ΕΚΕΙΝΟ ΤΟ «ΙΣΩΣ»
Σας
έχει περάσει ποτέ από το μυαλό πόσα μυστικά μπορεί να κρύβει η σημασία
ενός θρύλου; Σε ποιον λαβύρινθο γνώσης μπορούν να σας οδηγήσουν τα
συνειδησιακά του κλειδιά;
Ξέρω,
κάποιοι θα απαντήσετε με το κλασικό «όχι», ενώ άλλοι με το εξίσου
αναμενόμενο «ναι». Κανείς, όμως, δεν σκέφτηκε να απαντήσει με το «ίσως».
Κι αυτό γιατί ανάμεσα στον δρόμο του «όχι» και του «ναι», υπάρχει το
μονοπάτι του «ίσως».
Τόσο
εγώ όσο και οι άνθρωποι που ταξιδέψαμε προς τη χώρα του αινιγματικού,
λατρεύουμε να κυνηγάμε ιστορίες που δεν συναντώνται στα χαρτογραφημένα
μονοπάτια της κατάφασης ή της άρνησης, αλλά στους δρόμους του «ίσως».
Γιατί επιλέγουμε αυτή τη διαδρομή; Η απάντηση είναι απλή:
Πρώτον,
γιατί διαθέτει περισσότερες κινήσεις, άρα και περισσότερες ελευθερίες.
Δεύτερον, γιατί αυτό το «ίσως» αποτελεί πάντα μια νοητική έξοδο διαφυγής
όταν οι κόσμοι του «ναι» ή του «όχι» καταρρέουν. Συμβαίνει, εξάλλου,
κάποιοι να χτίζουν ετοιμόρροπους κόσμους βεβαιότητας, ώστε να σας
εγκλωβίσουν σε λύσεις που οδηγούν νομοτελειακά στο αντίθετο άκρο. Ένας
άνθρωπος που έχει μάθει να ορίζεται μόνο μέσα από δίπολα, αν χάσει τη
μία του επιλογή, θα προσκολληθεί στο αμέσως επόμενο γνώριμο μονοπάτι —
ακόμα κι αν αυτό έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με όσα πίστευε μέχρι χθες.
Αν νομίζετε πως αυτό δεν ισχύει, παρατηρήστε γύρω σας πόσοι φανατικοί
οπαδοί του «ναι», μέσα από αυτή τη διαδικασία, μετατράπηκαν σε πιστούς
του «όχι».
Ένας
τρίτος λόγος είναι ότι το σύμπαν δεν λειτουργεί με τη λογική της διπλής
επιλογής, αλλά με απειράριθμες εκδοχές. Το πραγματικά οξύμωρο, ωστόσο,
είναι το εξής: ενώ ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον κόσμο μέσα από ένα
τρισδιάστατο πρίσμα, επιμένει να σκέφτεται και να αποφασίζει
δισδιάστατα.
Η
επιλογή του «ίσως» υπήρχε ανέκαθεν ως δρόμος στην ανθρώπινη ιστορία.
Κάποιοι τον περπατούν ακόμα, κάποιοι τον αγνοούν επιδεκτικά, ενώ άλλοι
πέρασαν στη σφαίρα της λήθης, μαθαίνοντας σιγά-σιγά να σκέφτονται
επίπεδα. Εδώ κρύβεται το κλειδί: σε μια πραγματικότητα που κάποιοι
έπλασαν ως δίπολο, δημιουργούνται μύθοι, θρύλοι και γεγονότα που
προσπαθούν να υποδείξουν τον δρόμο του «ίσως».
Τελικά,
ίσως ο ρόλος του «παράξενου» να μην είναι άλλος από μια σήμανση που
οδηγεί τον ανθρώπινο νου σε διαφορετικές λύσεις και νέες επιλογές.
TO TOURELLE
Ταξιδέψαμε,
λοιπόν, σε ένα από εκείνα τα μυστικά μονοπάτια του «ίσως», όπου στις
άκρες τους φυτρώνουν τα άνθη του μύθου και του θρύλου. Ο λόγος για ένα
από τα παλαιότερα κτίρια της αττικής γης, ένα από εκείνα τα κτίσματα που
η ιστορία τους αποτελεί κομμάτι στο παζλ των θρύλων.
