγκέλαδος» —
αναδύεται η διπλή κίνηση της ποίησης: βαθιά λύπη και, ταυτόχρονα, υπόρρητη
ελπίδα. Ο σεισμικός Εγκέλαδος ντύνει τον κόσμο με «μαγνάδι απογοήτευσης», το
κομπολόι των σκέψεων μετρά χαμένες ανάσες∙ κι όμως «η ελπίδα αχνόπνοη στη
λάμψη του κεριού» υπόσχεται ιάματα. Και φτάνουμε στον τελευταίο στίχο — «και
ο Αλλάχ θεός μου…» — μια γέφυρα ανάμεσα στον ανθρώπινο πόνο και τη
θρησκευτική βίωση, που μας αφήνει με μια αίσθηση δέους.
Η ίδια γέφυρα ενώνει και τη «Σμύρνη» με τον «Εγκέλαδο». Από τη φωτιά της
Ιωνίας έως τα συντρίμμια του 2023, ο πόνος, ο θάνατος και η προσφυγιά υφαίνουν
κοινό νήμα. Είτε Ρωμιός του ’22 είτε σεισμόπληκτος του σήμερα, ο άνθρωπος
κουβαλά την ίδια αγωνία της απώλειας, την ίδια ανάγκη να βρει μια νέα Ιθάκη.

4
Αλλά ο ποιητής δεν σταματά εδώ. Στηλιτεύει με οξύτητα τον προεκλογικό
θεατρινισμό, την κενολογία των υποσχέσεων, τον ρόλο των μέσων ενημέρωσης που
τρέφουν την αυταπάτη — αλλά και την ευπιστία του πολίτη που παρασύρεται στον
φανατισμό. Η ειρωνεία του είναι κοφτερή: προδοσία, φαυλότητα, συλλογική
απάθεια. Ο «απλός άνθρωπος» παγιδεύεται «στα δόκανα», επειδή δεν σκέφτεται
κριτικά. Εδώ η ποίηση αγγίζει τα όρια της πολιτικής σάτιρας∙ μια κραυγή
εγρήγορσης απέναντι στη δημοκρατική μας ευθύνη.
Σε άλλο τόξο, η συλλογή υψώνει πρόσωπα-σύμβολα. Ο Νίκος Μπελογιάννης στο
ποίημα «Για μια Ιδέα», και ο Αλέκος Παναγούλης στο ποίημα «Στον Αγώνα»,
γίνονται άξονες θυσίας για τα ιδανικά. Εκεί όπου το ατομικό υποχωρεί μπροστά στο
συλλογικό.
Στο «Για μια Ιδέα» συναντούμε τον Μπελογιάννη, «το παιδί του σταφιδότοπου που
ανατίμησε την αρετή». Δεν υμνείται απλώς ένας αγωνιστής. Υμνείται η αντίσταση
απέναντι στην παγωμένη αναισθησία της εποχής∙ η πίστη στον Άνθρωπο και στην
Αλήθεια, ακόμη κι όταν το τίμημα είναι βαρύ:

«Η γη που κοκκίνισε απ’ το γαρυφαλλένιο του αίμα,
προζύμι έγινε για το ψωμί του λαού».
Κι από αυτό το «προζύμι» ο ποιητής μάς οδηγεί στη «Φλόγα της Ολυμπιάδας».
«Εδώ, στα χυτήρια της γνώσης του αθλητισμού, γεννιέται… το φως».
Η πραγματική νίκη δεν είναι το μετάλλιο. Είναι η μεταμόρφωση του ανθρώπου σε
Απόστολο αδελφοσύνης:

«Όταν η ανθρώπινή σου αναπνιά χυθεί στην παλαίστρα…
η δύναμη του φωτός θα γκρεμίσει τα τείχη».
Έτσι, η Μέδουσα προτείνει μια ποιητική πυξίδα με τρεις σταθερές:
 την ταπεινή γνώση που υπηρετεί και δεν επιδεικνύεται,
 την Ιδέα που υπερβαίνει το άτομο και γίνεται κοινό αίτημα δικαιοσύνης,
 και το Φως που ενώνει τα έθνη, όταν καταθέτουμε τα όπλα και υψώνουμε την
εκεχειρία «στα Καλλιμάρμαρα των ερειπίων της Ήλιδας».
Αγαπητοί φίλες και φίλοι
η συλλογή «Μέδουσα» δεν διστάζει να υψώσει και μια φωνή λειτουργική,
τελετουργική. Η γλώσσα αποκτά εκκλησιαστικό βάρος∙ γεμίζει εικόνες φωτιάς,
αίματος, σκότους και θανάτου, σαν να τελείται μια ποιητική λειτουργία πένθους.

