Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς, ερευνητής και συγγραφέας, έχει ασχοληθεί εκτενώς με το Αμφιαράειο του Ωρωπού, εστιάζοντας κυρίως στην «ιερή γεωμετρία» και τη σύνδεση του χώρου με τοπογραφικές ευθυγραμμίσεις.Τη θεωρία ότι το ιερό δεν χτίστηκε σε τυχαίο σημείο, αλλά αποτελεί μέρος ενός δικτύου αρχαίων ιερών που σχηματίζουν ισοσκελή τρίγωνα (π.χ. με το Ηραίο της Περαχώρας ή τον Ναό της Αφαίας). Την ανάλυση του χώρου ως «θεραπευτήριο» (Εγκοίμηση), όπου οι ιδιότητες του εδάφους και του νερού της ιερής πηγής βοηθούσαν στην ίαση των πιστών.Την ερμηνεία των κτισμάτων (όπως το Θέατρο και η Στοά) με βάση μαθηματικές σταθερές.«Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς, ρτήν λήψη ,ερευνώντας το 2008 τον αρχαιολογικό και ιερό χώρο του Αμφιαρείου στον Ωρωπό...»
Το Αμφιαράειο (ή Αμφιάρειο)
αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της
Αττικής. Είναι αφιερωμένο στον μυθικό ήρωα, μάντη και θεραπευτή
Αμφιάραο. Ιδρύθηκε στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. και υπήρξε το μεγαλύτερο
ιερό του χθόνιου θεού στην αρχαία Ελλάδα, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως
μαντείο και θεραπευτήριο.
Οι ασθενείς κατέφευγαν εκεί αναζητώντας ίαση μέσω της «εγκοίμησης»·
περίμεναν, δηλαδή, να εμφανιστεί ο θεός στο όνειρό τους για να τους
δώσει οδηγίες για τη θεραπεία τους. Ο Αμφιάραος, γιος του Οικλή και
εγγονός του περίφημου μάντη Μελάμποδα, κληρονόμησε το χάρισμα της
μαντικής και της θεραπευτικής, ενώ ορισμένες παραδόσεις τον παρουσίαζαν
ως γιο του ίδιου του Απόλλωνα.
Υπήρξε
ένας από τους ικανότερους πολεμιστές της εποχής του, συμμετέχοντας στην
Αργοναυτική Εκστρατεία και στο Κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου. Ως μάντης,
προέβλεψε την αποτυχία της εκστρατείας των «Επτά επί Θήβας» και τον
θάνατο όλων των αρχηγών —πλην του Αδράστου— και γι' αυτό αρχικά αρνήθηκε
να λάβει μέρος.
Κατά
την υποχώρηση από τη Θήβα, ο Αμφιάραος καταδιωκόταν από τον
Περικλύμενο. Τη στιγμή που ο εχθρός ετοιμαζόταν να τον πλήξει πισώπλατα,
ο Δίας έριξε κεραυνό και άνοιξε τη γη. Το χάσμα «κατάπιε» τον Αμφιάραο
μαζί με το άρμα και το άλογό του. Έτσι, δεν πέθανε, αλλά έγινε αθάνατος,
αναδυόμενος αργότερα ως θεός σε μια πηγή στον Ωρωπό.
Μετά
τη θεοποίησή του, λατρευόταν ως χθόνια θεότητα με ιδιότητες παρόμοιες
με αυτές του Ασκληπιού. Σύμφωνα με την παράδοση, οι θεραπευμένοι έριχναν
νομίσματα στην πηγή του ιερού ως ένδειξη ευγνωμοσύνης. Αν και η λατρεία
του προϋπήρχε στη Θήβα, ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι το ιερό στον
Ωρωπό ιδρύθηκε κατόπιν χρησμού, ο οποίος επέβαλε τη μεταφορά του
«παρηκμασμένου» θηβαϊκού ιερού στη νέα αυτή τοποθεσία.
ΥΓ.Είναι αξιοσημείωτο πώς η διαδικασία της «εγκοίμησης»
συνέδεε το θείο με την ψυχολογία του ασθενούς, θυμίζοντας έντονα τη
λειτουργία των Ασκληπιείων. Επίσης, η γεωγραφική του θέση στον Ωρωπό
ήταν στρατηγική, καθώς αποτελούσε σημείο τριβής και διεκδίκησης ανάμεσα
στους Αθηναίους και τους Ερετριείς (καθώς και τους Θηβαίους), γεγονός
που επηρέασε την ανάπτυξη και τη φήμη του ιερού.
ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ -2026.