Εξίσου
αινιγματική είναι και η προσωπικότητα στην οποία ανήκε το οίκημα, καθώς
το Tourelle ήταν μέρος της ιδιοκτησίας της Δούκισσας της Πλακεντίας. Η
ίδια η Δούκισσα περιβάλλεται από πολλές ιστορίες του παράδοξου, τόσο
κατά τη διάρκεια του βίου της όσο και μετά τον θάνατό της. Οι λαϊκές
αφηγήσεις, άλλωστε, αναφέρουν μεταθανάτιες θεάσεις της γύρω από τον
πύργο Καστέλλο και όχι μόνο.
Ήταν
επόμενο, λοιπόν, να θεωρηθεί στοιχειωμένο και το Tourelle. Υπάρχουν
διάφορες μαρτυρίες που μιλούν για την εμφάνιση ενός μικρού φασματικού
κοριτσιού εντός των σημερινών ερειπίων, αν και προσωπικά πιστεύω πως ο
συγκεκριμένος μύθος αποτελεί απλώς παραφθορά της ιστορίας του κτιρίου
της οδού Πειραιώς, η οποία, μεταφερόμενη από στόμα σε στόμα, κατέληξε να
αποδίδεται και στο Tourelle.
Κάποιοι
θεωρούν παράξενο ακόμα και τον τρόπο δόμησης του οικοδομήματος. Η μη
αποπεράτωσή του θεωρήθηκε εσκεμμένη, βασισμένη στην ιστορία πως –σύμφωνα
με τις συμβουλές μιας τσιγγάνας– αν η Δούκισσα τελείωνε έστω και μία
κατοικία της, θα πέθαινε. Ωστόσο, το γεγονός ότι πολλά άλλα κτίσματά της
είχαν ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα, καταρρίπτει τον μύθο. Αξίζει, επίσης,
να σημειώσουμε ότι ακόμα και τα κτιστά παράθυρα αποτελούν για κάποιους
μυστήριο!
Επανερχόμενοι
στον μύθο του φασματικού κοριτσιού, πολλοί το ταυτίζουν με τη νεκρή
κόρη της Δούκισσας, Ελίζα. Αν όμως ερευνήσουμε την ιστορία, θα
διαπιστώσουμε πως η Ελίζα δεν βρέθηκε ποτέ στον συγκεκριμένο χώρο, ενώ
το οίκημα χρησίμευε απλώς ως φυλάκιο για τους ανθρώπους που εργάζονταν
στην υπηρεσία της αινιγματικής Δούκισσας.
Προσωπικά,
έχω επισκεφθεί το σπίτι αρκετές φορές, τόσο εγώ όσο και οι συνεργάτες
μου, όμως ουδέποτε συναντήσαμε κάτι το παράξενο. Λέτε να είναι όλα
φαντασία; Ίσως. Λέτε να μην πήγαμε την κατάλληλη στιγμή; Ποιος ξέρει τι
μπορεί να συμβαίνει όταν δεν είναι κανείς εκεί για να το καταγράψει...
ΥΓ. Αυτό το «ίσως» που περιγράφετε δεν είναι η αβεβαιότητα της αναποφασιστικότητας, αλλά η ελευθερία της τρίτης διάστασης.Είναι αλήθεια πως το δίπολο «Ναι ή Όχι» λειτουργεί συχνά ως πνευματική φυλακή. Μας αναγκάζει να διαλέξουμε στρατόπεδο, περιορίζοντας την αντίληψή μας σε μια γραμμική λογική που βολεύει τον έλεγχο και τη δογματική σκέψη. Όταν κάποιος κινείται μόνο ανάμεσα σε αυτά τα δύο, είναι εύκολα προβλέψιμος: αν του γκρεμίσεις το «Ναι», θα πέσει μοιραία στην αγκαλιά του «Όχι».
ΥΓ. «Στον χώρο αυτό, ο Γρηγόρης Τσουκαλάς και οι συνεργάτες του έχουν πραγματοποιήσει μια σειρά ερευνών από το 2000 έως σήμερα. Το φωτογραφικό υλικό προέρχεται από την έρευνα του 2003.»
ΥΓ. «Μια σειρά από συνεργάτες συμμετέχουν επί χρόνια σε έρευνες πεδίου στο χ΄πωρο. Μεταξύ αυτών είναι ο Σταύρος Γαββαλάς (αρθρογράφος του περιοδικού ), ο Λεωνίδας Ελευθερόπουλος (ερευνητής και αρθρογράφος), η Γιώτα Πατρακουλάκη και η Χρύσα Καλαμαρά (συνεργάτιδες και ερευνήτριες), καθώς και πολλοί άλλοι.»