ΑΡΧΑΙΑ ΝΕΜΕΑ

 

 

Αρχαία Νεμέα: Ανάμεσα στον Μύθο και την Ιστορία

Στα πρώτα χρόνια, η περιοχή ονομαζόταν Νεμέα λόγω των Νεμέων Αγώνων που διεξάγονταν εκεί. Αργότερα, η ονομασία μεταβλήθηκε σε «Αρχαία Νεμέα», ενώ το αρχικό όνομα υιοθετήθηκε από τη γειτονική κωμόπολη, η οποία απέχει 5 χιλιόμετρα. Τοποθετημένη σε μια υψίπεδη κοιλάδα της Κορινθίας, κατάφυτη από αμπέλια και ελαιόδεντρα, η Αρχαία Νεμέα έχει βαθιές ρίζες στον μύθο και την ιστορία.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, εδώ πραγματοποίησε ο Ηρακλής τον πρώτο από τους άθλους του, φονεύοντας το λιοντάρι της Νεμέας που τρομοκρατούσε την περιοχή. Εδώ, επίσης, βρήκε τραγικό θάνατο ο μικρός Οφέλτης, γιος του Λυκούργου, βασιλιά της Νεμέας, και της Ευρυδίκης. Η σκλάβα Υψιπύλη, στην οποία ο Λυκούργος είχε αναθέσει τη φροντίδα του παιδιού, άφησε το νήπιο πάνω σε ένα στρώμα από αγριοσέλινα για να προσφέρει νερό στους «Επτά επί Θήβας». Τότε, ένα φίδι δάγκωσε τον Οφέλτη στερώντας του τη ζωή, γεγονός που επαλήθευσε μια παλαιότερη προφητεία της Πυθίας.

Στον αρχαιολογικό χώρο λειτουργεί σήμερα οργανωμένο μουσείο, ενώ στην αρχαιότητα τελούνταν κάθε δύο έτη οι περίφημοι αγώνες «Νέμεα». Τα Νέμεα ήταν ταφικοί αγώνες προς τιμήν των «Επτά επί Θήβας», αλλά και προς τιμήν του Δία. Για τον λόγο αυτό, οι ελλανοδίκες φορούσαν πένθιμη ενδυμασία.

Επίκεντρο του μακεδονικού οικοδομικού προγράμματος ήταν ο Ναός του Νεμείου Διός, τρεις κίονες του οποίου παραμένουν όρθιοι από την εποχή της κατασκευής τους. Αξίζει να διευκρινιστεί ότι ο Νέμειος Δίας δεν ταυτίζεται με τον Ολύμπιο Δία· ενώ ο δεύτερος είναι ο βασιλιάς των θεών, ο πρώτος λατρευόταν ως θεός των βοσκών και της κτηνοτροφίας.

Ο ναός οικοδομήθηκε γύρω στο 330 π.Χ. πάνω στα ερείπια παλαιότερου ναϊκού κτίσματος. Διαθέτει εξωτερική κιονοστοιχία από 32 δωρικούς κίονες και 2 κίονες στον πρόναο, καθώς και ένα υπόγειο άδυτο πίσω από τον σηκό. Η εσωτερική κιονοστοιχία αποτελούνταν από 14 κορινθιακούς κίονες, οι οποίοι συνεχίζονταν στον δεύτερο όροφο ως ιωνικοί. Στο άδυτο υπήρχε μια κρύπτη αγνώστου σκοπού, μήκους 2 μέτρων. Η στέγη ήταν κατασκευασμένη από ξύλινες δοκούς με πήλινα κεραμίδια, ενώ η δίφυλλη ξύλινη θύρα είχε άνοιγμα 4,16 μέτρων.

---

 

ΥΓ. «Τον αρχαιολογικό χώρο της Νεμέας έχει επισκεφθεί και ερευνήσει ο Γρηγόρης Τσουκαλάς από το 2005 έως σήμερα. Το φωτογραφικό υλικό που παρατίθεται προέρχεται από το 2005. Εάν ο αναγνώστης επισκεφθεί σήμερα τον χώρο, θα διαπιστώσει ότι ο σκελετός που απεικονίζεται στις φωτογραφίες δεν υφίσταται πλέον, καθώς έχουν επέλθει σημαντικές αλλαγές στον χώρο.»

ΥΓ. Το 2019 ήρθαν στο φως δύο ασύλητοι θαλαμωτοί τάφοι στο κοντινό μυκηναϊκό νεκροταφείο των Αηδονιών, οι οποίοι περιείχαν πολλαπλές ταφές και κτερίσματα.

ΥΓ. Από το 2005 έως σήμερα, οι εργασίες αναστήλωσης έχουν προχωρήσει εντυπωσιακά. Ενώ παλαιότερα κυριαρχούσαν μόνο τρεις όρθιοι κίονες, πλέον έχουν αναστηλωθεί περισσότεροι, αλλάζοντας ριζικά την εικόνα του ναού.

ΥΓ.  Είναι αξιοσημείωτη η λεπτομέρεια που αναφέρεις για τον Νέμειο Δία: η διάκρισή του από τον Ολύμπιο Δία ως προστάτη των βοσκών δίνει μια διαφορετική, πιο γήινη διάσταση στη λατρεία της περιοχής. Επίσης, ο ναός του 330 π.Χ. αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά δείγματα της ύστερης κλασικής αρχιτεκτονικής, συνδυάζοντας και τους τρεις ρυθμούς (Δωρικό, Κορινθιακό, Ιωνικό).

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