Translate

Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

ΤΖΑΜΙ ΚΙΑΜΗΛ ΜΠΕΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΑΓΜΑ ΤΩΝ ΓΚΙΟΥΛΣΕΝΙ.

 



Το Τσαρσί Τζαμί και οι Δερβίσηδες της Κορίνθου: Ένα ταξίδι στην οθωμανική ιστορία και τον μυστικισμό
Δίπλα στον παγκοσμίου φήμης αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου, στέκει σιωπηλός μάρτυρας μιας άλλης εποχής. Ο ερειπωμένος οθωμανικός ναός, γνωστός ως Τζαμί της Αγοράς (Τσαρσί Τζαμί) ή Τζαμί του Κιαμήλ Μπέη, δεσπόζει στο κέντρο του παλιού οικισμού. Αποτελεί το μοναδικό σωζόμενο οθωμανικό τέμενος στην περιοχή της Κάτω Πόλης και υπενθυμίζει στον επισκέπτη την αδιάλειπτη κατοίκηση και τη διαστρωμάτωση των πολιτισμών του τόπου ανά τους αιώνες.
Το τέμενος χτίστηκε κατά τη δεύτερη οθωμανική περίοδο της Πελοποννήσου, πιθανότατα τον 18ο αιώνα. Η ιστορία του, ωστόσο, ξεπερνά τα στενά αρχιτεκτονικά όρια, καθώς συνδέεται άμεσα με την πανίσχυρη οικογένεια των Μπέηδων της Κορίνθου, τους τοπικούς θρύλους, αλλά και την έντονη παρουσία του ισλαμικού μυστικισμού στην περιοχή.
 
 

 


Ο θρυλικός Κιαμήλ Μπέης
Το μνημείο φέρει το όνομα του Κιαμήλ Μπέη, του τελευταίου και ισχυρότερου Οθωμανού διοικητή της Κορίνθου πριν από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Ο Κιαμήλ Μπέης θεωρούνταν ο πλουσιότερος γαιοκτήμονας ολόκληρης της Πελοποννήσου, ασκώντας διοικητική και δικαστική εξουσία σε περισσότερα από 160 χωριά.
Σύμφωνα με μαρτυρίες ξένων περιηγητών της εποχής, όπως του Γάλλου διπλωμάτη Φρανσουά Πουκεβίλ, ο Μπέης διέφερε από τους συνηθισμένους Οθωμανούς αξιωματούχους. Διακρινόταν για την οξεία ευφυΐα, την υψηλή μόρφωση και την εντυπωσιακή του εμφάνιση. Αντιμετώπιζε τους χριστιανούς υπηκόους του με σχετική επιείκεια και διατηρούσε στενές, φιλικές σχέσεις με Έλληνες προκρίτους και κληρικούς του Μοριά. Γύρω από το όνομά του και το τζαμί υφάνθηκαν πλήθος λαϊκών παραδόσεων, με κυρίαρχο τον θρύλο του αμύθητου χαμένου θησαυρού του.
Οι Δερβίσηδες της Κορίνθου και το Τάγμα των Γκιουλσενί
Πέρα από την κοσμική εξουσία των Μπέηδων, η οθωμανική ελίτ της εποχής διατηρούσε στενούς δεσμούς με τα ισλαμικά μυστικιστικά τάγματα (σουφισμός). Όπως αποκαλύπτουν οι ιστορικές μελέτες του κορυφαίου οθωμανολόγου Machiel Kiel, στην Κόρινθο λειτουργούσε ένα σημαντικό μοναστήρι δερβίσηδων (τεκές). Βρισκόταν βορειοανατολικά της πλατείας του σημερινού χωριού της Αρχαίας Κορίνθου, ανατολικά της αρχαίας Οδού Λεχαίου, και ανήκε στο τάγμα των Γκιουλσενί (Gülşeniye).
Το τάγμα των Γκιουλσενί ιδρύθηκε στις αρχές του 16ου αιώνα και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παρακλάδια του ευρύτερου μυστικιστικού τάγματος των Χαλβετήδων (Khalwatiyya), γνωρίζοντας μεγάλη διάδοση στα Βαλκάνια και την Πελοπόννησο. Η πνευματική τους ζωή στηριζόταν σε τρεις βασικούς πυλώνες:
  • Η πρακτική της «Χαλβά»: Από τη λέξη αυτή πήραν το όνομά τους οι Χαλβετήδες. Πρόκειται για μια αυστηρή άσκηση πνευματικής απομόνωσης και νηστείας σε μικρά, σκοτεινά κελιά, η οποία διαρκούσε συνήθως 40 ημέρες, με απώτερο σκοπό την κάθαρση της ψυχής και την ένωση με τον Θεό.
  • Οι τελετουργίες (Ζικρ): Οι συναθροίσεις τους περιλάμβαναν ομαδικές ψαλμωδίες, ρυθμική απαγγελία των ονομάτων του Θεού και κυκλικές ή ρυθμικές κινήσεις, συχνά με τη συνοδεία μουσικής.
  • Η μυστικιστική ποίηση: Ο ιδρυτής του τάγματος, Ιμπραήμ Γκιουλσενί, υπήρξε βαθύς μελετητής του μεγάλου Πέρση ποιητή Τζελαλεντίν Ρουμί. Συνέγραψε το διάσημο ποιητικό έργο Μανεβί (Ma'nevi), ως απάντηση και συμπλήρωμα στο αριστούργημα Μαθναβί του Ρουμί, καθιστώντας τη λογοτεχνία βασικό εργαλείο πνευματικής διδασκαλίας.
Ένας σπουδαίος δάσκαλος με καταγωγή από την Κόρινθο
Η σχέση της Κορίνθου με το τάγμα των Γκιουλσενί δεν ήταν απλώς περιφερειακή, αλλά βαθιά ουσιαστική. Στα τέλη του 17ου αιώνα, το τάγμα γνώρισε μια νέα, μεγάλη πνευματική άνθηση χάρη στον Χασάν Σεζαΐ Εφέντη (1669–1738). Ο σπουδαίος αυτός ποιητής και μυστικιστής δάσκαλος γεννήθηκε στην Κόρινθο, φέρνοντας την πόλη στο επίκεντρο της ιστορίας του οθωμανικού σουφισμού, προτού ταξιδέψει και ιδρύσει τον δικό του πνευματικό κλάδο στην Αδριανούπολη.
Σήμερα, το ερειπωμένο Τσαρσί Τζαμί στέκει ως ένα πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο. Μας καλεί να κοιτάξουμε πέρα από τα κλασικά μάρμαρα της αρχαιότητας και να ανακαλύψουμε τις λιγότερο γνωστές, αλλά εξίσου συναρπαστικές πτυχές της ιστορίας της Κορίνθου.
 
ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 2009