ΣΠΗΛΑΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΑΝΤΖΙΜΙΝΟΥ.

 

ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ

Κάποιες φορές ξεκινάς με έναν συγκεκριμένο σκοπό ή στόχο, αλλά οι καταστάσεις σε οδηγούν σε διαφορετικά μονοπάτια και νέες διαδρομές. Τότε είναι που συνειδητοποιώ ότι ορισμένα ρητά κρύβουν βαθιά σοφία. Ίσως γνωρίζετε κι εσείς εκείνο το ρητό που μιλά για τη σημασία του ταξιδιού, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τον ίδιο τον προορισμό.

Από τα παραπάνω, θα έχετε ήδη καταλάβει ότι ξεκίνησα την πορεία μου με έναν σκοπό, αλλά στην πορεία οδηγήθηκα σε έναν νέο προορισμό. Ο αρχικός μου στόχος ήταν ένα μικρό σπηλαιώδες εκκλησάκι πάνω από το Παλαιό Καρλόβασι της Σάμου. Όμως, παρόλο που βρήκα τον μικρό αυτό ναό, η «διαβολική» περιέργεια που με συντροφεύει πάντα με ώθησε να συνεχίσω τη διαδρομή μου μέσα στη φύση.

Ξέρω ότι κάποιοι θα σκεφτούν πως η περιέργεια βλάπτει και ότι, όπως λέει ο λαός, «σκότωσε τη γάτα». Ωστόσο, εγώ θα απαντήσω ότι η γάτα απλώς θυσίασε μία από τις επτά ζωές της για να ανακαλύψει το «παραπέρα», αλλά και ότι ο άνθρωπος οφείλει όλα του τα δημιουργήματα και τις ανακαλύψεις στην περιέργειά του. Ακολουθώντας, λοιπόν, κι εγώ τη δική μου, βρέθηκα μπροστά στην είσοδο του σπηλαίου του Αγίου Αντωνίου. Πρόκειται για ένα από τα πιο «αδικημένα» σπήλαια της Σάμου, καθώς την αίγλη των σπηλαίων του νησιού μονοπωλούν το σπήλαιο του Πυθαγόρα, η Σπηλιανή, αλλά και το Ευπαλίνειο Όρυγμα.

ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ

Το σπήλαιο του Αγίου Αντωνίου του «Αντζιμίνου» αποτελεί ένα από τα ομορφότερα του νησιού και διαθέτει αξιόλογο σταλαγμιτικό διάκοσμο. Στο εσωτερικό του υπάρχει ένα μικρό ιερό αφιερωμένο στον Άγιο Αντώνιο και την Αγία Βαρβάρα. Μάλιστα, λίγα μέτρα από το ιερό, δεσπόζει ένας σταλαγμίτης που οι ντόπιοι λένε πως είναι το ακέφαλο, μαρμαρωμένο σώμα της Αγίας Βαρβάρας. Η λαϊκή παράδοση αναφέρει, επίσης, ότι οι πιστοί διακρίνουν στα βράχια πίσω από το ιερό τη μορφή του Αγίου Αντωνίου.

Η ονομασία του σπηλαίου οφείλεται στον Όσιο Αντώνιο, ο οποίος ασκήτεψε εκεί αναζητώντας την απομόνωση. Κατά τη διάρκεια των γερμανικών βομβαρδισμών, οι κάτοικοι από το Παλαιό Καρλόβασι χρησιμοποίησαν τον χώρο ως καταφύγιο, παρόλο που η είσοδός του απέχει δύο χιλιόμετρα από τον οικισμό. Εντός του σπηλαίου τελείται λειτουργία κάθε χρόνο στις 17 Ιανουαρίου (παραμονή, στις 16/1, γίνεται ο εσπερινός), την οποία ακολουθεί παραδοσιακό πανηγύρι με εδέσματα.

Τέλος, θα αναφερθώ σε έναν κάτοικο που, καθώς πλησίαζα, προσπάθησε να με αποτρέψει λέγοντάς μου ότι το σπήλαιο είναι γεμάτο αρουραίους. Εγώ, αντίθετα, θα σας συμβούλευα, αν βρεθείτε στο νησί, να ακολουθήσετε την υπέροχη διαδρομή και να το επισκεφθείτε, γιατί αξίζει από κάθε άποψη. Όσο για τους αρουραίους; Λέτε να με φοβήθηκαν; Γιατί εγώ δεν συνάντησα ούτε έναν…

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2007

Η ΤΡΙΓΩΝΟΣΠΗΛΙΑ ΟΡΟΣ ΑΙΓΑΛΕΩ.

 

ΟΡΟΣ ΑΙΓΑΛΕΩ

Το όρος Αιγάλεω αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βουνά της αττικής γης, «αγκαλιάζοντας» ξεχασμένες λατρείες, παλιούς μύθους, αρχαία ιερά και σπήλαια. Συνιστά το φυσικό σύνορο μεταξύ Αθήνας και Πειραιά, ενώ το 480 π.Χ. ο Πέρσης βασιλιάς Ξέρξης παρακολούθησε από εκεί τη συντριβή του στόλου του στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.

Η ονομασία του αποδίδεται στους πρώτους κατοίκους του, που ήταν βοσκοί· προέκυψε από τη σύνθεση των λέξεων «Αίγα» (γίδα) και «Λέως» (λαός), δηλαδή ο λαός των αιγών. Το μέγιστο υψόμετρό του φτάνει τα 468 μέτρα και τα πετρώματά του είναι κυρίως ασβεστολιθικά.

Από την αρχαιότητα έως το πρόσφατο παρελθόν, το βουνό καλυπτόταν από πυκνό δάσος. Ωστόσο, κατά τον βαρύ χειμώνα του 1941, οι πρόσφυγες που κατοικούσαν στους πρόποδες –κυρίως στις περιοχές του Κορυδαλλού, του Κερατσινίου και του Περάματος– αναγκάστηκαν να υλοτομήσουν ολόκληρη τη νότια πλευρά του για θέρμανση. Την καταστροφή ολοκλήρωσαν αργότερα οι μάντρες παλαιοσίδερων στην περιοχή του Σχιστού, καθώς και οι άδειες που δόθηκαν σε λατομεία, τα οποία «ισοπέδωσαν» μεγάλο μέρος του όρους.

Επιπλέον πληγή αποτελεί το παράνομο κυνήγι, που συνεχίζεται παρά την απαγόρευση, απειλώντας τα τελευταία ίχνη της τοπικής πανίδας. Παρόλα αυτά, ο επισκέπτης μπορεί ακόμη να συναντήσει σκαντζόχοιρους, πέρδικες, αλεπούδες και ερπετά.

