ΑΓΓΛΙΚΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ

 

«Ο ναός φημίζεται για την εξαιρετική ακουστική του και τον απόκοσμο ήχο του εκκλησιαστικού οργάνου του —του παλαιότερου σε λειτουργία στην Ελλάδα, κατασκευασμένο το 1897— στοιχεία που αξιοποιούνται συχνά σε σκοτεινά, μυσταγωγικά live sessions. Στους τοίχους του, αναμνηστικές πλάκες και βιτρό μνημονεύουν εμβληματικά ιστορικά πρόσωπα, όπως τον φιλέλληνα Σερ Ρίτσαρντ Τσερτς, αλλά και τα θύματα της "Σφαγής στο Δήλεσι" (Marathon Massacres) του 1870, προσδίδοντας στον χώρο μια βαριά ιστορική φόρτιση.

 

Εντός του ναού έχουν φιλοξενηθεί θεατρικές παραστάσεις που διερευνούν την πνευματικότητα και την ανθρώπινη φύση μέσα στο ιερό πλαίσιο. Παράλληλα, ο ναός περιβάλλεται από το μυστήριο των υπόγειων διαδρομών της Αθήνας. Αν και δεν διαθέτει επιβεβαιωμένο "δίκτυο στοών", η θέση του πάνω στην ιστορική οδό Φιλελλήνων τον τοποθετεί στην καρδιά της περιοχής όπου αναφέρονται οι περισσότερες κρυφές κατακόμβες της πόλης — φήμες που ενισχύονται από έρευνες (όπως του Παναγιώτη Δευτεραίου) για σήραγγες που λειτουργούσαν ως δίοδοι διαφυγής ή κρύπτες κειμηλίων.

Η λαογραφία του ναού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη νεογοτθική αρχιτεκτονική του και την ιστορική μνήμη της βρετανικής κοινότητας. Αν και πρόκειται για χριστιανικό ναό, η σύνδεσή του με τα "Pepper Church Sessions" έχει γεννήσει μια σύγχρονη "αστική λαογραφία": ο ναός αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα πνευματικό καταφύγιο στην καρδιά της βουερής Αθήνας, ιδανικό για εσωτερική αναζήτηση.»

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΠΑΝΑΓΙΑ ΓΡΗΓΟΡΟΥΣΑ ΠΛΑΚΑ

 

Ιερό Προσκύνημα Παναγίας Γρηγορούσας (Ταξιαρχών), Πλάκα

Στη συμβολή των οδών Ταξιαρχών και Δεξίππου, σε μικρή απόσταση από τη Ρωμαϊκή Αγορά και τη Βιβλιοθήκη του Αδριανού, βρίσκεται ένας από τους πιο ιστορικούς ναούς της Αθήνας: ο Ιερός Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών, ευρύτερα γνωστός ως Παναγία Γρηγορούσα.

 

Ιστορική Αναδρομή

 
Η παράδοση αναφέρει ότι ο πρώτος ναός στο σημείο χτίστηκε τον 9ο αιώνα από τον Νικόλαο και την Ελισάβετ, γονείς του Αγίου Λεοντίου του Αθηναίου. Ο αρχικός βυζαντινός ναός (11ου-12ου αι.) καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Η ανοικοδόμησή του ξεκίνησε το 1852 με τη χρήση υλικών από τον παλαιό ναό και άλλες κατεστραμμένες γειτονικές εκκλησίες, ενώ έλαβε τη σημερινή του μορφή το 1922. Ο ναός είναι νεοβυζαντινού ρυθμού και κοσμείται από τοιχογραφίες του διακεκριμένου Ζακυνθινού ζωγράφου Δημητρίου Πελεκάση.

 

Η Θαυματουργή Εικόνα

 
Το προσκύνημα είναι ταυτισμένο με τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Γρηγορούσας, η οποία δωρήθηκε στον ναό το 1945. Η φήμη της για την «γρήγορη» ανταπόκριση στα αιτήματα των πιστών εξαπλώθηκε ταχύτατα, με αποτέλεσμα ο ναός να αναγνωριστεί επίσημα ως Ιερό Προσκύνημα το 1948. Η εικόνα είναι καλυμμένη από πολυάριθμα τάματα, που αποτελούν ζωντανές μαρτυρίες για τη βοήθεια που προσέφερε σε θέματα υγείας και οικογενειακών δυσκολιών.

