ΑΓΓΛΙΚΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ

 

«Ο ναός φημίζεται για την εξαιρετική ακουστική του και τον απόκοσμο ήχο του εκκλησιαστικού οργάνου του —του παλαιότερου σε λειτουργία στην Ελλάδα, κατασκευασμένο το 1897— στοιχεία που αξιοποιούνται συχνά σε σκοτεινά, μυσταγωγικά live sessions. Στους τοίχους του, αναμνηστικές πλάκες και βιτρό μνημονεύουν εμβληματικά ιστορικά πρόσωπα, όπως τον φιλέλληνα Σερ Ρίτσαρντ Τσερτς, αλλά και τα θύματα της "Σφαγής στο Δήλεσι" (Marathon Massacres) του 1870, προσδίδοντας στον χώρο μια βαριά ιστορική φόρτιση.

 

Εντός του ναού έχουν φιλοξενηθεί θεατρικές παραστάσεις που διερευνούν την πνευματικότητα και την ανθρώπινη φύση μέσα στο ιερό πλαίσιο. Παράλληλα, ο ναός περιβάλλεται από το μυστήριο των υπόγειων διαδρομών της Αθήνας. Αν και δεν διαθέτει επιβεβαιωμένο "δίκτυο στοών", η θέση του πάνω στην ιστορική οδό Φιλελλήνων τον τοποθετεί στην καρδιά της περιοχής όπου αναφέρονται οι περισσότερες κρυφές κατακόμβες της πόλης — φήμες που ενισχύονται από έρευνες (όπως του Παναγιώτη Δευτεραίου) για σήραγγες που λειτουργούσαν ως δίοδοι διαφυγής ή κρύπτες κειμηλίων.

Η λαογραφία του ναού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη νεογοτθική αρχιτεκτονική του και την ιστορική μνήμη της βρετανικής κοινότητας. Αν και πρόκειται για χριστιανικό ναό, η σύνδεσή του με τα "Pepper Church Sessions" έχει γεννήσει μια σύγχρονη "αστική λαογραφία": ο ναός αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα πνευματικό καταφύγιο στην καρδιά της βουερής Αθήνας, ιδανικό για εσωτερική αναζήτηση.»

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΑΝΔΡΙΑΝΟΥ

 

Βιβλιοθήκη του Αδριανού: Ένα Πνευματικό Κέντρο της Ρωμαϊκής Αθήνας

Η Βιβλιοθήκη του Αδριανού αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους στην καρδιά της Αθήνας. Βρίσκεται στο Μοναστηράκι, βόρεια της Ακρόπολης και ακριβώς δίπλα στη Ρωμαϊκή Αγορά. 

Ιστορικό Πλαίσιο & Αρχιτεκτονική
Το μνημείο οικοδομήθηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό και εγκαινιάστηκε μεταξύ των ετών 130 και 132 μ.Χ.. Αρχιτεκτονικά, ακολουθεί το πρότυπο της ρωμαϊκής αγοράς με έναν μεγάλο περίβολο και ένα επιβλητικό πρόπυλο κορινθιακού ρυθμού. 

Ο χώρος περιλάμβανε:

• Μεγάλη εσωτερική αυλή με περιστύλιο, κήπους και δεξαμενή στο κέντρο.
• Αίθουσες ανάγνωσης και διδασκαλίας για φιλοσοφικές σχολές.
• Βιβλιοθήκη με χωρητικότητα που εκτιμάται σε 18.000-20.000 περγαμηνές. 

Μεταγενέστερη Ιστορία
Μετά την επιδρομή των Ερούλων το 267 μ.Χ., ο χώρος υπέστη σοβαρές ζημιές και ενσωματώθηκε στο υστερορωμαϊκό τείχος. Κατά τον 5ο αιώνα μ.Χ., στο κέντρο της αυλής ανεγέρθηκε μια παλαιοχριστιανική εκκλησία (τετράκογχο), τα ερείπια της οποίας είναι ορατά σήμερα. Ακριβώς δίπλα στη βιβλιοθήκη δεσπόζει το Τζαμί Τζισταράκη (18ος αιώνας), το οποίο σήμερα στεγάζει παράρτημα του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού. 