Η ΤΡΙΓΩΝΟΣΠΗΛΙΑ

Στην αγκαλιά αυτού του φυσικού περιβάλλοντος βρίσκεται ένα μικρό σπήλαιο, το οποίο ονομάσαμε «Τριγωνοσπηλιά» λόγω του χαρακτηριστικού σχήματος της εισόδου του. Πρόκειται για ένα φυσικό άνοιγμα που ήρθε στο φως μετά από εργασίες παρακείμενου λατομείου. Το βάθος του είναι περίπου δυόμισι μέτρα και το πλάτος του φτάνει το ένα μέτρο.

Στα αριστερά της εισόδου, ο επισκέπτης μπορεί να διακρίνει έναν παράξενο σχηματισμό που θυμίζει ανθρώπινο προφίλ. Στο εσωτερικό του δεν υπάρχει σταλαγμιτικό υλικό, όμως η ροή των υδάτων πάνω στο ασβεστολιθικό πέτρωμα έχει δημιουργήσει έναν σχηματισμό που μοιάζει με θαλασσινή αχιβάδα. Στο βάθος υπάρχει ένας μικρός ορθογώνιος βράχος, όμοιος με σκαμνί, όπου μπορεί κανείς να καθίσει και να θαυμάσει την υπέροχη θέα προς τα έξω.

Αν και το σπήλαιο δεν διαθέτει την ιστορική βαρύτητα άλλων σπηλαίων του Αιγάλεω, η φυσική του ομορφιά και ιδιαιτερότητα το καθιστούν ένα αξιόλογο σημείο ενδιαφέροντος.

Γράφει ο Γρηγόρης Τσουκαλάς
Φωτογραφικό υλικό: Γρηγόρης Τσουκαλάς

Υποσημείωση: Το θέμα αποτελεί πανελλήνια αποκλειστικότητα του Γρηγόρη Τσουκαλά και της Enterstar.

Η αναφορά στην Τριγωνοσπηλιά έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς:

• Αναδεικνύει την «κρυφή» ομορφιά που μπορεί να βρει κανείς ακόμα και σε σημεία που έχουν υποστεί ανθρώπινη παρέμβαση (όπως τα λατομεία).
• Εστιάζει στις φυσικές λεπτομέρειες (τον σχηματισμό «ανθρώπινο προφίλ», την «αχιβάδα» από τα νερά και το πέτρινο «σκαμνί»), δίνοντας μια σχεδόν ποιητική διάσταση σε έναν μικρό χώρο.
• Υπενθυμίζει ότι η αξία ενός μέρους δεν εξαρτάται πάντα από το μέγεθος ή την επίσημη ιστορική του καταγραφή, αλλά από τη φυσική του μοναδικότητα.
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2008 

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΤΩΝ ΕΡΙΝΥΩΝ ΣΤΗΝ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΓ.ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ.

 

«Το σπήλαιο κάτω από τον Άρειο Πάγο φιλοξενεί τα απομεινάρια ενός παλιού ναού, στα οποία η πρόσβαση ήταν ελεύθερη μέχρι το 2002 κατα την έρευνα του Γρηγόρη Τσουκαλά. Ωστόσο, με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, μια σειρά από παρόμοιους χώρους σφραγίστηκαν με κάγκελα και έκτοτε η είσοδος σε αυτούς απαγορεύεται.»Πριν από τις παρεμβάσεις του 2004, το κοινό μπορούσε να πλησιάσει πολύ κοντά ή και να εισέλθει σε τμήματα του χώρου. Σήμερα, η περιοχή είναι περιφραγμένη με κάγκελα για λόγους ασφαλείας και προστασίας των βραχογραφιών ή των θεμελίων.Στην πλαγιά κάτω από τον βράχο βρίσκονται τα ερείπια ενός ναού του 16ου αιώνα, αφιερωμένου στον πρώτο χριστιανό επίσκοπο της Αθήνας.Η Κατάσταση το 2002: Ο ναός ήταν σε μεγάλο βαθμό ερειπωμένος και η πρόσβαση στα θεμέλιά του ήταν δυνατή για τους περιπατητές της περιοχής.

Ο Άρειος Πάγος: Από το Ιερό των Ερινύων στη Βασιλική του Αγίου Διονυσίου

Στη βορειοανατολική πλευρά του λόφου του Αρείου Πάγου στην Αθήνα, βρίσκεται ένα σπηλαιώδες χάσμα που κατά την αρχαιότητα φιλοξενούσε το Ιερό των Ερινύων (ή Σεμνών Θεών). Σύμφωνα με την παράδοση, το σπήλαιο αποτελούσε την κατοικία των τρομερών θεοτήτων της εκδίκησης που καταδίωκαν τους δράστες φόνων. Μετά τη δίκη του Ορέστη, όπως περιγράφεται στην τραγωδία του Αισχύλου, οι Ερινύες κατευνάστηκαν από τη θεά Αθηνά και εγκαταστάθηκαν εκεί ως «Ευμενίδες» (ευγενικές θεότητες), αναλαμβάνοντας πλέον την προστασία της πόλης. Ο χώρος γύρω από το σπήλαιο λειτουργούσε ως άσυλο για καταζητούμενους και δραπέτες, ενώ ο περιηγητής Παυσανίας αναφέρει πως εντός του ιερού περιβόλου βρισκόταν και ο τάφος του μυθικού βασιλιά Οιδίποδα.

Σήμερα, το εσωτερικό του σπηλαίου δεν είναι προσβάσιμο για το κοινό για λόγους ασφαλείας, καθώς ογκόλιθοι που έχουν αποκολληθεί μαρτυρούν παλαιότερες καταρρεύσεις της οροφής.

Στην ίδια (βόρεια) πλαγιά του λόφου σώζονται τα ερείπια μιας βυζαντινής βασιλικής, αφιερωμένης στον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, τον πολιούχο της Αθήνας. Η παράδοση θέλει τον Διονύσιο να ασπάζεται τον Χριστιανισμό μετά το κήρυγμα του Αποστόλου Παύλου στον λόφο αυτό, καθιστώντας τον τον πρώτο Επίσκοπο της πόλης. Ο ναός δεν ήταν μια απλή εκκλησία, αλλά τμήμα ενός μεγάλου συγκροτήματος που περιλάμβανε και το Παλάτι του Αρχιεπισκόπου των Αθηνών.