 

Σύγχρονη Παρουσία

 
Ο ναός παραμένει ένα από τα πιο ζωντανά θρησκευτικά κέντρα της Πλάκας. Κάθε Παρασκευή ψάλλεται η Παράκληση προς την Παναγία, προσελκύοντας πλήθος κόσμου. Παράλληλα, οι ανασκαφές στην περιοχή (με πιο πρόσφατες αυτές που ολοκληρώθηκαν το 2026 σε γειτονικά κτίσματα) συνεχίζουν να φέρνουν στο φως τμήματα αρχαίων οδών, όπως της οδού Τριπόδων, επιβεβαιώνοντας τη συνεχή ιστορική κατοίκηση του χώρου για πάνω από 2.500 χρόνια.

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΣΩΤΕΙΡΑ ΚΟΤΤΑΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΝΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ.

                                      

 

Ο Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, γνωστός στο ευρύ κοινό ως «Σωτείρα του Κοττάκη», αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Αθήνας. Βρίσκεται στην καρδιά της Πλάκας, επί της οδού Κυδαθηναίων, και αποτελεί ζωντανή μαρτυρία της μακράς ιστορίας της πόλης.

 

Ιστορικό και Αρχιτεκτονική

• Χρονολόγηση: Ο ναός οικοδομήθηκε κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο, πιθανότατα στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα. Θεωρείται ότι έχει ανεγερθεί πάνω στα ερείπια παλαιότερου χριστιανικού ναού (πιθανώς του 6ου αιώνα).
• Η Ονομασία: Η προσωνυμία «Κοττάκη» αποδίδεται στην επιφανή αθηναϊκή οικογένεια των Κοττάκηδων, οι οποίοι υπήρξαν κτήτορες ή ιδιοκτήτες του ναού. Αρχικά, ο ναός φαίνεται πως ήταν αφιερωμένος στην Παναγία Σώτειρα.
• Αρχιτεκτονική Μορφή: Πρόκειται για έναν τυπικό σταυροειδή εγγεγραμμένο ναό με τρούλο. Στο εσωτερικό του, ο τρούλος στηρίζεται σε τέσσερις μαρμάρινους κίονες της ρωμαϊκής περιόδου, ενώ αρχαία μαρμάρινα κιονάκια εντοπίζονται και στο παλαιό τέμπλο.
• Μεταγενέστερες Επεμβάσεις: Κατά τον 19ο αιώνα, ο ναός υπέστη σημαντικές αλλοιώσεις με την προσθήκη πλαγίων κλιτών και κωδωνοστασίων, που διεύρυναν τον χώρο αλλά αλλοίωσαν την αρχική βυζαντινή του σιλουέτα.

Ιστορικά και Λαογραφικά Στοιχεία

• Οδυσσέας Ανδρούτσος: Σύμφωνα με την ιστορική παράδοση, στον περίβολο του ναού ετάφη κρυφά και βιαστικά ο ήρωας της Επανάστασης Οδυσσέας Ανδρούτσος, μετά τη δολοφονία του στην Ακρόπολη το 1825. Η μνήμη αυτή παρέμεινε ανεξίτηλη στους Πλακιώτες ως σύμβολο της τραγικής μοίρας του οπλαρχηγού.
• Αρχαιολογικά Κατάλοιπα: Στον κήπο και γύρω από την εκκλησία υπάρχουν διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη (επιστύλια, βάσεις κιόνων) που προέρχονται από κλασικά και ρωμαϊκά κτίσματα της περιοχής.
• Η Μαρμάρινη Βρύση: Η εξωτερική κρήνη του ναού αποτελούσε για αιώνες κεντρικό σημείο κοινωνικής συνάντησης, με το νερό της να θεωρείται «ευλογημένο» στη λαϊκή συνείδηση.

Κειμήλια

Στο παρεκκλήσι του Αγίου Δημητρίου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της «Νέας Κυράς» (14ος αιώνας), ένα σπουδαίο κειμήλιο της υστεροβυζαντινής τέχνης.