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΟΙΚΙΑ ΚΑΛΛΙΟΠΗΣ ΠΑΠΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ.

 

Καλλιόπη Παπαλεξοπούλου: Μια από τις σημαντικότερες γυναικείες μορφές του 19ου αιώνα, γνωστή για τη δράση της κατά του Όθωνα. Αν και η δράση της συνδέεται κυρίως με το Ναύπλιο (όπου το σπίτι της ήταν κέντρο λογοτεχνικών και πολιτικών συναντήσεων), η οικογένειά της είχε δεσμούς με την Αθήνα.

Αρχοντικό Παπαρρηγόπουλου: Βρίσκεται στην οδό Κυδαθηναίων στην Πλάκα και συνδέεται με την οικογένεια Παπαρρηγόπουλου, μέλος της οποίας ήταν η Καλλιόπη.

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. 

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΣΩΤΕΙΡΑ ΚΟΤΤΑΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΝΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ.

                                      

 

Ο Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, γνωστός στο ευρύ κοινό ως «Σωτείρα του Κοττάκη», αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Αθήνας. Βρίσκεται στην καρδιά της Πλάκας, επί της οδού Κυδαθηναίων, και αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της μακράς ιστορίας της πόλης.

 

Ιστορικό και Αρχιτεκτονική

• Χρονολόγηση: Ο ναός οικοδομήθηκε κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο, πιθανότατα στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα. Θεωρείται ότι έχει ανεγερθεί πάνω στα ερείπια παλαιότερου χριστιανικού ναού (πιθανώς του 6ου αιώνα).
• Η Ονομασία: Η προσωνυμία «Κοττάκη» αποδίδεται στην επιφανή αθηναϊκή οικογένεια των Κοττάκηδων, οι οποίοι υπήρξαν κτήτορες ή ιδιοκτήτες του ναού. Αρχικά, ο ναός φαίνεται πως ήταν αφιερωμένος στην Παναγία Σώτειρα.
• Αρχιτεκτονική Μορφή: Πρόκειται για έναν τυπικό σταυροειδή εγγεγραμμένο ναό με τρούλο. Στο εσωτερικό του, ο τρούλος στηρίζεται σε τέσσερις μαρμάρινους κίονες της ρωμαϊκής περιόδου, ενώ αρχαία μαρμάρινα κιονάκια εντοπίζονται και στο παλαιό τέμπλο.
• Μεταγενέστερες Επεμβάσεις: Κατά τον 19ο αιώνα, ο ναός υπέστη σημαντικές αλλοιώσεις με την προσθήκη πλαγίων κλιτών και κωδωνοστασίων, που διεύρυναν τον χώρο αλλά αλλοίωσαν την αρχική βυζαντινή του σιλουέτα.

Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία

• Οδυσσέας Ανδρούτσος: Σύμφωνα με την ιστορική παράδοση, στον περίβολο του ναού ετάφη κρυφά και βιαστικά ο ήρωας της Επανάστασης Οδυσσέας Ανδρούτσος, μετά τη δολοφονία του στην Ακρόπολη το 1825. Η μνήμη αυτή παρέμεινε ανεξίτηλη στους Πλακιώτες ως σύμβολο της τραγικής μοίρας του οπλαρχηγού.
• Αρχαιολογικά Κατάλοιπα: Στον κήπο και γύρω από την εκκλησία υπάρχουν διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη (επιστύλια, βάσεις κιόνων) που προέρχονται από κλασικά και ρωμαϊκά κτίσματα της περιοχής.
• Η Μαρμάρινη Βρύση: Η εξωτερική κρήνη του ναού αποτελούσε για αιώνες κεντρικό σημείο κοινωνικής συνάντησης, με το νερό της να θεωρείται «ευλογημένο» στη λαϊκή συνείδηση.

