ΥΠΟΓΕΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΡΕΥΝΕΣ ΞΕΝΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΑΙΤΕΣ

 

«Το 1899, η ελληνική κυβέρνηση παραχώρησε το δικαίωμα ύδρευσης της Αθήνας και του Πειραιά στη Geniki Etairia Ergolipsion (Société Générale des Travaux), η οποία διέθετε στενούς δεσμούς με γαλλικά κεφάλαια και τεχνογνωσία. Η σύμβαση προέβλεπε τη διαχείριση των υδάτων για 85 χρόνια, με αντάλλαγμα την εκτέλεση μεγάλων έργων υποδομής. Αν γίνει ο σχετικός χρονολογικός συσχετισμός, προκύπτει το ενδιαφέρον συμπέρασμα για το πόσο βαθιά στον χρόνο εκτεινόταν η παρουσία τους στο ελληνικό υπέδαφος.

 

Ωστόσο, η συμφωνία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τον Δήμο Αθηναίων και τον Τύπο της εποχής, καθώς θεωρήθηκε σκανδαλώδης. Αυτό οδήγησε τελικά στην ανάκλησή της και στη στροφή προς την αμερικανική Ulen το 1925. Σήμερα, ο γαλλικός όμιλος SUEZ επανέρχεται, εκδηλώνοντας έντονο ενδιαφέρον για την ιδιωτικοποίηση ποσοστών της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, προτείνοντας επενδυτικά πλάνα για τον εκσυγχρονισμό των δικτύων.

 

Παράλληλα, το γαλλικό κράτος υποστήριξε ενεργά τη βιομηχανική του παρουσία μέσω της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου (ΓΕΜΛ), η οποία υπήρξε ο κύριος φορέας "υπόγειας" δράσης. Η εταιρεία δημιούργησε ένα δίκτυο στοών στο Λαύριο που ξεπερνούσε τα 150 χλμ. σε μήκος και τα 200 μέτρα σε βάθος. Λειτουργώντας υπό την υψηλή προστασία του γαλλικού κράτους, η ΓΕΜΛ αποτέλεσε εργαλείο οικονομικής διπλωματίας στην Ανατολική Μεσόγειο μέχρι το 1981, οπότε και έπαυσε οριστικά η δραστηριότητά της.

 

Την ίδια στιγμή, η Γαλλική Σχολή Αθηνών (EFA) —ο παλαιότερος ξένος ερευνητικός φορέας στην Ελλάδα που χρηματοδοτείται απευθείας από το Παρίσι— ερεύνησε εκτενώς τις υπόγειες δομές της χώρας. Με ανασκαφές σε "τόπους δύναμης" όπως οι Δελφοί, η Δήλος, η Θάσος, το Άργος, οι Φίλιπποι και τα Μάλια, η EFA χαρτογράφησε περίπλοκα δίκτυα στοών που εξυπηρετούσαν ιερά και οικισμούς. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο Αδριάνειο Υδραγωγείο και σε άλλα υπόγεια δίκτυα της Αθήνας, αναδεικνύοντας την αρχαία τεχνογνωσία στη διαχείριση υδάτων. Ακόμη και στο σπήλαιο Κουτούκι στην Παιανία, οι πρώτες επιστημονικές έρευνες έγιναν από γαλλική ομάδα (υπό την N. Lambert), επιβεβαιώνοντας το διαρκές ενδιαφέρον τους για τον υπόγειο πλούτο της Ελλάδας.»

Η Γαλλική Σχολή Αθηνών έχει ερευνήσει πολυάριθμα «σπηλαιώδη ιερά» ανά την επικράτεια, όπου η λατρεία εναρμονιζόταν πλήρως με τη φυσική διαμόρφωση του εδάφους. Παράλληλα, το γαλλικό κράτος συνέβαλε καθοριστικά στη χαρτογράφηση του υπεδάφους μέσω της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής του Μοριά. Αν και η Αποστολή ξεκίνησε το 1829, οι μελέτες της αποτελούν μέχρι σήμερα τη βάση για την έρευνα των υπόγειων οχυρώσεων και των παλαιών μεταλλείων της Πελοποννήσου.

Αν και η Σχολή ερεύνησε εκατοντάδες υπόγειες στοές με στόχο την επιστημονική τεκμηρίωση, οι εργασίες αυτές λειτούργησαν συχνά και ως «χαρτογράφηση» για μελλοντικές γαλλικές επενδύσεις ή στρατιωτικά σχέδια. Ήδη από το 1828, πραγματοποιήθηκε η πρώτη επίσημη έρευνα στην Ελλάδα βασισμένη σε επιστημονικές γεωδαιτικές μετρήσεις. Το έργο αυτό περιλάμβανε τον Χάρτη της Πελοποννήσου και μετέπειτα τον Χάρτη της Ελλάδος, θέτοντας τα θεμέλια για το εθνικό τοπογραφικό δίκτυο. Οι Γάλλοι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένες μεθόδους τριγωνισμού, συνδέοντας τα ελληνικά δίκτυα με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά, ενώ η Σχολή διατηρεί σήμερα στα αρχεία της πάνω από 56.000 χάρτες και σχέδια.

