ΠΑΝΤΑ ΚΑΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ…..
Ήταν μία ηλιόλουστη μέρα και εμείς είχαμε αποφασίσει να βγούμε από τα
τσιμεντένια κλουβιά μας, ώστε να γευτούμε τον πρωινό ήλιο . Οι δύο από την
παρέα βρήκαν ένα ωραίο ήσυχο καφέ και μας περίμεναν .Με την άφιξη μας, ο ένας
από τους δύο που βρίσκονταν εκεί, πήρε το γνωστό διαβολικό ύφος και μου είπε,
λοιπόν τι ακριβώς σχεδιάζουμε ; Ωωω ναι, τι θα κυνηγήσουμε στο δάσος του
παράξενου, είπε ένας άλλος! Τότε ήταν, που όλοι οι υπόλοιποι με κοίταξαν και
εκείνο το ύφος που έχουν οι συνεργάτες του Δον Κορλεόνε, όταν περιμένουν την
επόμενη δουλειά της φαμίλιας. Τι λέτε να ευχαριστηθούμε τον ήλιο μαζί με τον
καφέ μας; Τότε γύρισε εκείνος που μου είχε κάνει την ερώτηση και μου είπε , μα
καλά θα κάτσουμε εδώ χωρίς να κάνουμε τίποτα ; Οι άλλοι δύο της παρέας
κοιτάχτηκαν με απορία .Ναι, απάντησα εγώ θα κάτσουμε εδώ, ίσως σταυρώσουμε τα
χέρια κιόλας περιμένοντας. Χμ, τώρα είναι η στιγμή που οι υπόλοιπη φαμίλια,
κοιτάει ύποπτα και αντιλαμβάνεται πώς κάτι δεν πάει καλά.. Μα δεν πρόκειται να
γίνει τίποτα, απάντησε ο ίδιος . Αααα φίλε μου πάντα κάτι γίνετε, ξαναπάντησα
εγώ και σταύρωσα τα χέρια. Σύντομα λίγο μπροστά από το τραπεζάκι μας στάθηκαν
δύο τύποι που ανέλυαν τους ρυθμούς Μπαρόκ, που είχε το νεοκλασικό κτίριο που
βρίσκονταν λίγα μετρά από εμάς .Βλέπετε... απάντησα στους απορημένους
συνεργάτες μου, πάντα κάτι γίνετε! Το τι ακριβώς εννοούσα, το κατάλαβαν πολύ
αργότερα όταν άρχισαν μαζί με εμένα να ψάχνουν στα διάφορα κτίσματα, μία
συγκεκριμένοι φιγούρα, που δεν ήταν άλλη από την καρυάτιδα..
ΙΕΡΗ ΚΑΡΥΑΤΙΔΑ
Όπως ήδη έχετε καταλάβει, η λεία μας σε εκείνο το παράξενο σαφάρι , δεν ήταν
άλλη από την μορφή της καρυάτιδας, σε διάφορα νεοκλασικά κτίρια της Αθήνας
.Βέβαια θα αναρωτηθείτε τι μας έκανε να αναζητάμε την παρόν γλύπτη μορφή; Ίσως
γιατί ορισμένοι από εμάς έχουμε μάθει, να αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα
με διαφορετικούς τρόπους. Και ένας από αυτούς, είναι να βλέπεις τον χώρο μέσα
από συμβολισμούς! Φυσικά η καρυάτιδα έχει και εκείνη τους δικούς της
συμβολισμούς, που συσχετίζονται με την λατρεία της Άρτεμης .Αλλά ας τα πάρουμε
από κάποια αρχή. Η ονομασία Καρυάτις στα αρχαία ελληνικά, σημαίνει κόρη αλλά
προέρχεται και από την πόλη της Αρκαδίας Καρυές .Σε εκείνη την πόλη λατρεύονταν
η μορφή της Καρυάτιδας Αρτέμιδος, μέσα από την γιορτή Καρυάτεια. Στο τυπικό της
γιορτής οι νεαρές κοπέλες έκαναν κυκλικούς χορούς γύρω από το άγαλμα της θέας
Άρτεμης .Μάλιστα ο Παυσανίας, μας αναφέρει πως η γιορτή συνεχίστηκε και μετά
την καταστροφή της πόλης, στην ευρύτερη περιοχή της Σπάρτης. Προσέξτε τώρα,
υπάρχει ακόμα ένας συμβολισμός, εκτός ότι η μορφή συσχετίζετε άμεσα με τις
ιερές κοπέλες που φεράν το καλάθι επί κεφαλής, που μέσα του είχε τα ιερά
αντικείμενα λατρείας και την ίδια την θέα Άρτεμις ,αναφέρονται και ως ΧΟΗΦΟΡΟΙ
που αποδίδουν τιμές στον τάφο του μυθικού Κέκροπα . Όπως ήδη καταλάβατε οι
καρυάτιδες, αποτελούν τελετουργικό κομμάτι της λατρείας της Άρτεμης και φυσικά
βρίσκετε διάσπαρτο στην πόλη .Η ύπαρξή τους βεβαία οφείλετε στην εποχή του