Κειμήλια

Στο παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της «Νέας Κυράς» (14ος αιώνας), ένα σπουδαίο κειμήλιο της υστεροβυζαντινής τέχνης.

 

Η «Νέα Κυρία» της Πλάκας

 
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η ονομασία του ναού υποδηλώνει τη «νέα κυρία» που αντικατέστησε την αρχαία θεά Αθηνά Σώτειρα στις συνειδήσεις των πιστών. Η κεντρική εικόνα της Μεταμορφώσεως θεωρείται θαυματουργή, με τους πιστούς να πρεσβεύουν ότι «διώχνει κάθε κακό» από τη ζωή τους.

 

Παραδόσεις της Τουρκοκρατίας

 
Κατά την οθωμανική περίοδο, ο ναός συνδέθηκε με την προστασία της ζωής. Οικογένειες που είχαν χάσει παιδιά, βάφτιζαν τα νεογέννητά τους εκεί δίνοντάς τους το όνομα Σωτήρης, πιστεύοντας ότι ο «Σωτήρας» Χριστός θα τα κρατούσε στη ζωή. Παράλληλα, στα γύρω εκκλησιαστικά οικήματα, οι ιερείς παρέδιδαν κρυφά μαθήματα ελληνικής γλώσσας και θρησκευτικών στα παιδιά της ενορίας.

 

Αρχιτεκτονική και Ιερά Κειμήλια

 
Παρά τις ριζικές επεκτάσεις του 19ου αιώνα, ο κεντρικός βυζαντινός τρούλος και το ιερό παρέμειναν ανέπαφα, γεγονός που αποδόθηκε σε θεϊκή πρόνοια. Η πνευματική αξία του ναού σφραγίστηκε από δύο σημαντικά γεγονότα:

1. Η Εύρεση Λειψάνων: Κατά τη διάρκεια εργασιών στην Αγία Τράπεζα, ανακαλύφθηκε μολύβδινη λειψανοθήκη με οστά του Αγίου Πρωτομάρτυρα Στεφάνου, η οποία είχε τοποθετηθεί εκεί κατά τη θεμελίωση.
2. Προσωπικότητες: Στον ναό υπηρέτησε ως διάκονος ο μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος και Αντιβασιλέας Δαμασκηνός, ενώ οι πιστοί αισθάνονται μέχρι σήμερα την πνευματική παρουσία του Αγίου Νικολάου Πλανά, ο οποίος λειτούργησε επανειλημμένα στο θυσιαστήριό του.

Αρχαιολογική Μαρτυρία
Οι έρευνες επιβεβαιώνουν τον ιστορικό χαρακτήρα του χώρου, καθώς στο εσωτερικό και τον περίβολο βρέθηκαν τάφοι, αποδεικνύοντας ότι ο ναός χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν και ως ταφικό παρεκκλήσι.

 

Άγιος Νικόλαος Πλανάς: Πράγματι, ο Άγιος Νικόλαος Πλανάς χειροτονήθηκε διάκονος στον συγκεκριμένο ναό στις 28 Ιουλίου 1879. Έζησε για πολλά χρόνια στην οδό Σωτήρος, ακριβώς απέναντι από την εκκλησία, συνδέοντας άρρηκτα την παρουσία του με την ενορία.

Αρχιτεκτονική & Φως: Ο ναός, που χρονολογείται στις αρχές του 11ου αιώνα, διαθέτει τον χαρακτηριστικό οκταγωνικό «αθηναϊκό» τρούλο. Τα στενά του παράθυρα δημιουργούν ιδιαίτερους φωτισμούς, ενισχύοντας την αίσθηση της πνευματικότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η Εικόνα της «Νέας Κυράς»: Στο προσκυνητάρι του ναού φυλάσσεται η σπάνια εικόνα της Παναγίας της «Νέας Κυράς» (14ος αιώνας). Την εικόνα επιδιόρθωσε τον 17ο αιώνα ο κορυφαίος αγιογράφος της Κρητικής Σχολής, Εμμανουήλ Τζάνες.