Το συγκρότημα χτίστηκε γύρω στα μέσα του 16ου αιώνα πάνω σε ερείπια μεσοβυζαντινού ναού. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, ο ναός και το παλάτι καταστράφηκαν ολοσχερώς από σφοδρό σεισμό (το 1601 ή το 1651) και έκτοτε δεν ανοικοδομήθηκαν, αφήνοντας ορατά μόνο τα θεμέλια. Η τοπική παράδοση υποστηρίζει ότι ο ναός θεμελιώθηκε ακριβώς στο σημείο όπου βρισκόταν η οικία του Διονυσίου. Η αποκάλυψη ενός νεκροταφείου στον χώρο, που χρονολογείται ήδη από τον 7ο αιώνα, επιβεβαιώνει την ιερότητα της περιοχής πολλούς αιώνες πριν από την ανέγερση του σωζόμενου κτίσματος.

«Στην περιοχή ανασκάφηκε ένα επιβλητικό συγκρότημα, αποτελούμενο από αποθήκες, πιεστήρια οίνου και μια τραπεζαρία, το οποίο περιέβαλε τον ναό. Η μεγαλοπρέπεια αυτού του "Παλατιού" ώθησε τους μεταγενέστερους κατοίκους στην πεποίθηση πως τέτοια οικοδομήματα δεν θα μπορούσαν παρά να εδράζονται σε ένδοξα θεμέλια.

Στην αθηναϊκή λαϊκή παράδοση κυριαρχεί η αντίληψη ότι το πνεύμα του Διονυσίου παρέμεινε στον βράχο, λειτουργώντας ως άτυπος "δικαστής" των αδικιών της πόλης. Καθώς υπήρξε μέλος του ανωτάτου δικαστηρίου πριν από τον εκχριστιανισμό του, ο θρύλος θέλει την παρουσία του στον χώρο να αποτελεί μια πνευματική δικλείδα ασφαλείας για την απονομή δικαιοσύνης στην Αθήνα, ακόμη και κατά τους σκοτεινούς αιώνες της Τουρκοκρατίας.

Το σπήλαιο που εκτείνεται ακριβώς κάτω από τον ναό του (το Ιερό των Ερινυών) θεωρούνταν από τους αρχαίους ως πύλη για τον Κάτω Κόσμο. Η ανέγερση του ναού και της οικίας του Διονυσίου ακριβώς πάνω από αυτό το "χάσμα" ερμηνεύτηκε ως ο θρίαμβος του φωτός επί του σκότους. Πιστευόταν, μάλιστα, ότι η αγιότητα του Διονυσίου "σφράγισε" το πέρασμα των χθόνιων δυνάμεων, μετατρέποντας έναν τόπο τρόμου —το ενδιαίτημα των Ερινυών— σε τόπο ευλογίας και ασύλου.

Ένας άλλος θρύλος αναφέρει ότι ο Διονύσιος είχε ανεγείρει στην αυλή του έναν βωμό αφιερωμένο στον "Άγνωστο Θεό", τον οποίο είχε γνωρίσει στην Αίγυπτο. Όταν ο Απόστολος Παύλος κήρυξε για τον ίδιο Θεό, πολλοί θεώρησαν πως το φως που έβλεπαν στα ερείπια κατά τη διάρκεια της νύχτας δεν ήταν απλώς μεταφυσικό, αλλά προερχόταν από το "Άκτιστο Φως". Πρόκειται για μια ιστορία που επιβιώνει μέχρι σήμερα ανάμεσα στους αρχαιολόγους που εργάστηκαν στην περιοχή κατά τον 20ό αιώνα.»

«Λέγεται ότι κατά την προσπάθεια αποκάλυψης των θεμελίων της οικίας και του ναού, οι εργασίες διακόπτονταν συχνά από ανεξήγητα ατυχήματα ή ξαφνικές καταιγίδες, που πλημμύριζαν αποκλειστικά εκείνο το σημείο της πλαγιάς. Υπάρχουν αναφορές για απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας στην είσοδο του σπηλαίου, ακόμη και τις πιο θερμές ημέρες του καλοκαιριού, καθώς και για έναν υπόκωφο ήχο —ένα "βουητό"— που αναδύεται από τα έγκατα του βράχου, χωρίς να δικαιολογείται από την αστική κίνηση.

Μεμονωμένες μαρτυρίες επισκεπτών περιγράφουν μια αίσθηση "απώλειας χρόνου" ή την εντύπωση ότι ο χώρος μεταμορφώνεται για λίγα δευτερόλεπτα, μεταφέροντάς τους στην ατμόσφαιρα της βυζαντινής ή αρχαίας Αθήνας. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι σε συγκεκριμένες αστρονομικές φάσεις, όπως οι ισημερίες, τα ερείπια του Παλατιού του Αρχιεπισκόπου "ζωντανεύουν"· οι σκιές πάνω στους βράχους λέγεται πως σχηματίζουν την εικόνα του κτιρίου, όπως ήταν πριν από τον σεισμό του 1651. Άλλοι πάλι, μέσα στην απόλυτη ησυχία της νύχτας, αναφέρουν ήχους που θυμίζουν αρχαία αγορά ή ψαλμωδίες, σαν ο βράχος να έχει "εγκλωβίσει" τις φωνές των αιώνων, απελευθερώνοντάς τις σε συγκεκριμένες στιγμές.

Ο Διονύσιος, ως μύστης της "Ουράνιας Ιεραρχίας", πιστεύεται ότι επέλεξε το σημείο επειδή εκεί η "μεμβράνη" μεταξύ υλικού και πνευματικού κόσμου είναι εξαιρετικά λεπτή. Η παρουσία αυτή συνδέεται από κάποιους με τις Ερινύες (Ευμενίδες) και από άλλους με τη σύζυγο του Διονυσίου, τη Δάμαρι. Η μορφή αυτή εμφανίζεται συχνά ως φωτεινή πύλη —ένα λευκό σχήμα— που προκαλεί την αίσθηση έντονης ηλεκτρικής εκκένωσης σε όποιον την πλησιάσει.

Ανάμεσα στα ερείπια της βασιλικής υπάρχει ένα συγκεκριμένο "νεκρό σημείο" (dead spot), όπου επικρατεί μια αφύσικη, απόλυτη σιωπή που απομονώνει τον επισκέπτη από το περιβάλλον. Παράλληλα, θρύλοι μιλούν για μια μυστική κρύπτη κάτω από το ιερό, η οποία λειτουργούσε ως "σημείο εστίασης". Οι πρώτοι χριστιανοί μύστες πίστευαν ότι μέσω αυτής, ο Διονύσιος μπορούσε να βρίσκεται ταυτόχρονα σε δύο μέρη (bilocation), μετατρέποντας την οικία του σε μια πύλη που καταργεί τις φυσικές αποστάσεις.