 

Η «Νέα Κυρία» της Πλάκας

 
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η ονομασία του ναού υποδηλώνει τη «νέα κυρία» που αντικατέστησε την αρχαία θεά Αθηνά Σώτειρα στις συνειδήσεις των πιστών. Η κεντρική εικόνα της Μεταμορφώσεως θεωρείται θαυματουργή, με τους πιστούς να πρεσβεύουν ότι «διώχνει κάθε κακό» από τη ζωή τους.

 

Παραδόσεις της Τουρκοκρατίας

 
Κατά την οθωμανική περίοδο, ο ναός συνδέθηκε με την προστασία της ζωής. Οικογένειες που είχαν χάσει παιδιά, βάφτιζαν τα νεογέννητά τους εκεί δίνοντάς τους το όνομα Σωτήρης, πιστεύοντας ότι ο «Σωτήρας» Χριστός θα τα κρατούσε στη ζωή. Παράλληλα, στα γύρω εκκλησιαστικά οικήματα, οι ιερείς παρέδιδαν κρυφά μαθήματα ελληνικής γλώσσας και θρησκευτικών στα παιδιά της ενορίας.

 

Αρχιτεκτονική και Ιερά Κειμήλια

 
Παρά τις ριζικές επεκτάσεις του 19ου αιώνα, ο κεντρικός βυζαντινός τρούλος και το ιερό παρέμειναν ανέπαφα, γεγονός που αποδόθηκε σε θεϊκή πρόνοια. Η πνευματική αξία του ναού σφραγίστηκε από δύο σημαντικά γεγονότα:

1. Η Εύρεση Λειψάνων: Κατά τη διάρκεια εργασιών στην Αγία Τράπεζα, ανακαλύφθηκε μολύβδινη λειψανοθήκη με οστά του Αγίου Πρωτομάρτυρα Στεφάνου, η οποία είχε τοποθετηθεί εκεί κατά τη θεμελίωση.
2. Προσωπικότητες: Στον ναό υπηρέτησε ως διάκονος ο μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος και Αντιβασιλέας Δαμασκηνός, ενώ οι πιστοί αισθάνονται μέχρι σήμερα την πνευματική παρουσία του Αγίου Νικολάου Πλανά, ο οποίος λειτούργησε επανειλημμένα στο θυσιαστήριό του.

Αρχαιολογική Μαρτυρία
Οι έρευνες επιβεβαιώνουν τον ιστορικό χαρακτήρα του χώρου, καθώς στο εσωτερικό και τον περίβολο βρέθηκαν τάφοι, αποδεικνύοντας ότι ο ναός χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν και ως ταφικό παρεκκλήσι.

 

Άγιος Νικόλαος Πλανάς: Πράγματι, ο Άγιος Νικόλαος Πλανάς χειροτονήθηκε διάκονος στον συγκεκριμένο ναό στις 28 Ιουλίου 1879. Έζησε για πολλά χρόνια στην οδό Σωτήρος, ακριβώς απέναντι από την εκκλησία, συνδέοντας άρρηκτα την παρουσία του με την ενορία.

Αρχιτεκτονική & Φως: Ο ναός, που χρονολογείται στις αρχές του 11ου αιώνα, διαθέτει τον χαρακτηριστικό οκταγωνικό «αθηναϊκό» τρούλο. Τα στενά του παράθυρα δημιουργούν ιδιαίτερους φωτισμούς, ενισχύοντας την αίσθηση της πνευματικότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η Εικόνα της «Νέας Κυράς»: Στο προσκυνητάρι του ναού φυλάσσεται η σπάνια εικόνα της Παναγίας της «Νέας Κυράς» (14ος αιώνας). Την εικόνα επιδιόρθωσε τον 17ο αιώνα ο κορυφαίος αγιογράφος της Κρητικής Σχολής, Εμμανουήλ Τζάνες.

Αρχαιολογικό Υπόβαθρο: Ο ναός είναι χτισμένος πάνω σε προγενέστερα θεμέλια, πιθανώς του 6ου αιώνα. Η χρήση αρχαίων μελών (spolia) και η ύπαρξη ρωμαϊκών κιόνων στο εσωτερικό του υποστηρίζουν την υπόθεση ότι το σημείο αποτελούσε σημαντικό λατρευτικό ή δημόσιο κέντρο από την αρχαιότητα.Επτανησιακή Παράδοση: Η ενορία διατηρεί ζωντανή την παράδοση της επτανησιακής ψαλμωδίας, η οποία, σε συνδυασμό με την πνευματική κληρονομιά του Παπα-Νικόλα Πλανά, δημιουργεί μια μοναδική κατανυκτική ατμόσφαιρα.  