Αρχαιολογικό Υπόβαθρο: Ο ναός είναι χτισμένος πάνω σε προγενέστερα θεμέλια, πιθανώς του 6ου αιώνα. Η χρήση αρχαίων μελών (spolia) και η ύπαρξη ρωμαϊκών κιόνων στο εσωτερικό του υποστηρίζουν την υπόθεση ότι το σημείο αποτελούσε σημαντικό λατρευτικό ή δημόσιο κέντρο από την αρχαιότητα.Επτανησιακή Παράδοση: Η ενορία διατηρεί ζωντανή την παράδοση της επτανησιακής ψαλμωδίας, η οποία, σε συνδυασμό με την πνευματική κληρονομιά του Παπα-Νικόλα Πλανά, δημιουργεί μια μοναδική κατανυκτική ατμόσφαιρα.  

 

Υπόγειες Δομές και Αρχαιολογικά Ευρήματα του Ναού

 

1. Ιερά Κειμήλια και Κρύπτες
Στο «εγκαίνιο» της Αγίας Τράπεζας, σε ειδική εντοιχισμένη κρύπτη, ανακαλύφθηκε μολύβδινη λειψανοθήκη με τα οστά του Αγίου Στεφάνου. Η εύρεση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς τέτοιες κρύπτες προορίζονταν αποκλειστικά για τη φύλαξη των πολυτιμότερων κειμηλίων. Παρόλο που το παρεκκλήσι δεν είναι πλήρως υπόγειο, η αρχιτεκτονική του ενσωματώνει τμήματα του φυσικού βράχου, δημιουργώντας μια υποβλητική, σπηλαιώδη ατμόσφαιρα που ενισχύει τη μυσταγωγία του χώρου.

 

2. Μύθοι και Πραγματικότητα για τις Υπόγειες Στοές
Όπως συμβαίνει με πολλούς ναούς της Πλάκας, η λαϊκή παράδοση αναφέρει την ύπαρξη μυστικών στοών που συνέδεαν την εκκλησία με την Ακρόπολη ή γειτονικά μνημεία, όπως την Αγία Αικατερίνη. Ωστόσο, η αρχαιολογική έρευνα από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλεως Αθηνών δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη οργανωμένου δικτύου μυστικών διόδων· οι ανασκαφές έχουν εντοπίσει κυρίως αρχαίους αγωγούς νερού και αποχετευτικά δίκτυα.

 

3. Το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο και η Διαχείριση Υδάτων
Ένα από τα σπουδαιότερα ευρήματα στην άμεση γειτονιά του ναού είναι τμήματα του Πεισιστράτειου Υδραγωγείου (6ος αι. π.Χ.). Η περιοχή διατρέχεται από υπόγειους, λαξευμένους στον βράχο αγωγούς, οι οποίοι συνέλεγαν τα νερά από τον Υμηττό και την Ακρόπολη.

• Η Ιστορική Κρήνη: Η βρύση του 17ου αιώνα στον περίβολο του ναού αποτελεί το ορατό σημείο ενός ευρύτερου δικτύου υδροδότησης της Οθωμανικής περιόδου, το οποίο συνδεόταν με παλαιότερα ρωμαϊκά και βυζαντινά πηγάδια.
• Αποχετευτικό Δίκτυο: Κάτω από την οδό Κυδαθηναίων έχουν εντοπιστεί ίχνη αρχαίου αποχετευτικού αγωγού (αντίστοιχου του Μεγάλου Αγωγού της Αγοράς), ο οποίος προστάτευε τα θεμέλια των κτιρίων από την υγρασία και τις πλημμύρες. 
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ

Η ΟΙΚΙΑ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΛΗΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΤΟΥ 1821 ΦΙΝΛΕΙ.