Τέλος, υποστηρίζεται ότι ο βράχος λειτουργεί ως γιγάντιος φυσικός πυκνωτής στατικού ηλεκτρισμού. Αυτό εξηγεί τις μαρτυρίες για γαλάζιες λάμψεις (φαινόμενο Saint Elmo's Fire) πάνω από τα ερείπια κατά τη διάρκεια καταιγίδων, δίνοντας την εντύπωση ότι ο χώρος "ανοίγει" προς τον ουρανό. Μάλιστα, λέγεται ότι κατά τη διάρκεια ολικών εκλείψεων ηλίου, τα ερείπια του ναού επαναφέρονται οπτικά στην αρχική τους μορφή για μερικά λεπτά.»

ΥΓ.Παλιοί ασκητές που ζούσαν στις σπηλιές γύρω από την Ακρόπολη πίστευαν ότι αν κοιμηθείς πάνω στο πλάτωμα της οικίας του Διονυσίου, τα όνειρά σου θα είναι «προφητικά και ξένα».Ο Άρειος Πάγος δεν θεωρείται απλός βράχος, αλλά ένα κομβικό σημείο (vortex).

 ΥΓ.Είναι εντυπωσιακό πώς στον Άρειο Πάγο η αρχαία ελληνική μυθολογία συναντά τη χριστιανική παράδοση. Το γεγονός ότι το Ιερό των Ερινύων (μετέπειτα Ευμενίδων) και ο ναός του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη βρίσκονται στην ίδια πλαγιά, μαρτυρά τη διαχρονική ιερότητα του χώρου.

ΥΓ.Ο αστικός θρύλος των αρχαιολόγων στην οποία, αφορά συχνά τις ανασκαφές τηςΤο Φως στα Ερείπια: Πολλοί εργάτες και φύλακες της εποχής εκείνης ανέφεραν ότι τις νύχτες με πανσέληνο, το λευκό μάρμαρο και τα θεμέλια του «Παλατιού» (της αρχιεπισκοπικής κατοικίας που ανασκάφηκε) έμοιαζαν να εκπέμπουν μια λάμψη που δεν δικαιολογούνταν από το φως των αστεριών. Οι ντόπιοι το συνέδεαν με την «παρουσία» του Αγίου που προστάτευε την πόλη.Λέγεται ότι οι αρχαιολόγοι, όταν αποκάλυψαν το συγκρότημα της «Οικίας Γ» (όπως ονομάστηκε επιστημονικά), ένιωσαν μια δυσανάλογη δέους αίσθηση. Παρόλο που τα ευρήματα ήταν της ύστερης αρχαιότητας, η διάταξη των χώρων και η γειτνίαση με το χάσμα των Ερινυών δημιουργούσαν μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα.

ΥΓ. Η ιδιότητα του Διονυσίου ως συγγραφέα της «Ουράνιας Ιεραρχίας» τον συνδέει με τον χριστιανικό νεοπλατωνισμό και τη θεωρία ότι ορισμένα σημεία στη Γη λειτουργούν ως πύλες επικοινωνίας μεταξύ κόσμων.Θρύλοι αναφέρουν ότι η ιστορία των καταστροφών και των ατυχημάτων κατά τις ανασκαφές τροφοδοτεί την ιδέα ότι ο χώρος διαθέτει αυτοπροστασία. Ο σεισμός του 1651 δεν θεωρείται τυχαίο γεγονός, αλλά μια «σκόπιμη» κατάρρευση της πύλης για να αποφευχθεί η βεβήλωσή της.Η σύνδεση των σεισμών με «πύλες» άλλων διαστασεων αποτελεί ένα σημείο τομής ανάμεσα στην εναλλακτική φυσική, τη γεωμυθολογία και τις μεταφυσικές θεωρίες. Στην περίπτωση του Αρείου Πάγου και του Αγίου Διονυσίου, ο σεισμός του 1651 δεν θεωρείται απλό γεωλογικό γεγονός, αλλά μια «ενεργειακή εκτόνωση» που σχετίζεται με την πύλη του χώρου.Σε πολλές παραδόσεις, οι σεισμοί θεωρούνται μηχανισμοί που «σφραγίζουν» ή «ξεκλειδώνουν» υπόγεια περάσματα.Αυτό εξηγεί τις αναφορές για «οράματα» ή «εξαφανίσεις» αντικειμένων κατά τη διάρκεια μεγάλων δονήσεων, καθώς τα όρια μεταξύ των δύο κόσμων γίνονται για λίγο διαπερατά.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2002 

ΣΠΗΛΑΙΟ ΒΟΣΚΟΥ ΑΝΩ ΓΛΥΦΑΔΑΣ

 

Σύμφωνα με την έρευνα του Γρηγόρη Τσουκαλά και της ομάδας ΣΠ.Ε.Λ. (Σπηλαιολογική Έρευνα Λαυρεωτικής), το σπήλαιο αυτό εντοπίστηκε το 2007 στους πρόποδες του Υμηττού, κοντά στο νεκροταφείο της Άνω Γλυφάδας. Πρόκειται για ένα σπήλαιο μικρού βάθους, στο εσωτερικό του οποίου βρέθηκαν ίχνη από τη βάση παλαιού κτίσματος.

Ενώ στο παρελθόν φαίνεται πως χρησιμοποιούνταν από βοσκούς ως κατάλυμα για ζώα, το πιο ιδιαίτερο εύρημα ήταν ο εντοπισμός οστών που έφεραν περίεργα σημάδια. Τα σημάδια αυτά ερμηνεύτηκαν από την ομάδα ως ενδείξεις σύγχρονων τελετουργικών ή μαγικών πράξεων. Το σημείο αντικατοπτρίζει τη διαχρονική αλληλεπίδραση του ανθρώπου με τον Υμηττό, όπου αρχαία και σύγχρονα κατάλοιπα συχνά συνυπάρχουν μέσα στις φυσικές κοιλότητες του βουνού.»Είναι πράγματι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση που αναδεικνύει τη «μυστικιστική» πλευρά του Υμηττού. Το συγκεκριμένο σπήλαιο, που συχνά αναφέρεται στις καταγραφές της Σπηλαιολογικής Έρευνας Λαυρεωτικής (ΣΠ.Ε.Λ.), αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς οι φυσικές κοιλότητες του βουνού μετατρέπονται σε χώρους λατρείας ή τελετουργιών διαχρονικά.Κατά καιρούς διάφορες θεωρίες.