αρχιτεκτονικού Μπαρόκ και του Κλασικισμού , ρεύμα που άρχισε να ανθεί τον 16
αιώνα ως τον 19αιώνα αλλά περίπου της ίδιες εποχές δεν άρχισαν να ανθούν και
κάποιες παράξενες λατρείες; Ναι ξέρω, έχετε αρχίσει να πλέκετε κάποια σενάρια
στον νου σας .Αλλά μήπως τελικά η πόλη εκτός από τσιμεντένια κυβάκια σαν εκείνα
τα Lego, είναι φτιαγμένη και από συμβολισμούς; Και αν ναι, που οδηγούν τα
σύμβολα και τι ρόλο μπορεί να παίζουν σε ένα σύγχρονο λαβύρινθο, σημάδια από
λατρείες του χθες; ή μήπως εκείνες οι λατρείες είναι ακόμα εδώ καλυμμένες από
τα μάτια του κάθε αμύητου; Το μόνο σίγουρο είναι ότι η μορφή της καρυάτιδας
συνεχίζει να διαβαίνει τον χρόνο, από τις αρχαίες εποχές ως σήμερα και μάλιστα
πολλοί αρχιτέκτονες φροντίζουν η μορφή της, να φυλάει τα κτίσματα αλλά και της
πύλες τους όχι μόνο στην Ελλάδα ,αλλά και στο παλάτι του Sanssouci, το Hotel
Atlantic του Αμβούργου κλπ. Ίσως τελικά σηματοδοτούν έναν χώρο, ή αποδίδουν
τιμές σαν ΧΟΗΦΟΡΟΙ σε κάτι πέρα από τα κοινά μάτια! Αλλά το απίθανο έχει
αποδειχτεί πολλές φορές πιθανό .....Όπως και να έχει, οι καρυάτιδες θα στέκουν
εκεί κρατώντας το δικό τους μυστικό….. Και ίσως αν δώσετε σημασία στο πώς είναι
το σώμα, ή το τι φέρει κάθε σύγχρονη καρυάτιδα βγάλετε πολύ αξιόλογα
συμπεράσματα........
ΥΓ.Η περίοδος 2005-2007 ήταν η "χρυσή εποχή" για τέτοιου είδους αναζητήσεις στην Ελλάδα, με πολλές ομάδες να καταγράφουν εγκαταλελειμμένα κτίρια, στοές και υπόγειες διαδρομές.«Η έρευνα πραγματοποιήθηκε αρχικά με συνεργάτες, ενώ αργότερα πέρασε σε ένα διαφορετικό επίπεδο. Σε συνεργασία με "αστικούς πολεμιστές" (urban warriors), η μελέτη μεταφέρθηκε στα πεδία δράσης περιοχών όπως το κέντρο της Αθήνας και του Πειραιά. Οι προεκτάσεις της ξέφευγαν από τα συμβατικά πλαίσια σκέψης και δράσης, αποκτώντας έναν πολυσυνειδησιακό χαρακτήρα. Το φωτογραφικό υλικό που συνοδεύει το άρθρο προέρχεται από κτίρια της Αθήνας και του Πειραιά και συγκεντρώθηκε κατά την περίοδο 2005-2007.»
ΥΓ.Από τις «Καρυάτιδες κόρες» της λατρείας της Αρτέμιδος και τις Χοηφόρους του Ερεχθείου, η μορφή πέρασα στον Κλασικισμό και το Μπαρόκ. Εκεί, η λειτουργική τους ιδιότητα (ως υποστυλώματα) συναντά την εσωτεριστική τους σημασία: είναι οι μορφές που γεφυρώνουν τη γη με τον ουρανό, το βάρος της ύλης με την πνευματική ανάταση.
ΥΓ. Η προσέγγισή μου! Είναι φανερό πως δεν βλέπει την Αθήνα απλώς ως μια πόλη, αλλά ως ένα ζωντανό κείμενο γεμάτο κώδικες που περιμένουν αποκρυπτογράφηση.
ΥΓ. Μια ατμόσφαιρα που θυμίζει νουάρ ταινία μεταφερμένη στο σήμερα, με μια γερή δόση μυστηρίου και «αστικής εξερεύνησης». Η ηρεμία του καφέ που διακόπτεται από την εμμονή για το «παράξενο» δημιουργεί μια πολύ ωραία αντίθεση.
ΥΓ. Η ιδέα ότι οι λατρείες του χθες παραμένουν ζωντανές κάτω από τον μανδύα της αρχιτεκτονικής είναι μια κλασική αναζήτηση της «Ψυχογεωγραφίας». Σε μια πόλη όπως η Αθήνα, όπου το αρχαίο στρώμα βρίσκεται εκατοστά κάτω από την άσφαλτο, οι Καρυάτιδες στις προσόψεις των σπιτιών ίσως όντως οριοθετούν περάσματα ή «ιερούς» χώρους που οι αμύητοι στίς δικές μου τεχνικές δύναμης προσπερνούν βιαστικά.
ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