«Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, ο Σήραγγος ήταν τοπικός ήρωας του Πειραιά και ο οικιστής του ομώνυμου σπηλαίου. Η ίδρυση ενός ηρώου
(ιερού αφιερωμένου σε ήρωα) εντός του σπηλαίου κατέστησε τον χώρο
σημείο λατρείας που επιβίωσε για αιώνες. Τα ευρήματα στα δάπεδα
υποδηλώνουν λατρευτικές πρακτικές σχετιζόμενες με τη θάλασσα και τον
κάτω κόσμο, με κύρια δράση τις λουτρικές τελετουργίες.
Το Σηράγγιο
διέθετε λαξευμένους θαλάμους με εγκαταστάσεις λουτρών, τα οποία στην
αρχαιότητα εξυπηρετούσαν τόσο πρακτικούς όσο και θρησκευτικούς σκοπούς.
Οι πιστοί χρησιμοποιούσαν το νερό για να "καθάρουν" σώμα και ψυχή πριν
από τις λατρευτικές πράξεις, ενώ προσέφεραν αντικείμενα και επιγραφές ως
ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τον ήρωα.
Τα εντυπωσιακά ψηφιδωτά
(όπως της Σκύλλας ή του άρματος) δεν αποτελούσαν απλή διακόσμηση, αλλά
ένα συμβολικό σκηνικό για τελετές που συνδέονταν με το θαλάσσιο
στοιχείο. Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, ο χώρος λειτούργησε ως βαλανείο
(δημόσιο λουτρό) αποκτώντας κοινωνικό χαρακτήρα, χωρίς όμως να χάσει
την ιερότητά του, διατηρώντας έναν απόηχο των αρχαίων καθαρμών.
Ως
αινιγματική μορφή της πειραϊκής μυθολογίας, ο Σήραγγος παραμένει στενά
συνδεδεμένος με την αρχέγονη ιστορία του λιμανιού. Πιθανότατα υπήρξε
ένας χθόνιος ήρωας,
θεότητα της γης και του νερού, καθώς το Σηράγγιο αποτελούσε για τους
αρχαίους μια πύλη επικοινωνίας με τον κόσμο των πνευμάτων.»
Ο Σήραγγος
ήταν ένας χθόνιος ήρωας, άμεσα συνδεδεμένος με τις πηγές και τις
υπόγειες διόδους. Στο εσωτερικό του ομώνυμου σπηλαίου στον Πειραιά
υπήρχε ιερό (ηρώο) αφιερωμένο σε αυτόν, ενώ οι ανασκαφές του Ι. Χ. Δραγάτση έφεραν στο φως βωμούς και αναθηματικές επιγραφές που επιβεβαιώνουν τη λατρευτική χρήση του χώρου.
Λατρεία και Συμβολισμοί:
- Συνλατρεία: Ο Σήραγγος μοιραζόταν τον χώρο με τον Απόλλωνα (στον οποίο ήταν αφιερωμένος ένας από τους θαλάμους), τις Νύμφες και τον Πάνα, λόγω της φύσης του σπηλαίου ως υγρού και σκιερού μέρους.
- Ετυμολογία: Το όνομά του προέρχεται από τη ρίζα «σήραγξ» (τρύπα, κοιλότητα, τεχνητή σήραγγα). Σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή του Πειραιά, η λέξη περιγράφει τις λαξευτές κατασκευές που απαντώνται στην περιοχή.
- Μυθολογικές Συγγένειες: Συχνά παραλληλίζεται με τον Σύριγγο (την οντότητα που συνδέεται με τον αυλό του Πανός). Παρά τις διαφορές τους, η ετυμολογική συγγένεια (σήραγξ - σύριγξ) οδηγεί σε κοινές λατρευτικές αναφορές σε σπήλαια.
Η Κληρονομιά των Μινυών:
Το όνομα αποτελεί πολιτισμικό «αποτύπωμα» της παράδοσης των Μινυών, οι οποίοι ονόμαζαν τα έργα και τους οικιστές τους με βάση τη λαξευτική τους τέχνη. Ως θεότητα της γης και του νερού, ο Σήραγγος μετέτρεπε το Σηράγγιο σε δίαυλο επικοινωνίας με τις χθόνιες δυνάμεις, συνδυάζοντας την κάθαρση μέσω του υγρού στοιχείου με τον σεβασμό προς τους προγόνους.
Το όνομα αποτελεί πολιτισμικό «αποτύπωμα» της παράδοσης των Μινυών, οι οποίοι ονόμαζαν τα έργα και τους οικιστές τους με βάση τη λαξευτική τους τέχνη. Ως θεότητα της γης και του νερού, ο Σήραγγος μετέτρεπε το Σηράγγιο σε δίαυλο επικοινωνίας με τις χθόνιες δυνάμεις, συνδυάζοντας την κάθαρση μέσω του υγρού στοιχείου με τον σεβασμό προς τους προγόνους.
Θα ήθελες να εστιάσουμε περισσότερο στην αρχιτεκτονική των λουτρών που ανακαλύφθηκαν στο σημείο ή στη σύνδεση του σπηλαίου με τον Θεμιστοκλή.
ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ.