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ-2007 

ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΝΙΚΑΙΑΣ.

 

Στην κορυφή του λόφου υπάρχει  μια παλιά στρατιωτική σκοπιά (παρατηρητήριο) που χρονολογείται πιθανώς από την περίοδο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ή του Εμφυλίου.Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς  σε έρευνές του , εισχωρώντας στο εσωτερικό της σκοπιάς (όταν αυτό ήταν εφικτό), διαπιστώθηκε πως ο χώρος κάτω από το κτίσμα είχε διαμορφωθεί σε δεξαμενή νερού.Ο Λόφος της Δεξαμενής πήρε το όνομά του ακριβώς από τις μεγάλες δεξαμενές της ΕΥΔΑΠ που βρίσκονται στην περιοχή, αλλά η συγκεκριμένη σκοπιά φαίνεται να αποτελούσε ένα ξεχωριστό, αυτόνομο τμήμα του δικτύου οχυρώσεων.

Το Σφραγισμένο Πηγάδι: Βρίσκεται σε πολύ μικρή απόσταση από τη σκοπιά και θεωρείται ότι αποτελούσε μέρος του συστήματος υδροδότησης ή ακόμη και εναλλακτική δίοδο προς το εσωτερικό των υπόγειων χώρων πριν σφραγιστεί.

 

Οι σωλήνες που είναι ορατοί στην κορυφή του λόφου αποτελούν τυπικό δείγμα υπόγειου οχυρωματικού έργου ή καταφυγίου. Η παρουσία τους επιβεβαιώνει ότι κάτω από την επιφάνεια του εδάφους υπάρχουν θάλαμοι που απαιτούσαν ανακύκλωση αέρα, ενισχύοντας τη θεωρία ότι η σκοπιά δεν ήταν ένα απλό επιφανειακό κτίσμα αλλά η "κορυφή" μιας μεγαλύτερης εγκατάστασης.

Η σήμανση "Απαγορεύεται η Είσοδος" είναι τυπική για εγκαταστάσεις της ΕΥΔΑΠ που θεωρούνται ζωτικής σημασίας για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια. Οι δεξαμενές και οι συνοδευτικοί χώροι (όπως η παλιά σκοπιά που μετατράπηκε σε δεξαμενή) προστατεύονται από μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση για την αποφυγή δολιοφθορών ή ατυχημάτων.

λήψη σεορειχάλκινους (μπρούτζινους) σωλήνες ενισχύει την εικόνα μιας πολύ παλιάς και εξαιρετικά ανθεκτικής υποδομής, η οποία πιθανότατα χρονολογείται από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα ή την περίοδο του Μεσοπολέμου.

Πρόκειται για ένα στιβαρό οικοδόμημα από οπλισμένο σκυρόδεμα που στεγάζει τους κεντρικούς αγωγούς και τους μηχανισμούς ελέγχου της στάθμης του νερού. Το νερό φτάνει εκεί από το κεντρικό δίκτυο και αποθηκεύεται σε υπόγειες ή ημιυπόγειες δεξαμενές για να τροφοδοτήσει με φυσική ροή (λόγω υψομέτρου) τα σπίτια της Νίκαιας.Ο λόφος ονομάστηκε «Λόφος Δεξαμενής» ακριβώς λόγω αυτού του κτιρίου.  Συνδέεται με τα μεγάλα έργα υδροδότησης της Αθήνας από την εποχή της ΟΥΛΕΝ (Ulen), η οποία είχε αναλάβει το δίκτυο πριν την ίδρυση της ΕΥΔΑΠ.το κτίριο και ο περιβάλλον χώρος χρησιμοποιήθηκαν από τον στρατό. Κατά την Κατοχή, οι Γερμανοί είχαν εγκαταστήσει εκεί πυροβολεία και αντιαεροπορικά στοιχεία, εκμεταλλευόμενοι τη στιβαρότητα των τσιμεντένιων υποδομών.Υπάρχουν αναφορές (που ερεύνησε και ο Τσουκαλάς) ότι κάτω από το τσιμεντένιο κτίριο δημιουργήθηκαν ή επεκτάθηκαν στοές που χρησίμευαν ως αποθήκες πυρομαχικών ή καταφύγια, επικοινωνώντας με το πηγάδι και τη σκοπιά.Πολλά από τα τεχνικά σχέδια του εσωτερικού του κτιρίου και των υπόγειων διόδων παρέμειναν απόρρητα, καθώς συνδύαζαν την ύδρευση με την πολιτική προστασία (καταφύγια).Όλες οι δευτερεύουσες είσοδοι (όπως η σκοπιά και το πηγάδι) σφραγίστηκαν οριστικά για να αποτραπεί η είσοδος σε άτομα που αναζητούσαν τις παλιές στοές ή τον ορείχαλκο των σωληνώσεων.Μύθοι: Η έλλειψη πρόσβασης και η σφράγιση με μπετόν τροφοδότησαν τις τοπικές φήμες για "υπόγειες πόλεις" ή διασυνδέσεις με άλλα καταφύγια του Πειραιά (π.χ. Προφήτη Ηλία).Το κτίριο δεν είναι ένα απλό κτίσμα. Κατασκευάστηκε με ενισχυμένο σκυρόδεμα (μπετόν αρμέ) πάχους που σε ορισμένα σημεία ξεπερνά το ένα μέτρο. Η οροφή του είναι σχεδιασμένη να αντέχει άμεσα πλήγματα από αεροπορικούς βομβαρδισμούς, ακολουθώντας τις προδιαγραφές των καταφυγίων της δεκαετίας του '30.Κάτω από το εμφανές τσιμεντένιο κτίριο, υπάρχουν επίπεδα που δεν είναι ορατα Θάλαμοι Ελέγχου: Στο πρώτο υπόγειο επίπεδο βρίσκονται οι κεντρικές βάνες.