 

Η

Οικία Φίνλεϊ στην Πλάκα αποτελεί ένα από τα πιο ιστορικά και αρχιτεκτονικά ενδιαφέροντα κτήρια της Αθήνας, καθώς συμβολίζει τη μετάβαση από την οθωμανική περίοδο στη νεότερη Ελλάδα.

Ανήκε στον Σκωτσέζο φιλέλληνα και ιστορικό George Finlay (1799–1875), ο οποίος συμμετείχε στην Επανάσταση του 1821 και έζησε στην Ελλάδα μέχρι τον θάνατό του. Στο κτήριο αυτό διέμεινε αργότερα και η εμβληματική τραγουδίστρια Σωτηρία Μπέλλου.

 

Αρχιτεκτονική: Το κτήριο οικοδομήθηκε αρχικά κατά την οθωμανική περίοδο (τέλη 18ου αιώνα) και αρχικά λειτουργούσε ως φρουρά (Garrison). Μετά την αγορά του από τον Finlay τη δεκαετία του 1830, ανακατασκευάστηκε αποκτώντας στοιχεία πρώιμου κλασικισμού.

 

Χαρακτηριστικά: Διατηρεί ιδιαίτερα στοιχεία της αρχικής του μορφής, όπως τη χαρακτηριστική ιδιόρρυθμη καμινάδα και τα μικρά παράθυρα που παραπέμπουν σε πύργο, μια τυπολογία σπάνια για τα δεδομένα της σύγχρονης Αθήνας.

 

Σημασία: Θεωρείται δείγμα «λαϊκής» αθηναϊκής αρχιτεκτονικής που προηγήθηκε της κυριαρχίας του νεοκλασικισμού. Είναι καταχωρημένο στη βάση δεδομένων του Αρχείου Νεότερων Μνημείων του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. 

 

Ο

George Finlay (Γεώργιος Φίνλεϋ, 1799–1875) ήταν Σκωτσέζος ιστορικός, φιλέλληνας και αγωνιστής, που αφιέρωσε τη ζωή του στην Ελλάδα και τη μελέτη της ιστορίας της.

Το 1823 έφτασε στην Ελλάδα, όπου συνάντησε τον Λόρδο Βύρωνα στο Μεσολόγγι.

Συμμετοχή: Πήρε μέρος σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, όπως στην απόπειρα ανακούφισης της Αθήνας το 1827 υπό τους Κόχραν και Τσωρτς.

Εγκατάσταση: Μετά την απελευθέρωση, παρέμεινε μόνιμα στην Αθήνα, αγοράζοντας κτήματα στην Αττική (Λιόσια) και το σπίτι στην Πλάκα. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς της νεότερης Ελλάδας. Το κορυφαίο έργο του είναι η «Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης» (1861), η οποία μεταφράστηκε αργότερα από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

Ο George Finlay συμμετείχε ενεργά σε στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, κυρίως το 1827, προσφέροντας τις υπηρεσίες του σε κρίσιμα μέτωπα:

• Απόβαση στον Πειραιά & Βομβαρδισμός Αγίου Σπυρίδωνα (Φεβρουάριος 1827): Συμμετείχε στις επιχειρήσεις υπό τον στρατηγό Thomas Gordon για την υποστήριξη της απόβασης των ελληνικών δυνάμεων στον Πειραιά και στον βομβαρδισμό της μονής του Αγίου Σπυρίδωνα, όπου καταστράφηκαν τουρκικά πυροβολεία.
• Πολιορκία της Ερέτριας & Επιχειρήσεις στον Ωρωπό (Μάρτιος 1827): Έλαβε μέρος στις κινήσεις υπό τον Βαυαρό στρατηγό Karl Wilhelm von Heideck, με στόχο τη διακοπή των γραμμών ανεφοδιασμού των Τούρκων που πολιορκούσαν την Ακρόπολη.
• Βομβαρδισμός του Βόλου (Απρίλιος 1827): Συμμετείχε στην επίθεση κατά του Βόλου, που αποτελούσε το σημαντικότερο κέντρο ανεφοδιασμού των οθωμανικών δυνάμεων στη Θεσσαλία.
• Επιχειρήσεις στην Αττική: Συμμετείχε στην προσπάθεια ανακούφισης της Αθήνας υπό τις διαταγές των Κόχραν και Τσωρτς. 
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΟΙΚΙΑ ΓΚΑΣΒΕΣΗ.