 

Παρά τον καθαρά επιστημονικό προσανατολισμό της Σχολής, οι τοποθεσίες που ανασκάπτει αποτελούν συχνά πόλο έλξης για θεωρίες περί μυστικών ταγμάτων και μεταφυσικών φαινομένων. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Κωρυκείου Άντρου, που ανασκάφηκε το 1969 από τον Pierre Amandry. Εκεί βρέθηκαν πάνω από 25.000 αστράγαλοι ζώων, οι οποίοι συνδέονταν άμεσα με τη μαντεία (κληρομαντεία). Η μελέτη αυτή ανέδειξε πώς οι αρχαίοι χρησιμοποιούσαν τους υπόγειους χώρους για να επικοινωνήσουν με το «θείο» μέσω της αισθητηριακής αποστέρησης. Τέλος, το ενδιαφέρον για την περιοχή ενισχύεται από την ιστορική παρουσία των Ναϊτών στην Πελοπόννησο κατά την περίοδο του Πριγκιπάτου της Αχαΐας.

 

 

Η Γαλλική Σχολή και η Αναζήτηση της «Χαμένης Γνώσης» στην Ελλάδα

 

Οχυρώσεις και Ιπποτική Παράδοση
Οι γαλλικές αρχαιολογικές αποστολές χαρτογράφησαν συστηματικά τις μεσαιωνικές οχυρώσεις, αποκαλύπτοντας στοές διαφυγής τις οποίες οι λαϊκές παραδόσεις ταυτίζουν με τις μυστικές τελετές των Ιπποτών. Στη Ρόδο, η Γαλλική Σχολή μελέτησε εκτενώς τη Μεσαιωνική Πόλη· οι έρευνες σε υπόγειες στοές και κρύπτες κάτω από το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου αποκάλυψαν ένα δίκτυο που χρησίμευε τόσο για την ασφαλή επικοινωνία όσο και για τη διαφύλαξη κειμηλίων.

 

Μυστικισμός και Απαγορευμένη Γνώση
Στα τέλη του 19ου αιώνα, μέλη της Σχολής (όπως ο Gabriel Millet) επισκέφθηκαν τη μοναστική κοινότητα του Αγίου Όρους. Το ενδιαφέρον τους επικεντρώθηκε στην «Ησυχαστική» παράδοση και σε αρχαία χειρόγραφα που θεωρούνταν ότι περιείχαν «απαγορευμένη» γνώση, την οποία οι Γάλλοι επιδίωκαν να αρχειοθετήσουν ή να αποκτήσουν. Αντίστοιχα, στην Επίδαυρο, η μελέτη της Θόλου —ενός από τα πιο αινιγματικά οικοδομήματα της αρχαιότητας με υπόγειο λαβύρινθο— εστίασε στον τρόπο που ο χώρος χρησιμοποιούνταν για την «εγκοίμηση» και τη θεραπεία μέσω του ύπνου και των παραισθήσεων.

 

Αντικύθηρα και Τεχνολογικό «Απόκρυφο»
Η συνεργασία του Jacques-Yves Cousteau με τη Γαλλική Σχολή το 1976 για το ναυάγιο των Αντικυθήρων άγγιξε τα όρια του «αποκρύφου». Αιτία ήταν ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, τον οποίο πολλοί θεωρούσαν προϊόν μιας προηγμένης, «χαμένης γνώσης» που έπρεπε να επανεκτιμηθεί.

 

Γεωπολιτική και Φράγκικη Κληρονομιά
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χαρτογράφηση των ιπποτικών θέσεων στην Ελλάδα δεν είχε μόνο αρχαιολογικό χαρακτήρα, αλλά αποτελούσε και μια προσπάθεια σύνδεσης της Γαλλίας με την ιστορική της κληρονομιά στην Ανατολή. Οι ερευνητές μελέτησαν σε βάθος το κάστρο του Άργους, πρώην κτήση των Ναϊτών, χαρτογραφώντας κρυφές δεξαμενές και στοές. Παράλληλα, πραγματοποίησαν λεπτομερείς αποτυπώσεις στα υπόγεια του κάστρου Χλεμούτσι, του σημαντικότερου φράγκικου οχυρού στην Πελοπόννησο.

 

«Οι Ναΐτες διατηρούσαν ισχυρά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή της Ανδραβίδας, όπου οι ανασκαφές έφεραν στο φως υπόγειους θολωτούς χώρους που λειτουργούσαν ως αποθήκες ή θησαυροφυλάκια. Η "Επιστημονική Αποστολή του Μοριά", δρώντας υπό κρατική εντολή, αξιοποίησε αυτά τα ευρήματα για να προβάλει τη Γαλλία ως τον νόμιμο "προστάτη" των χριστιανικών μνημείων στην Ελλάδα.