5
Μέσα απ’ αυτό το σκοτεινό τοπίο, όμως, αναδύεται πάντα μια αγωνία: μήπως
υπάρχει ακόμη ελπίδα; ελπίδα για εξιλέωση, για δικαιοσύνη, για λύτρωση.
Από εδώ ξεδιπλώνεται ο τριπλός θρήνος που διαπερνά ολόκληρο το έργο.
Πρώτον, ο ατομικός θρήνος. Ο φόβος του θανάτου και της αναξιότητας, όπως στο
ποίημα «Ανάξιος Θρήνου». Ο ποιητής κινείται σε μεταφυσικές και θρησκευτικές
διαστάσεις· εκφράζει την αγωνία του ανθρώπου απέναντι στην αιωνιότητα, την
ανάγκη για εξιλέωση, την ύστατη προσευχή.
Δεύτερον, ο κοινωνικός θρήνος. Ο εμφύλιος, το μίσος, η διάλυση του οικείου, όπως
στο «Απόψε κάποιος θα χαθεί». Εκεί η γλώσσα γίνεται κοφτή, σκληρή, νυχτερινή.
Οι εικόνες θυμίζουν θρήνο μητέρας και ματωμένο σπίτι. Είναι η κοινωνία που
διαλύεται από το ίδιο της το μίσος.
Και τρίτον, ο ιστορικός θρήνος. Η αδικία, η βεβήλωση τόπων, όπως στην «Κατάρα
του Γηγενή». Η Βηθλεέμ και η Γάζα γίνονται σύμβολα γης που ποδοπατιέται. Ο
Ηρώδης, οι σταυρωτές, η Νεκρά Θάλασσα μεταμορφώνονται σε πολιτική
αλληγορία. Ο ποιητής εδώ προφητεύει: η ιστορία συνεχίζει να πληγώνει με τα ίδια
μοτίβα.
Αν δούμε το έργο διακειμενικά, αναγνωρίζουμε το σταυροδρόμι της ελληνικής
παράδοσης. Η υψηλή μεταφυσική φωνή μάς φέρνει στον Σολωμό και τον Σικελιανό.
Ο λαϊκός θρήνος συνομιλεί με τον Ρίτσο και τον Αναγνωστάκη. Η πολιτική
καταγγελία θυμίζει τον Σεφέρη. Κι αν ανοίξουμε τον ορίζοντα διεθνώς, διακρίνουμε
τους απόηχους του Μαγιακόφσκι και του Νερούντα στη δημόσια ένταση του λόγου.
Μέσα σε αυτή την πολυφωνία ξεχωρίζει κι ένας ύμνος στον «Άγιο των Γραμμάτων»
— τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Σαν ασκητής της γλώσσας και μυσταγωγός του
λαϊκού βίου, εμφανίζεται με εικόνες απλές: δεντρολίβανο, μοσχάτο κρασί, ταπεινό
ξωκλήσι, υπενθυμίζοντας ότι η λογοτεχνία μπορεί να είναι και προσευχή.
Έτσι, όπως ακούσαμε η Μέδουσα δεν είναι άθροισμα ποιημάτων. Είναι μια
ποιητική πυξίδα. Δείχνει προς την ταπεινή γνώση, που υπηρετεί και δεν
επιδεικνύεται προς την Ιδέα , που υπερβαίνει το άτομο προς το Φως που ενώνει.
Είναι μια πρόσκληση να κοιτάξουμε κατάματα ό,τι φοβόμαστε, όχι για να
απολιθωθούμε, αλλά για να μεταμορφωθούμε.
Η ποίηση του Πάνου Κούρβα λειτουργεί σαν τον καθρέφτη του Περσέα: δεν μας
αναγκάζει να δούμε απευθείας, αλλά μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε την αλήθεια
έμμεσα, μέσα από τη σιωπή των λέξεων και τη δύναμη των συμβόλων. Μια πορεία

6
ανάμεσα στον πόνο και την ελπίδα, στο παρελθόν και το μέλλον, στο τραύμα και τη
λύτρωση.
Κι αυτή είναι η δωρεά της: ότι μας θυμίζει πως ο άνθρωπος, όσο κι αν λυγίσει,
μπορεί πάντα να σηκωθεί.
Γι’ αυτό και η Μέδουσα δεν είναι μόνο ποίηση. Είναι μνήμη, είναι συνείδηση, είναι
ψυχή. Η ψυχή μιας Ρωμιοσύνης που, όσο κι αν ξεριζώνεται, μένει όρθια.
Σας καλώ, λοιπόν, να τη διαβάσετε όχι μόνο με τα μάτια, αλλά με την καρδιά. Γιατί
η Μέδουσα, τελικά, δεν είναι άλλη από τη σκιά μέσα μας που ζητά φως.
Σας ευχαριστώ θερμά για την προσοχή σας.
Κι ένα ιδιαίτερο ευχαριστώ στον ποιητή, τον Πάνο Κούρβα, που με εμπιστεύτηκε το
έργο του Μέδουσά και που μας χάρισε όχι μόνο λέξεις, αλλά καθρέφτες για να
δούμε τον εαυτό μας και τον κόσμο γύρω μας πιο αληθινά.

Με την ειλικρινή μου εκτίμηση
Αικ. Βλαχοπαναγιώτου –Μπατάλια
Πρόεδρος Δ.Ε.Ε.Λ.