 

Η

Οικία Γκάσβεση στην Πλάκα (επί της οδού Τριπόδων 32) είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ιστορικά κτίρια της Αθήνας. Το κτίριο χρονολογείται στις αρχές της Οθωνικής περιόδου (περίπου 1836-1837). Αποτελεί σπάνιο δείγμα λαϊκής αθηναϊκής αρχιτεκτονικής της προ-νεοκλασικής εποχής, με χαρακτηριστικό ξύλινο χαγιάτι (στεγασμένος εξώστης) και εσωτερική αυλή.Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, υπήρξε κατοικία του Χατζή Χαλίλ Εφέντη, Οθωμανού θρησκευτικού ηγέτη (Σεϊχουλισλάμη), ο οποίος αρνήθηκε να υπογράψει διάταγμα για τη σφαγή των Ελλήνων κατά την Επανάσταση του 1821.Κατά τη διάρκεια των εργασιών στο οικόπεδο έχουν αποκαλυφθεί σημαντικές αρχαιότητες, όπως τμήμα της αρχαίας οδού Τριπόδων. 

• οδός αυτή συνέδεε το Διονυσιακό Θέατρο με την Αγορά και ήταν ονομαστή για τους χορηγικούς τρίποδες που την κοσμούσαν.
• Χορηγικά Μνημεία: Στην αυλή αποκαλύφθηκαν λείψανα που συνδέονται με χορηγικά μνημεία (βάσεις ή τμήματα αυτών) της κλασικής εποχής, επιβεβαιώνοντας τον ιερό και τελετουργικό χαρακτήρα της περιοχής.
• Διαχρονική Χρήση: Η ανασκαφή αποκάλυψε αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που εκτείνονται από την κλασική και ελληνιστική εποχή μέχρι τους υστερορωμαϊκούς και βυζαντινούς χρόνους.
• Αρχιτεκτονικά Μέλη: Βρέθηκαν διάσπαρτα μέλη, όπως τμήματα από κίονες και κεραμική, τα οποία θα ενταχθούν στη νέα μουσειακή διαμόρφωση του χώρου.
• Ανάδειξη: Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει εγκρίνει τη διατήρηση και ανάδειξη των αρχαιοτήτων στην εσωτερική αυλή, ώστε να είναι ορατές στους επισκέπτες μέσω ειδικών κατασκευών (γυάλινα δάπεδα ή διαμορφωμένα επίπεδα). 

Οι αρχαιότητες αυτές μετατρέπουν την οικία σε ένα "ζωντανό μουσείο", όπου η νεότερη ιστορία του κινηματογραφικού "σπιτιού του Αντωνάκη" συναντά το αρχαίο παρελθόν της πόλης. 

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΔΕΡΒΕΝΑΚΙΑ

 

Η Μάχη των Δερβενακίων, γνωστή και ως Σφαγή του Δράμαλη, ήταν μία από τις σημαντικότερες συγκρούσεις κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Έληξε με νίκη των Ελλήνων και οδήγησε σε μεγάλη καταστροφή των οθωμανικών δυνάμεων υπό τον αρχιστράτηγο Μαχμούτ πασά Δράμαλη.

Η κύρια μάχη δόθηκε στις 26 Ιουλίου 1822, σε δύο από τα τέσσερα μικρά ορεινά περάσματα (δερβένια) μεταξύ Κορίνθου και της κοιλάδας του Άργους, εξ ου και η ονομασία της. Άμεσο αποτέλεσμα της νίκης ήταν η ενίσχυση της φήμης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, γεγονός που φόβισε τους τότε πολιτικούς αντιπάλους του.

