ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΗΠΟΥΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΟΙ ΘΡΥΛΟΙ ΤΟΥ.

 

Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Κηπουπόλεως: Ιστορία, Θρύλοι και Λαϊκή Παράδοση

Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Κηπουπόλεως αποτελεί ένα από τα πιο ιδιαίτερα θρησκευτικά και ιστορικά μνημεία της Δυτικής Αττικής, καθώς ενσωματώνει στο σώμα του ένα μεταβυζαντινό παρεκκλήσιο με πλούσια ιστορική και λαογραφική παρακαταθήκη.

Προεπαναστατική Περίοδος και ο Θρύλος της «Κόκκινης Εκκλησίας»

Πριν από την Επανάσταση του 1821, στο σημείο αυτό λειτουργούσε Ιερά Μονή. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι Οθωμανοί εισέβαλαν στο μοναστήρι και έσφαξαν τους μοναχούς. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, το αίμα των μαρτύρων έβαψε τους τοίχους του ναού, με αποτέλεσμα το ξωκλήσι να μείνει γνωστό στην περιοχή ως «Κόκκινη Εκκλησία».

Αν και αρχιτεκτονικά το όνομα οφείλεται στα βυζαντινά κόκκινα τούβλα (πλίνθους) ή στο κοκκινόχωμα που χρησιμοποιούσαν στο κονίαμα, οι παλαιοί κάτοικοι πίστευαν ακράδαντα ότι το χρώμα συμβόλιζε το αίμα των σφαγιασθέντων μοναχών.

Ο Άγιος Γεώργιος ως Προστάτης των Κτηνοτρόφων

Στην ελληνική λαογραφία, ο Άγιος Γεώργιος είναι ο κατεξοχήν προστάτης των κτηνοτρόφων και της γεωργικής παραγωγής. Οι παλιοί βοσκοί της περιοχής θεωρούσαν το ξωκλήσι το δικό τους «καταφύγιο». Συνήθιζαν να κάνουν τάματα στον Άγιο για να προστατεύει τα κοπάδια τους από τις αρρώστιες και τους λύκους.

Την ημέρα της γιορτής του (23 Απριλίου), έφερναν ως προσφορά γάλα και τυρί, ή ένα κερί ίσο με το ανάστημά τους. Οι κάτοικοι πίστευαν ότι ο ναός επιβίωσε από αλλεπάλληλες καταστροφές (σεισμούς, πολέμους και ερήμωση) χάρη στη θαυματουργή παρέμβαση του Αγίου. Μάλιστα, θεωρούσαν κακό οιωνό να πειράξει ή να μετακινήσει κανείς έστω και μια πέτρα από τον ιερό χώρο.

Τα «Κουλούρια του Άη-Γιώργη»

Οι νοικοκυρές της περιοχής ζύμωναν παραδοσιακά τα «κουλούρια του Άη-Γιώργη» με γλυκάνισο και σουσάμι. Τα μετέφεραν στο ξωκλήσι για να ευλογηθούν κατά τη Θεία Λειτουργία και στη συνέχεια τα μοίραζαν στους προσκυνητές. Υπήρχε η πίστη ότι το ευλογημένο αυτό ψωμί έφερνε υγεία και ευημερία («καλοχρονιά») στα σπίτια τους.

Η Περίοδος της Κατοχής και η Εθνική Αντίσταση

Η ιστορική μνήμη του ναού εκτείνεται μέχρι τη νεότερη ιστορία:

• Το κρησφύγετο: Οι παλαιότεροι κάτοικοι μετέφεραν την πληροφορία ότι κατά τη διάρκεια της Κατοχής, το ερημικό τότε ξωκλήσι χρησιμοποιήθηκε ως κρησφύγετο και σημείο συνάντησης για τα μέλη της Εθνικής Αντίστασης.
• Η λαϊκή πίστη: Στην περιοχή επικράτησε η πεποίθηση ότι ο Άγιος Γεώργιος «τύφλωνε» τους κατακτητές, αναγκάζοντάς τους να προσπερνούν το σημείο χωρίς να ερευνούν το εσωτερικό του ναού. Με τον θαυματουργό αυτόν τρόπο, προστάτευε όσους βρίσκονταν κρυμμένοι εκεί.
• Η Λαϊκή Παράδοση του Αγίου Γεωργίου στην Κηπούπολη
  Πριν ξεκινήσει η οικιστική ανοικοδόμηση της Κηπούπολης, όταν η περιοχή καλυπτόταν ακόμα από χωράφια και ελαιώνες, πολλοί περαστικοί και βοσκοί ορκίζονταν ότι έβλεπαν τις νύχτες ένα αναμμένο καντήλι να τρεμοπαίζει στο σκοτάδι, μέσα στο μισογκρεμισμένο τότε ξωκλήσι. Καθώς το παρεκκλήσιο παρέμενε εγκαταλελειμμένο για χρόνια, η λαϊκή πίστη απέδιδε το φως αυτό σε θαύμα του Αγίου Γεωργίου, ο οποίος «κρατούσε το σπίτι του ζωντανό» μέχρι να έρθει η ώρα της αναστήλωσής του.
  Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση και τις τοπικές δοξασίες —όπως συμβαίνει εξάλλου με πολλά ξωκλήσια του Αγίου Γεωργίου στην Ελλάδα— υπήρχε η πεποίθηση ότι ο Άγιος τριγυρνούσε έφιππος στην περιοχή για να την προστατεύει. Οι παλαιότεροι κάτοικοι έδειχναν στα παιδιά μια συγκεκριμένη πέτρα κοντά στο παλιό μνημείο, υποστηρίζοντας ότι το βαθούλωμά της ήταν το αποτύπωμα από το πέταλο του αλόγου του, όταν εκείνος σταμάτησε για να επιβλέψει τον τόπο.
  Επειδή η γιορτή του Αγίου (23 Απριλίου) συμπίπτει με την καρδιά της άνοιξης, οι κοπέλες της περιοχής συνήθιζαν παλαιότερα να μαζεύουν αγριολούλουδα και χαμομήλι από τους γύρω λόφους. Με αυτά έπλεκαν στεφάνια για να στολίσουν την παλιά εικόνα του Αγίου στο ξωκλήσι, ζητώντας την ευλογία του για την υγεία της οικογένειας και την ευφορία της γης.
• ΥΓ-Το Αποτύπωμα του Πέταλου: Η σύνδεση φυσικών σημαδιών (όπως το βαθούλωμα στην πέτρα) με το άλογο του Αγίου Γεωργίου είναι κλασικό δείγμα αιτιολογικής παράδοσης στην ελληνική ύπαιθρο.
• ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ -2002