ΣΑΤΥΡΑ ΚΑΙ ΑΠΟΚΡΥΦΟ.

 

Εικόνα ΟΜώμος στην ελληνική μυθολογία ήταν η προσωποποίηση του ψόγου (της κατάκρισης), της ειρωνείας και της σκληρής σάτιρας.Λειτούργησε ως ο «δικαστής» των πάντων, ακόμη και των ίδιων των θεών, επικρίνοντας τις πράξεις και τις δημιουργίες τους. Σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησιόδου, ήταν γιος της Νύχτας, η οποία τον γέννησε χωρίς πατέρα, μαζί με άλλες σκοτεινές δυνάμεις όπως ο Ύπνος, ο Θάνατος και η Νέμεση.Λόγω της ακατάσχετης ειρωνείας του και της τάσης του να βρίσκει ψεγάδια παντού, οι θεοί τελικά τον έδιωξαν από τον Όλυμπο. 

ΕΝ ΑΡΧΗΝ ΤΟ ΓΕΛΙΟ?

«Η διασταύρωση της μαγείας, του αποκρυφισμού και της σάτιρας αποτελεί ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό φαινόμενο, όπου το μυστικιστικό στοιχείο συναντά την ανατροπή.

Austin Osman Spare & Η Τέχνη της Απομυθοποίησης
Ο Άγγλος καλλιτέχνης και αποκρυφιστής Austin Osman Spare συνδύασε οργανικά το γκροτέσκο με το σατιρικό, ανατρέποντας τις παραδοσιακές ιεραρχίες του εσωτερισμού. Στο έργο του, η σάτιρα δεν είναι απλή διακωμώδηση, αλλά ένα μέσο αποδυνάμωσης της "μαύρης μαγείας" και των δογμάτων της.

Η Σάτιρα ως Τελετουργικό: Από την Αρχαιότητα στο Σήμερα
Και τα τρία αυτά στοιχεία λειτουργούν εκτός του κοινωνικού mainstream, προσφέροντας μια ριζοσπαστική οπτική της πραγματικότητας:

• Αρχαία Ελλάδα: Στις διονυσιακές τελετές, η κωμωδία και η σάτιρα ήταν αναπόσπαστα κομμάτια της λατρείας, επιτρέποντας στους πιστούς να εμπαίζουν ακόμη και τους θεούς.
• Εβραϊκή Παράδοση (Purim Spiel): Ένα έθιμο από τον 15ο αιώνα, όπου κατά τη γιορτή του Πουρίμ, θεατρικές παραστάσεις παρωδούν θρησκευτικές ιστορίες και αρχές.
• Ελληνική Λαογραφία: Στις Αποκριές (π.χ. Δράμα, Σοχός), δρώμενα όπως η "κηδεία του μακαρονά" ή οι εικονικοί γάμοι χρησιμοποιούν τη σάτιρα της θρησκευτικής τελετουργίας ως κεντρικό άξονα.
• Pastafarianism (Εκκλησία του Ιπτάμενου Μακαρονοτέρατος): Μια σύγχρονη μορφή σάτιρας που υιοθετεί τη δομή της θρησκείας (π.χ. "μακαρονο-λειτουργίες") για να επικρίνει τη διδασκαλία του ευφυούς σχεδιασμού.

Baron Samedi: Ο "Σατιρικός" Θεός του Θανάτου
Ο εμβληματικός Baron Samedi στο Voodoo ενσαρκώνει τη σύζευξη του απόκρυφου με το χιούμορ. Με το βωμολοχικό του γέλιο, διακωμωδεί τη σοβαροφάνεια των ζωντανών, μετατρέποντας τον φόβο του θανάτου σε "ιερή σάτιρα". Ωστόσο, η φιγούρα του έχει γίνει αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης, όπως στην περίπτωση του δικτάτορα της Αϊτής, Papa Doc Duvalier, ο οποίος οικειοποιήθηκε την αισθητική του για να επιβάλλει καθεστώς τρόμου.»

 

«Τα πνεύματα Gede στο Αϊτινό Βουντού, αν και αντιπροσωπεύουν τους προγόνους και τον θάνατο, λειτουργούν ως οι απόλυτοι σατιριστές. Εδώ, η σάτιρα αποτελεί μια "βαλβίδα αποσυμπίεσης" για τους καταπιεσμένους, προσφέροντας ένα τελετουργικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λέγονται αλήθειες που θα ήταν αδιανόητες στην καθημερινότητα.