Εξέλιξη των Γεγονότων

Έχοντας προηγουμένως σημειώσει μια σειρά από επιτυχίες, ο Μαχμούτ Πασάς (Δράμαλης) έφθασε στην Πελοπόννησο με δύναμη περίπου 25.000 ανδρών, με στόχο να καταπνίξει την επανάσταση και να δώσει οριστικό τέλος στον αγώνα των Ελλήνων.

Μόλις έγινε γνωστή η προσέγγιση του Δράμαλη στο Άργος, επικράτησε μεγάλη σύγχυση στους Έλληνες, η οποία εντάθηκε με την πληροφορία για τη λύση της πολιορκίας του Ναυπλίου. Η κυβέρνηση και οι βουλευτές αναχώρησαν πανικόβλητοι από το Άργος προς τους Μύλους και από εκεί επιβιβάστηκαν σε πλοία.

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ανέλαβε δράση:

1. Κήρυξε άμεσα πανστρατιά.
2. Με δραστήρια μέτρα και συντονισμένες ενέργειες, κατάφερε να περιορίσει τον στρατό του Δράμαλη στην Αργολίδα και να ματαιώσει την πορεία του προς την Τριπολιτσά.
3. Εφάρμοσε την τακτική της «καμμένης γης», δημιουργώντας οξύ επισιτιστικό πρόβλημα στους εισβολείς.
4. Κατέλαβε στρατηγικές θέσεις στην Αργολίδα (κυριότερη η Λάρισα, η αρχαία Ακρόπολη του Άργους).

Στις 26 Ιουλίου 1822, κατά την υποχώρηση των Οθωμανών, έλαβε χώρα η φονική μάχη στα Δερβενάκια, όπου οι Τούρκοι στρατιώτες παγιδεύτηκαν. Όσοι κατάφεραν να σωθούν κατέφυγαν στην Κόρινθο. Στα χέρια των Ελλήνων έπεσαν πολλά λάφυρα, ενώ ο Κολοκοτρώνης ανακηρύχθηκε αρχιστράτηγος.

Ο Δράμαλης, έχοντας χάσει το 1/5 του στρατεύματός του, όλο τον οπλισμό και πολλά ζώα, πέθανε από τη λύπη του στην Κόρινθο. Η Επανάσταση είχε σωθεί για άλλη μια φορά.

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΝΑΟΣ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ.

 

Ο Ιερός Ναός του Καραϊσκάκη στο Κερατσίνι: Ένα Ιστορικό Σημείο Αναφοράς

Ο ναός θεμελιώθηκε περίπου το 1820 από τον οπλαρχηγό της Επανάστασης του 1821, Γεώργιο Καραϊσκάκη. Σκοπός του ήταν να καλύψει τις θρησκευτικές ανάγκες των αγωνιστών που στρατοπέδευαν στην περιοχή κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Αθήνας και της μάχης του Κερατσινίου.

Ο ισχυρισμός ότι είναι ο μοναδικός αυθεντικός ναός στον Πειραιά από την εποχή της επανάστασης είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί, καθώς υπάρχουν και άλλοι ιστορικοί ναοί στην ευρύτερη περιοχή.

Ο Προϊστάμενος του Ναού, π. Πολύκαρπος Δημητριάδης, σε ομιλία του αναφέρθηκε στο σθένος, την πίστη και την ευλάβεια του μεγάλου τιμώμενου ήρωα Αρχιστράτηγου Γεωργίου Καραϊσκάκη, που αποτελεί όραμα για τον καθένα μας.

Η τοποθεσία του ναού ήταν άκρως στρατηγική: μέχρι και σήμερα, μπορεί κανείς να διακρίνει τον Φαληρικό Όρμο (αν βρεθεί ψηλότερα από τις πολυκατοικίες που κρύβουν τον ορίζοντα). Ήταν ιδανικό σημείο για να στηθούν τα ταμπούρια, τα οποία είναι ορατά ακόμα και σήμερα.

