Το Εξωκλήσι της Υπαπαντούλας στο Αμπελάκι Σαλαμίνας
Στο Αμπελάκι της Σαλαμίνας βρίσκεται το εξωκλήσι της Υπαπαντούλας, μια απλή δίρριχτη εκκλησία που κουβαλά στις πλάτες της αιώνες ιστορίας. Πιθανολογείται ότι οικοδομήθηκε κατά τον 17ο αιώνα, ενώ η παράδοση θέλει το ναΐδριο να είναι χτισμένο πάνω στα ερείπια ρωμαϊκού κτίσματος.
Η πεποίθηση αυτή ενισχύεται από την αρχαιολογική σημασία της περιοχής, η
οποία υπήρξε το κέντρο του νησιού κατά την κλασική και ρωμαϊκή περίοδο,
γειτνιάζοντας με το αρχαίο βυθισμένο λιμάνι.
Το εκκλησάκι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις τελευταίες στιγμές του «Γιου της Καλογριάς». Σύμφωνα με την ιστορική παράδοση, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης
μετέλαβε εδώ λίγο πριν υποκύψει στα τραύματά του το 1827. Η επιλογή του
σημείου οφειλόταν πιθανότατα στην ηρεμία της τοποθεσίας —μακριά από την
πρώτη γραμμή του μετώπου— αλλά και στην ιδιαίτερη ιερότητα που ένιωθαν
οι αγωνιστές για το συγκεκριμένο μέρος.
Η Υπαπαντούλα παραμένει ζωντανή στη λαϊκή μνήμη των Αμπελακιωτών. Η ευχή των παλαιότερων γυναικών, «…να έχεις την ευχή της Υπαπαντούλας!»,
μαρτυρά την τρυφερή σχέση των πιστών με την Παναγία. Παράλληλα, το
όνομά της συνδέθηκε με τον καιρό και την αγροτική ζωή, μέσα από
παροιμίες όπως: «Υπαπαντούλα χιονισμένη, η κοφινούλα γιομισμένη», εκφράζοντας την ελπίδα για μια πλούσια σοδειά.