 

Υπόγειες Δομές και Αρχαιολογικά Ευρήματα του Ναού

 

1. Ιερά Κειμήλια και Κρύπτες
Στο «εγκαίνιο» της Αγίας Τράπεζας, σε ειδική εντοιχισμένη κρύπτη, ανακαλύφθηκε μολύβδινη λειψανοθήκη με τα οστά του Αγίου Στεφάνου. Η εύρεση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς τέτοιες κρύπτες προορίζονταν αποκλειστικά για τη φύλαξη των πολυτιμότερων κειμηλίων. Παρόλο που το παρεκκλήσι δεν είναι πλήρως υπόγειο, η αρχιτεκτονική του ενσωματώνει τμήματα του φυσικού βράχου, δημιουργώντας μια υποβλητική, σπηλαιώδη ατμόσφαιρα που ενισχύει τη μυσταγωγία του χώρου.

 

2. Μύθοι και Πραγματικότητα για τις Υπόγειες Στοές
Όπως συμβαίνει με πολλούς ναούς της Πλάκας, η λαϊκή παράδοση αναφέρει την ύπαρξη μυστικών στοών που συνέδεαν την εκκλησία με την Ακρόπολη ή γειτονικά μνημεία, όπως την Αγία Αικατερίνη. Ωστόσο, η αρχαιολογική έρευνα από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλεως Αθηνών δεν έχει επιβεβαιώσει την ύπαρξη οργανωμένου δικτύου μυστικών διόδων· οι ανασκαφές έχουν εντοπίσει κυρίως αρχαίους αγωγούς νερού και αποχετευτικά δίκτυα.

 

3. Το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο και η Διαχείριση Υδάτων
Ένα από τα σπουδαιότερα ευρήματα στην άμεση γειτονιά του ναού είναι τμήματα του Πεισιστράτειου Υδραγωγείου (6ος αι. π.Χ.). Η περιοχή διατρέχεται από υπόγειους, λαξευμένους στον βράχο αγωγούς, οι οποίοι συνέλεγαν τα νερά από τον Υμηττό και την Ακρόπολη.

• Η Ιστορική Κρήνη: Η βρύση του 17ου αιώνα στον περίβολο του ναού αποτελεί το ορατό σημείο ενός ευρύτερου δικτύου υδροδότησης της Οθωμανικής περιόδου, το οποίο συνδεόταν με παλαιότερα ρωμαϊκά και βυζαντινά πηγάδια.
• Αποχετευτικό Δίκτυο: Κάτω από την οδό Κυδαθηναίων έχουν εντοπιστεί ίχνη αρχαίου αποχετευτικού αγωγού (αντίστοιχου του Μεγάλου Αγωγού της Αγοράς), ο οποίος προστάτευε τα θεμέλια των κτιρίων από την υγρασία και τις πλημμύρες. 
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ

Ο ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΟΣ ΤΩΝ ΑΣΩΜΑΤΩΝ ΘΗΣΕΙΟ

 

 

 

 

 

Ο Βυζαντινός Ναός των Αγίων Ασωμάτων στο Θησείο

Ιστορία και Αποκατάσταση
Ο ναός χρονολογείται στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα. Κατά τη διάρκεια της μακράς ιστορίας του, υπέστη πολλές μεταγενέστερες προσθήκες που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, με πιο χαρακτηριστικές εκείνες του 1925. Ωστόσο, την περίοδο 1959-1960, η Αρχαιολογική Υπηρεσία προχώρησε σε πλήρη αποκατάσταση, επαναφέροντας το μνημείο στην αρχική του βυζαντινή μορφή.