 

Σε πολλά απόκρυφα συστήματα, όπως η Chaos Magic, η σάτιρα επιστρατεύεται για να αποτρέψει τον μάγο από το να πάρει τον εαυτό του υπερβολικά σοβαρά. Η σοβαρότητα θεωρείται πνευματική "αγκύλωση"· αν ένας αποκρυφιστής αρχίσει να πιστεύει στην παντοδυναμία του, ο αυτοσαρκασμός λειτουργεί ως γείωση, εμποδίζοντας την πνευματική τύφλωση.

 

Ο σατιρικός αποκρυφισμός πρεσβεύει ότι η "πραγματικότητα" είναι μια κατασκευή. Σατιρίζοντας τα ιερά και τα όσια, ο ασκούμενος σπάει τα κοινωνικά και θρησκευτικά "φίλτρα" του εγκεφάλου του, επιχειρώντας να δει την αλήθεια πίσω από το πέπλο. Μετά από μια έντονη τελετή, το ξέσπασμα σε ένα τρανταχτό, ειρωνικό γέλιο (banishing by laughter) χρησιμεύει στην αποδέσμευση των ενεργειών που κλήθηκαν. Αυτή η αποσύνδεση από την τελετουργική κατάσταση υπενθυμίζει ότι οι οντότητες και τα σύμβολα δεν έχουν εξουσία πάνω στον άνθρωπο, παρά μόνο αν εκείνος το επιτρέψει.

Ιστορικά, πολλοί αλχημιστές και αποκρυφιστές συγκάλυπταν τη γνώση τους μέσα σε σατιρικά κείμενα ή κωμικές αλληγορίες για να διαφύγουν της Ιεράς Εξέτασης. Η σάτιρα λειτουργούσε ως ένας κώδικας που μόνο οι "μυημένοι" μπορούσαν να αποκρυπτογραφήσουν, ενώ για τους υπόλοιπους παρέμενε απλώς μια ανώδυνη, αστεία ιστορία.»

 

  ΥΓ.-1.Όταν το "ιερό" συναντά το "γελοίο", ο φόβος (για τον θάνατο, το άγνωστο ή την εξουσία) εξουδετερώνεται.

ΥΓ-2.Μια σύγχρονη θρησκεία/παρωδία που λατρεύει την Έριδα, τη θεά του χάους. Το βασικό τους κείμενο, το Principia Discordia, είναι ένα αριστούργημα αποκρυφιστικής σάτιρας που διδάσκει ότι η τάξη και το χάος είναι απλώς ψευδαισθήσεις που επιβάλλουμε στο νου.

 

  ΥΓ.-3 Ο Λόκι ή ο Ερμής. Αυτές οι οντότητες γεφυρώνουν τους κόσμους χρησιμοποιώντας την πονηριά και τη σάτιρα για να σπάσουν τους κανόνες των θεών και των ανθρώπων.

ΥΓ.-3. Η περίπτωση του Duvalier στην Αϊτή είναι το σκοτεινό είδωλο αυτής της σύνδεσης: εδώ η σάτιρα και το απόκρυφο δεν χρησιμοποιήθηκαν για απελευθέρωση, αλλά για την κατασκευή ενός "μυστικιστικού τρόμου", αποδεικνύοντας ότι η εργαλειοποίηση του συμβόλου μπορεί να γίνει όπλο επιβολής.

 

ΥΓ-4. Η σάτιρα στον αποκρυφισμό δεν είναι απλώς «αστεϊσμός», αλλά έναδραστικό πνευματικό εργαλείο που αποδομεί το Εγώ και την κοινωνική προγραμματισμένη πραγματικότητα.

 

ΥΓ-5. Το γέλιο (banishing by laughter) είναι η απόλυτη προστασία ενάντια στην «ψύχωση του μάγου» (magusitis). Αν δεν μπορείς να γελάσεις με το τελετουργικό σου, έχεις γίνει δούλος του!

 

ΥΓ.-5 Σάτυρος (Satyr): Προέρχεται από το αρχαιοελληνικό σάτυρος, μια λέξη αγνώστου ετύμου που περιγράφει τα μυθικά όντα, ακολούθους του Διονύσου, με χαρακτηριστικά τράγου ή αλόγου.όμως στα Μεγάλα Διονύσια, κάθε τραγική τριλογία ακολουθούσε ένα σατυρικό δράμα. Αυτό το είδος είχε ως χορό τους Σατύρους, τους ακόλουθους του Διονύσου.

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