Στο εσωτερικό του ναού υπήρχαν αφιερώματα (τάματα) των Ελλήνων επαναστατών, όπως κανδήλες, σταυροί, σπαθιά, πιστόλες και ζωνάρια. Όταν έφτασαν οι Τούρκοι, ασβέστωσαν το εσωτερικό του και άρπαξαν ό,τι βρήκαν.

---

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΕΤΙΩΝΕΙΑΣ ΠΥΛΗΣ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑ-ΠΕΙΡΑΙΑ

 

Ο αρχαιολογικός χώρος της Ηετιώνειας Πύλης βρίσκεται στον λόφο Καστράκι της Δραπετσώνας και αποτελεί μέρος των τειχών του αρχαίου λιμένος του Πειραιά.

Προέλευση Ονόματος:
Η πύλη ονομάστηκε προς τιμήν του μυθικού ήρωα Ηετίωνα του Πειραιέως. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Ηετίων κυρίευσε την πόλη του Πειραιά.

Τοποθεσία και Προστασία:
Βρίσκεται στα δυτικά του αρχαίου λιμένα του Κανθάρου (το σημερινό κεντρικό λιμάνι του Πειραιά) και είχε ως σκοπό την προστασία του.

Ιστορικά Στοιχεία και Κατασκευή:

• Αρχική Ιδέα: Ο Θεμιστοκλής έπεισε τους Αθηναίους να οχυρώσουν τον Πειραιά (γύρω στο 482 π.Χ.) για να αντιμετωπίσουν πιθανή επίθεση από ξηράς.
• Χρονολόγηση: Η κατασκευή της πύλης ξεκίνησε τότε και συνεχίστηκε επί Κίμωνα και Περικλή. Η χρονολόγηση των σωζόμενων οχυρώσεων καλύπτει διαφορετικές φάσεις, από τον 5ο π.Χ. αιώνα έως το τέλος του 3ου π.Χ. αιώνα.
• Λειτουργία: Η πύλη κατασκευάστηκε το 411 π.Χ. και ήταν μία από τις δύο εισόδους της οχυρωμένης πόλεως του Πειραιά, από την οποία διέρχονταν αποκλειστικά στρατιωτικές δυνάμεις.
• Σημασία: Τα Θεμιστόκλεια τείχη, μέρος των οποίων είναι η Ηετιώνεια Πύλη, αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής οχυρωματικής.

• 
  

Ορατά Ευρήματα και Φάσεις:
Ο χώρος στο Καστράκι είναι ο μεγαλύτερος επισκέψιμος αρχαιολογικός χώρος του Πειραιά. Εκεί διακρίνονται (με τη βοήθεια βέβαια των αρχαιολόγων) τα Θεμιστόκλεια και τα Κονώνεια τείχη, καθώς και ύστερες ρωμαϊκές κατασκευές, οι οποίες είναι κυκλικές σε αντίθεση με τις ορθογώνιες ελληνικές.

Αποκατάσταση και Ανάδειξη:

• Καταστροφή: Η αρχική οχύρωση ήταν φανερή μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οπότε οι βομβαρδισμοί και το μπάζωμα της περιοχής κατέστρεψαν και εξαφάνισαν μεγάλο μέρος του μνημείου.
• Εργασίες: Την περίοδο 1997-2001 πραγματοποιήθηκαν εργασίες αποκάλυψης, αποκατάστασης και ανάδειξης του χώρου σε δύο φάσεις, με την επίβλεψη του εφόρου της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας Πειραιά κ. Σταϊχάουερ, της αρχαιολόγου κ. Αγγ. Πούλιου, της αρχιτέκτονος κ. Φ. Καρασσάβα και του ειδικευμένου συνεργείου του κ. Ζ. Κουσνέρεφ.
• Χορηγοί: Σημαντική ήταν η βοήθεια και η γενναία χρηματοδότηση από χορηγούς, όπως ο κ. Ι. Πολυχρονόπουλος και ο ΟΛΠ (Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς). 
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