Αρχιτεκτονικά Χαρακτηριστικά

• Τύπος: Ανήκει στον τύπο του απλού σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού και εσωτερικά στηρίζεται σε τέσσερις κίονες.
• Τρούλος: Διαθέτει τον κλασικό οκταγωνικό «αθηναϊκό» τρούλο, ο οποίος αναγνωρίζεται από τους μικρούς κιονίσκους στις γωνίες και τα μαρμάρινια υδρορροϊκά στοιχεία.
• Τοιχοποιία: Έχει κατασκευαστεί με το πλινθοπερίκλειστο σύστημα (πέτρες πλαισιωμένες από τούβλα). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μεγάλοι πέτρινοι σταυροί στη βάση των εξωτερικών τοίχων, καθώς και τα κουφικά στοιχεία (πλίνθινη διακόσμηση που μιμείται την παλαιά αραβική γραφή). Αν και παλαιότερα θεωρούνταν «μυστικά μηνύματα» ή ενδείξεις αραβικής καταγωγής, η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για καθαρά διακοσμητικό βυζαντινό ύφος της εποχής.

• 
  

Αρχαιολογικά Ευρήματα

• Επανειλημμένο Υλικό (Spolia): Οι τέσσερις εσωτερικοί κίονες είναι αρχαίοι, προερχόμενοι πιθανότατα από ρωμαϊκά ή υστεροκλασικά κτίρια της περιοχής.
• Κειμήλια και Ταφές: Κατά τις εργασίες συντήρησης βρέθηκαν σπαράγματα τοιχογραφιών, καθώς και μια αργυρή λειψανοθήκη με οστά αγνώστου αγίου στο Άγιο Βήμα. Στο νότιο τμήμα του νάρθηκα εντοπίστηκε τάφος, που πιθανώς ανήκει στον κτήτορα του ναού.
• Περιβάλλων Χώρος: Γύρω από τον ναό έχουν ανακαλυφθεί λείψανα μικρού βυζαντινού μοναστηριού και θραύσματα πήλινων πλακών με ανάγλυφη διακόσμηση.

Λαϊκή Παράδοση: Η «Χωστή» Εκκλησία
Ο ναός βρίσκεται περίπου δύο μέτρα κάτω από τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους, γεγονός που οφείλεται στη σταδιακή συσσώρευση προσχώσεων και μπαζών πάνω από τις αρχαίες δομές της πόλης. Αυτή η ιδιομορφία δημιούργησε τον θρύλο της «χωστής» εκκλησίας:

• Σύμφωνα με τη λαϊκή φαντασία, ο ναός «βυθίστηκε» ή χτίστηκε υπογείως με θαυματουργό τρόπο για να προστατευτεί από τους Οθωμανούς κατακτητές.
• Η εικόνα της μυστικής, βυθισμένης εκκλησίας προσέδιδε στους πιστούς μια αίσθηση πνευματικής ασφάλειας και αντοχής κατά τη διάρκεια δύσκολων ιστορικών περιόδων.
• Παράλληλα, η παρουσία τάφων εντός του ναού ενίσχυσε την πεποίθηση ότι οι ψυχές των κεκοιμημένων προστατεύουν το κτίσμα ανά τους αιώνες.
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΕΡΙΒΟΛΙΑ.

 

 

 

Ο Άγιος Νικόλαος της οδού Αίμονος στον Ελαιώνα, πολύ κοντά στην Ακαδημία Πλάτωνος.
Ένας μικρός μονόχωρος τρουλαίος ναός του 16ου ή 17ου αιώνα. Ο ναός υπάγεται στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών και αποτελεί κεντρικό σημείο λατρείας για την περιοχή, δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο της Ακαδημίας Πλάτωνος. Στη θέση του σημερινού μεγάλου ναού υπήρχε παλαιότερα ένα μικρό μεταβυζαντινό εκκλησάκι. Σύμφωνα με αρχαιολογικές μελέτες (όπως του Π. Καστριώτη), ο ναός πιθανολογείται ότι κτίστηκε πάνω σε ερείπια αρχαίου ιερού, μια κοινή πρακτική για τη διατήρηση της λατρείας στον ίδιο χώρο. Ιδιαίτερης καλλιτεχνικής αξίας είναι η αγιογράφηση του ναού (όπως η Πλατυτέρα και ο Παντοκράτωρ), η οποία αποτελεί ένα από τα τελευταία μεγάλα έργα του κορυφαίου αγιογράφου Φώτη Κόντογλου. Η τοπική παράδοση τον θέλει προστάτη των αγροτών και των περιβολάρηδων που παλαιότερα καλλιεργούσαν τον Ελαιώνα. Πολλοί κάτοικοι απέδιδαν την καλή σοδειά και την προστασία των κτημάτων τους σε παρέμβαση του Αγίου. Μετά την καταστροφή του 1922, υπάρχουν προφορικές μαρτυρίες προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή και θεωρούσαν "θαύμα" την επιβίωσή τους και την ανέγερση του νέου ναού ως σημείο ενότητας και παρηγοριάς