• Στοές Επισκεψιμότητας: Υπάρχουν στενές στοές που περιβάλλουν τις δεξαμενές για τον έλεγχο διαρροών. Αυτές οι στοές είναι που τροφοδότησαν τις φήμες για "μυστικά περάσματα", καθώς επεκτείνονται πέρα από τα όρια του κτιρίου.Τα σχέδια της ΕΥΔΑΠ για τέτοιες δεξαμενές δεν δημοσιοποιούνται για λόγους εθνικής ασφαλείας. Η γνώση της ακριβούς διάταξης των αγωγών και των υπόγειων εισόδων θα καθιστούσε το δίκτυο ύδρευσης ευάλωτο 

 

Συστήματα Τηλεμετρίας

Τα "μηχανήματα" που καταγράφουν στοιχεία (όπως οι μετρητές που αναφέρατε) είναι σύγχρονα συστήματα SCADA. Επιτρέπουν στον κεντρικό έλεγχο της ΕΥΔΑΠ να παρακολουθεί από μακριά τη λειτουργία των γεννητριών και τη στάθμη των δεξαμενών 24 ώρες το 24ωρο.Η ΕΥΔΑΠ διαθέτει στον χώρο δικά της ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη (γεννήτριες) που είναι πλήρως λειτουργικά.

Είναι ο κεντρικός εσωτερικός χώρος όπου καταλήγουν οι μεγάλοι χαλύβδινοι αγωγοί. Εκεί βρίσκονται οι χειροκίνητες και ηλεκτροκίνητες βάνες ελέγχου της ροής.

Στο εσωτερικό υπάρχουν στενοί, περιμετρικοί διάδρομοι που επιτρέπουν στους τεχνικούς να ελέγχουν τη στατικότητα και τυχόν διαρροές των δεξαμενών.

Η οχύρωση ακολουθεί τα πρότυπα των στρατιωτικών οχυρών της δεκαετίας του '30 και της Κατοχής:Η οροφή και οι εξωτερικοί τοίχοι είναι από οπλισμένο σκυρόδεμα υψηλής πυκνότητας, ικανό να αντέξει πλήγματα από βόμβες αεροπορίας (τύπου bunker).Οι εσωτερικές πόρτες που οδηγούν στα χαμηλότερα επίπεδα είναι βαριές μεταλλικές κατασκευές με μοχλούς ασφάλισης (ναυτικού τύπου), σχεδιασμένες να σφραγίζουν ερμητικά (αεροστεγώς).Σήμερα, οι εσωτερικοί αυτοί χώροι είναι σκοτεινοί και υγροί, με την ΕΥΔΑΠ να έχει σφραγίσει τις περισσότερες διόδους που δεν εξυπηρετούν την άμεση συντήρηση των δεξαμενών, για να αποτρέψει την είσοδο σε "αστικούς εξερευνητές".

 

Η στοά αυτή συνήθως  σε χαμηλότερο επίπεδο από την κορυφή ή σε μια από τις πλαγιές του λόφου, σήμερα καλυμμένη από την πυκνή βλάστηση του άλσους και χώμα. Πρόκειται για μια τεχνητή σήραγγα με επένδυση από μπετόν ή πέτρα, η οποία σήμερα είναι σχεδόν πάντα σφραγισμένη με χώμα, μπάζα.

Ο Λόφος των Νυμφών και ο Ναός των Αγίων Φιλίππου και Ελισάβετ στη Νίκαια

Ο Λόφος των Νυμφών: Αυτό είναι το ιστορικό όνομα του λόφου πριν επικρατήσει η ονομασία «Λόφος Δεξαμενής». Αν και δεν έχουν πραγματοποιηθεί εκτεταμένες ανασκαφές που να μαρτυρούν μεγάλα οικοδομήματα, το όνομα υποδηλώνει την ύπαρξη ισχυρών λατρευτικών παραδόσεων κατά την αρχαιότητα. Οι πολυάριθμες αναφορές για «μυστικές στοές» που συνδέουν τον λόφο με άλλες περιοχές της Αττικής θεωρούνται συνήθως αστικοί μύθοι, ωστόσο ενισχύουν το μυστήριο που περιβάλλει την τοποθεσία.

 

Η Βασιλική Σύνδεση: Ο Ιερός Ναός των Αγίων Φιλίππου και Ελισάβετ στη Νίκαια κουβαλά μια ιδιαίτερη ιστορία, η οποία συνδέει τη λαϊκή γειτονιά της Κοκκινιάς με τη βρετανική βασιλική οικογένεια. Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1947. Η ημερομηνία αυτή δεν ήταν τυχαία, καθώς συνέπιπτε με την ημέρα του γάμου της τότε Πριγκίπισσας Ελισάβετ της Αγγλίας με τον Φίλιππο, γιο του Έλληνα Πρίγκιπα Ανδρέα.

 

Η Ιστορική Επίσκεψη: Στις 8 Δεκεμβρίου 1950, το ζεύγος επισκέφθηκε επίσημα τη Νίκαια. Ήταν η μοναδική επίσκεψη της Ελισάβετ στην Ελλάδα. Κατά την παρουσία τους εκεί, η Ελισάβετ φύτεψε δύο κυπαρίσσια στον προαύλιο χώρο του ναού, τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα.

Ο Συμβολισμός του Κυπαρισσιού: Στην αρχαιότητα, το δέντρο ήταν αφιερωμένο στον Πλούτωνα, τον θεό του Κάτω Κόσμου. Στη χριστιανική παράδοση, το κυπαρίσσι απέκτησε νέες πνευματικές προεκτάσεις· λόγω του ψηλού και κατακόρυφου σχήματός του, θεωρείται ότι «δείχνει» προς τον ουρανό, συμβολίζοντας την άνοδο της ψυχής προς τη Θεία Βασιλεία.

Στο επίπεδο του αποκρυφισμού και του εσωτερισμού, το κυπαρίσσι δεν θεωρείται απλώς ένα δέντρο πένθους, αλλά ένας διαμεσολαβητής μεταξύ των κόσμων και ένας ενεργειακός προστάτης. Πιστεύεται ότι φυλάσσει τις πύλες και τα σύνορα ανάμεσα στον υλικό κόσμο και τον κόσμο των πνευμάτων. Η φύτευσή του σε ναούς και νεκροταφεία λειτουργεί ως ένας «πνευματικός φράχτης» που, κατά τη λαϊκή παράδοση, απομακρύνει τις αρνητικές ενέργειες. Υπάρχουν, μάλιστα, προειδοποιήσεις ότι η παρατεταμένη παραμονή κάτω από τη σκιά του μπορεί να «απορροφήσει» ζωτική ενέργεια, καθώς το δέντρο θεωρείται συντονισμένο με τη συχνότητα της μετάβασης.