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ο ΧΩΣΤΟΣ

 

Ο Άγιος Νικόλαος ο Χωστός είναι μεσαιωνική εκκλησία στην Αττική. Βρίσκεται στον σταθμό των Υπεραστικών Λεωφορείων (ΚΤΕΛ Κηφισού), στην ανατολική όχθη του ποταμού Κηφισού. Χρονολογείται από τον 16ο ή τον 17ο αιώνα. Πρόκειται για μικρό, μονόκλιτο ιερό ναό βασιλικού ρυθμού, με τρούλο. Ο νάρθηκας εξέχει και στις δύο πλευρές του κυρίως ναού. Η στέγη του ιερού είναι ημικυκλική.

Το προσωνύμιο «Χωστός» οφείλεται στην παλαιά κατακόμβη στην οποία είναι χτισμένος, ένα πολύ όμορφο και αρχαίο εύρημα. Η ύπαρξή του μάλιστα απέτρεψε την κατεδάφιση του ναού κατά τη διάρκεια εργασιών στην περιοχή: έσπασε μία πρώτη μικρή μπουλντόζα και στη συνέχεια μία μεγαλύτερη, τρομοκρατώντας τους εργάτες, οι οποίοι και τον άφησαν στη θέση του. Σε ίση απόσταση από τον Λόφο του Ιππείου Κολωνού και από την Εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Η Παναγίτσα στην Κολοκυνθού), βρίσκεται και η εκκλησία του Εσταυρωμένου (του Χριστού). Το πρώτο και μικρό εκκλησάκι του Εσταυρωμένου βρίσκεται επί της παλαιάς λεωφόρου Κολοκυνθούς, της σημερινής Λενορμάν.

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΝΑΟΣ ΚΑΡΑΙΣΚΑΚΗ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙ.

 

Ο Ιερός Ναός του Καραϊσκάκη στο Κερατσίνι: Ένα Ιστορικό Σημείο Αναφοράς

Ο ναός θεμελιώθηκε περίπου το 1820 από τον οπλαρχηγό της Επανάστασης του 1821, Γεώργιο Καραϊσκάκη. Σκοπός του ήταν να καλύψει τις θρησκευτικές ανάγκες των αγωνιστών που στρατοπέδευαν στην περιοχή κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Αθήνας και της μάχης του Κερατσινίου.

Ο ισχυρισμός ότι είναι ο μοναδικός αυθεντικός ναός στον Πειραιά από την εποχή της επανάστασης είναι δύσκολο να επιβεβαιωθεί, καθώς υπάρχουν και άλλοι ιστορικοί ναοί στην ευρύτερη περιοχή.

Ο Προϊστάμενος του Ναού, π. Πολύκαρπος Δημητριάδης, σε ομιλία του αναφέρθηκε στο σθένος, την πίστη και την ευλάβεια του μεγάλου τιμώμενου ήρωα Αρχιστράτηγου Γεωργίου Καραϊσκάκη, που αποτελεί όραμα για τον καθένα μας.

Η τοποθεσία του ναού ήταν άκρως στρατηγική: μέχρι και σήμερα, μπορεί κανείς να διακρίνει τον Φαληρικό Όρμο (αν βρεθεί ψηλότερα από τις πολυκατοικίες που κρύβουν τον ορίζοντα). Ήταν ιδανικό σημείο για να στηθούν τα ταμπούρια, τα οποία είναι ορατά ακόμα και σήμερα.

Στο εσωτερικό του ναού υπήρχαν αφιερώματα (τάματα) των Ελλήνων επαναστατών, όπως κανδήλες, σταυροί, σπαθιά, πιστόλες και ζωνάρια. Όταν έφτασαν οι Τούρκοι, ασβέστωσαν το εσωτερικό του και άρπαξαν ό,τι βρήκαν.

---

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