Κειμήλια: Λόγω αυτής της μοναδικής ιστορικής σύνδεσης, ο ναός φιλοξενεί κειμήλια που σπάνια συναντώνται σε ενοριακούς ναούς. Στο εσωτερικό του φυλάσσονται δύο εικόνες του Αποστόλου Φιλίππου και της Αγίας Ελισάβετ, τις οποίες δώρισε το βασιλικό ζεύγος κατά την ιστορική επίσκεψή του τον Δεκέμβριο του 1950.

 

«Οι εικόνες αυτές παραμένουν στην ίδια θέση από τότε. Φημολογείται ότι κάτω από το ιερό του ναού των Αγίων Φιλίππου και Ελισάβετ υπάρχει ένας μικρός υπόγειος χώρος (κρύπτη), όπου τοποθετήθηκαν έγγραφα και αντικείμενα από την ημέρα της θεμελίωσης. Αυτή η "κάψουλα χρόνου" δημιουργήθηκε προκειμένου να διατηρηθεί ανέπαφη η μνήμη της ιστορικής σύνδεσης με τη βρετανική βασιλική οικογένεια.

 

Κατά τη διάρκεια εκσκαφών για την ανέγερση πολυκατοικιών στις γύρω οδούς (όπως η οδός Ακροπόλεως και οι κάθετοί της), έχουν εντοπιστεί κατά καιρούς τμήματα αρχαίων νεκροταφείων και μεμονωμένοι τάφοι, κυρίως των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει ότι ο λόφος βρισκόταν κοντά στις αρχαίες οδούς που συνέδεαν τον Πειραιά με την ενδοχώρα.

Ο λόφος της Δεξαμενής αποτελείται από ασβεστολιθικά πετρώματα, τα οποία από τη φύση τους δημιουργούν σχισμές και μικρά σπήλαια. Κάποια από αυτά τα ανοίγματα σφραγίστηκαν για λόγους ασφαλείας κατά τις εργασίες διαμόρφωσης του άλσους τις δεκαετίες του '50 και του '60, τροφοδοτώντας τους μύθους για "κρυφές εισόδους". Στον λόφο του Αγίου Φιλίππου, οι υπόγειες αίθουσες που κατασκευάστηκαν για στρατιωτική χρήση διατηρούνται σε καλή κατάσταση, αν και δεν είναι προσβάσιμες στο κοινό.

 

ΥΠΟΓΕΙΑ ΜΥΣΤΙΚΑ  

 

Περιπατητές αναφέρουν ότι σε συγκεκριμένα σημεία ανάμεσα στους βράχους, ακόμα και τις πιο ζεστές μέρες του καλοκαιριού, εξέρχεται παγωμένος αέρας από το έδαφος. Το φαινόμενο αυτό υποδηλώνει την ύπαρξη βαθύτερων φυσικών σπηλαιώσεων ή ρηγμάτων που λειτουργούν ως αγωγοί αερισμού για το εσωτερικό του λόφου, ενισχύοντας τις υποψίες για εκτεταμένα κενά διαστήματα στο υπέδαφος.»

«Ένας πολύ παλαιός θρύλος της Νίκαιας αναφέρεται σε μια γυναίκα που ζούσε απομονωμένη σε μια σπηλιά του λόφου στις αρχές του 20ού αιώνα, πριν ακόμα χτιστεί η Νεάπολη. Λέγεται ότι η σπηλιά αυτή είχε τέτοιο βάθος που χανόταν στο εσωτερικό του βουνού και ότι η «Καλογριά» γνώριζε περάσματα που οδηγούσαν κάτω από το σημερινό δασύλλιο.

 

Παράλληλα, υπάρχει μια παλιά αναφορά από ερευνητές της τοπικής ιστορίας για ένα πηγάδι στην πίσω πλευρά του λόφου, το οποίο έφερε πλινθόκτιστη επένδυση βυζαντινής τεχνοτροπίας. Φημολογείται ότι το συγκεκριμένο πηγάδι δεν είχε νερό, αλλά χρησίμευε ως αεραγωγός για ένα βαθύτερο επίπεδο στοών, που ίσως χρησιμοποιήθηκαν από μοναχούς ή κατοίκους ως καταφύγιο κατά τη διάρκεια επιδρομών.

 

Στη νότια πλευρά του λόφου υπήρχε ένα μικρό φυσικό κοίλωμα (σπήλαιο), το οποίο τις δεκαετίες του '60 και '70 αποτελούσε διάσημο σημείο συνάντησης για τους νέους της εποχής. Σήμερα, η είσοδός του έχει σχεδόν καλυφθεί από χώμα και θάμνους λόγω των έργων ανάπλασης, παραμένοντας όμως μέρος της "άγραφης" ιστορίας του άλσους.

 

Επιπλέον, υπάρχουν θεωρίες ότι στην κορυφή του λόφου προϋπήρχε αρχαίο παρατηρητήριο (φρυκτωρία), καθώς από το σημείο υπάρχει άμεση οπτική επαφή με την Ακρόπολη, την Αίγινα και τη Σαλαμίνα. Σύμφωνα με την παράδοση, στα θεμέλια ή σε κρυφά σημεία του ναού, οι πρώτοι κάτοικοι (πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία) εναπέθεσαν προσωπικά αντικείμενα ή ευλογίες από τις χαμένες πατρίδες, ως «φυλαχτό» για τη νέα τους εγκατάσταση στη Νεάπολη.

Στο παρελθόν, πριν την πλήρη τσιμεντοποίηση των δεξαμενών της ΕΥΔΑΠ, υπήρχαν αναφορές για ένα βαθύ φρεάτιο με πέτρινη επένδυση. Οι παλαιότεροι πίστευαν ότι το πηγάδι αυτό δεν προοριζόταν για ύδρευση, αλλά αποτελούσε μέρος ενός παλιού δικτύου διαφυγής που κατέληγε χαμηλότερα, στην περιοχή της Παλαιάς Κοκκινιάς. Αρχαιολόγοι έχουν παρατηρήσει ότι ο λόφος βρίσκεται σε ευθεία γραμμή με τον λόφο του Προφήτη Ηλία στην Καστέλλα και τον Λυκαβηττό, μια νοητή γραμμή που συνδέει το επίνειο (Πειραιάς) με το κέντρο της θρησκευτικής και πολιτικής δύναμης (Αθήνα).

Τέλος, ο λόφος δεσπόζει ακριβώς πάνω από τη φυσική δίοδο που οδηγούσε από τον Πειραιά προς το Θριάσιο Πεδίο και την Ελευσίνα. Μαρτυρίες παλιών κατοίκων αναφέρουν ότι σε συγκεκριμένο σημείο του άλσους, κοντά στη δεξαμενή, οι πυξίδες παρουσίαζαν αποκλίσεις. Υπάρχει, μάλιστα, η θεωρία ερασιτεχνών αρχαιολόγων ότι ορισμένες λαξεύσεις στην κορυφή δεν είναι τυχαίες, αλλά λειτουργούσαν ως αστρονομικό παρατηρητήριο, καθώς σε ορισμένες ισημερίες ο ήλιος ευθυγραμμίζεται με συγκεκριμένες σχισμές των βράχων, υποδηλώνοντας ότι ο λόφος ίσως αποτελούσε ιερό σημείο πολύ πριν την ανέγερση του ναού.»

Για τον λόφο του Αγίου Φιλίππου κυκλοφορούσαν ανέκαθεν φήμες για κρυμμένο οπλισμό ή τιμαλφή, τα οποία φέρεται να έθαψαν οι κατοχικές δυνάμεις πριν την αποχώρησή τους. Αυτό ώθησε, κατά το παρελθόν, πολλούς «χρυσοθήρες» στη διενέργεια παράνομων ανασκαφών σε απόκρημνα σημεία του λόφου. Σε περιοχές που δεν έχουν αλλοιωθεί από τη δενδροφύτευση, διακρίνονται ακόμη λαξευμένα σκαλοπάτια απευθείας πάνω στον φυσικό βράχο. Αν και σήμερα δεν οδηγούν πουθενά, θεωρούνται απομεινάρια αρχαίων μονοπατιών προς βωμούς ή παρατηρητήρια που προϋπήρχαν του χριστιανικού ναού.

Πριν από τη μεγάλη ανοικοδόμηση και τη δάσωση της περιοχής, όταν ο λόφος παρέμενε άγριος και βραχώδης, οι παλιοί κάτοικοι πίστευαν ότι το μέρος ήταν «στοιχειωμένο» ή «αλαφροΐσκιωτο». Η αρχαία ονομασία του —Λόφος των Νυμφών— συντήρησε για αιώνες την πεποίθηση ότι κατοικείται από θηλυκές θεότητες της φύσης. Ακόμα και μετά την έλευση των προσφύγων, οι ιστορίες για «λευκές φιγούρες» που τριγυρνούσαν ανάμεσα στους βράχους παρέμεναν ζωντανές.

Πριν την εγκατάσταση του σύγχρονου φωτισμού, υπήρχαν συχνές αναφορές για «περίεργα φώτα» (σαν σπίθες ή σφαίρες) που κινούνταν πάνω από την κορυφή. Οι ορθολογιστές τα απέδιδαν σε φωσφορισμούς πετρωμάτων ή σε αναθυμιάσεις (έλαντα), όμως οι προληπτικοί έκαναν λόγο για «ψυχές» ή «σημάδια». Παράλληλα, σε συγκεκριμένα σημεία του άλσους η θερμοκρασία πέφτει απότομα χωρίς προφανή λόγο. Παρόλο που πρόκειται για γεωλογικό φαινόμενο (ρεύματα αέρα από το εσωτερικό των βράχων), η λαϊκή παράδοση θεωρούσε αυτά τα «ψυχρά σημεία» ως περάσματα πνευμάτων.

 

Ένα από τα πιο διαδεδομένα φαινόμενα αφορά τη μεγάλη δεξαμενή. Λόγω του τεράστιου κοίλου χώρου, δημιουργούνται υποηχητικοί παλμοί. Πολλοί επισκέπτες αναφέρουν μια ξαφνική, αδικαιολόγητη αίσθηση πανικού ή έντονου άγχους πάνω από τις υπόγειες εγκαταστάσεις — ένα φαινόμενο που η λαογραφία ονομάζει «συναπάντημα» με το κακό, αλλά η επιστήμη συνδέει με τη δόνηση των χαμηλών συχνοτήτων στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Στις αλάνες της Νεάπολης τις δεκαετίες του '70 και '80, κυκλοφορούσε η ιστορία μιας μαυροφορεμένης γυναίκας που εμφανιζόταν στα μονοπάτια με πανσέληνο. Λεγόταν ότι ήταν μια μάνα που έχασε το παιδί της στις στοές κατά την Κατοχή και το πνεύμα της παρέμεινε στον λόφο, αναζητώντας την —μπαζωμένη πλέον— είσοδο του καταφυγίου.

Τέλος, κοντά στον ναό του Αγίου Φιλίππου υπάρχει ένας μεγάλος σχισμένος βράχος. Μια παλιά αφήγηση λέει πως, αν βρεθείς εκεί την ώρα που χτυπούν οι καμπάνες της Ανάστασης, μπορείς να δεις για λίγα δευτερόλεπτα μέσα από τη σχισμή το εσωτερικό του λόφου φωτισμένο: σαν ένας άλλος, χρυσός ναός να βρίσκεται θαμμένος στα σπλάχνα του βουνού.

ΥΓ.Η μετάβαση από τις Νύμφες στις «λευκές φιγούρες» και τον Άγιο Φίλιππο δείχνει ότι ο άνθρωπος ανέκαθεν αναγνώριζε στον συγκεκριμένο λόφο μια «ιερότητα» ή μια ιδιαίτερη ενέργεια, ανεξάρτητα από το θρησκευτικό πλαίσιο της εποχής.

ΥΓ Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς ήταν ο πρώτος που αναφερθηκε στην μυστηριώδες πλευρά του λόφου σε αρθρο του στο Περιοδικό mystery.

ΥΓ.Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς έχει κάνει παρουσιασή μέρος των έρευνών του στο λόφο στο βιβλίο ΜΑΓΙΚΗ ΑΘΗΝΑ-ΕΔΩ 

ΥΓ. «Το παρόν φωτογραφικό υλικό αποτελεί προϊόν συστηματικής έρευνας που εκτείνεται από το 2000 έως σήμερα. Καταγράφοντας τοπία και καταστάσεις που έχουν πλέον μετασχηματιστεί ριζικά, το αρχείο λειτουργεί ως τεκμήριο της χωρικής μεταβολής και της εξέλιξης του περιβάλλοντος μέσα στον χρόνο.»

ΥΓ Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς έχει αναφερθεί για τον χώρο και στο καναλί

 

Mr Bright & the Magpie

 Το Μαγεμένο Άλσος Δεξαμενής...