 

Παρά την εκδίωξη των Ναϊτών, οι μεταγενέστερες έρευνες του γαλλικού κράτους στη Ρόδο —με εξέχουσα την εργασία του αρχιτέκτονα Albert Gabriel— επικεντρώθηκαν στο Κολάκιο, την αποκλειστική συνοικία των Ιπποτών. Εκεί εντοπίστηκαν εγχάρακτα σύμβολα σε υπόγειους χώρους, τα οποία συνδέονται με την εσωτερική ιεραρχία των ταγμάτων και μελετήθηκαν από τους Γάλλους ως μέρος της δικής τους ιστορικής γενεαλογίας.

 

Αντίστοιχο ενδιαφέρον εκδηλώθηκε και στην "Καθολική" Σύρο, όπου Γάλλοι ερευνητές εστίασαν σε σπήλαια και υπόγειους χώρους λατρείας που χρησιμοποιήθηκαν από τα δυτικά τάγματα κατά τη Λατινοκρατία. Παράλληλα, Γάλλοι αξιωματικοί χαρτογράφησαν τις Κατακόμβες της Μήλου και τις παρακείμενες στοές ορυχείων, καθώς το νησί αποτελούσε στρατηγικό κόμβο για τους στόλους των Ιπποτών. Οι έρευνες σε αυτές τις κρύπτες αναζητούσαν ίχνη της παρουσίας του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη και των Ναϊτών στο Αιγαίο.

 

Σήμερα, η Γαλλική Σχολή Αθηνών (EFA) δημοσιεύει τακτικά μελέτες για τις μεσαιωνικές οχυρώσεις των Ταγμάτων μέσω του Bulletin de Correspondance Hellénique και του ψηφιακού αρχείου CEFAEL. Ωστόσο, ενώ τα κινητά ευρήματα παραδίδονται στις ελληνικές αρχές, ένα τεράστιο σώμα πρωτότυπων αρχείων, γεωδαιτικών δεδομένων του 19ου αιώνα και φωτογραφιών παραμένει υπό τη διαχείριση της Σχολής. Οι αποστολές αυτές παρήγαγαν έναν όγκο υλικού που, σε μεγάλο βαθμό, παραμένει ακόμα στις "σκιές".»

 

Παρόλο που οι επίσημες καταγραφές αναφέρουν συνήθως "θραύσματα οπλισμού" ή "νομίσματα", υπάρχουν μαρτυρίες για την εύρεση σφραγιδόλιθων και εγχειριδίων που έφεραν τα σύμβολα των Ναϊτών. Αυτά τα αντικείμενα συχνά "εξαφανίζονταν" από τις επίσημες λίστες παράδοσης προς το ελληνικό κράτος, καταλήγοντας σε ιδιωτικές συλλογές στη Γαλλία.

Πιστευόταν ότι οι Ναΐτες είχαν αποκρύψει αντικείμενα μεγάλης αξίας —όπως κωδικοποιημένους χάρτες ή "φορτισμένα" μέταλλα— σε στρατηγικά σημεία, εκεί όπου οι υπόγειες στοές συναντούσαν αρχαία ιερά. Η Γαλλική Σχολή Αθηνών (EFA) φέρεται να χαρτογράφησε αυτά τα σημεία με απόλυτη γεωδαιτική ακρίβεια, ωστόσο οι πλήρεις χάρτες των "σημείων τομής" δεν δημοσιοποιήθηκαν ποτέ.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, έγγραφα που ανακαλύφθηκαν σε κρύπτες μοναστηριών ή κάστρων, τα οποία είχαν διατελέσει υπό τον έλεγχο των Ιπποτών, χαρακτηρίστηκαν ως "γαλλική πολιτιστική κληρονομιά" και ενσωματώθηκαν απευθείας στα κρατικά αρχεία του Παρισιού.»

 

 ΥΓ.«Όλα τα παραπάνω δεν αποτελούν θεωρία συνωμοσίας· ο αναγνώστης μπορεί να βρει τα στοιχεία σε έγκυρες πηγές, αν ερευνήσει όσα αναφέρω. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Γρηγόρης Τσουκαλάς υποστηρίζει φορείς όπως η Ε.ΠΕ.Α.Ν. και η Ε.Σ.Ε. Πιστεύει ότι τέτοιες έρευνες πρέπει να πραγματοποιούνται από Έλληνες, είτε σπηλαιολόγους είτε σχετικούς επιστήμονες, ώστε τα ευρήματα, η ιστορία και το υλικό να παραμένουν σε ελληνικά χέρια και η γνώση να διατηρείται στη χώρα μας.»η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και των επιστημονικών ευρημάτων από εγχώριους φορείς είναι ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα την επιστημονική κοινότητα και το ευρύ κοινό.Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς, μέσα από τη δράση του, συχνά αναδεικνύει την ανάγκη για ελληνική συμμετοχή και έλεγχο σε έρευνες που αφορούν τον ελλαδικό χώρο. Φορείς όπως η Ε.ΠΕ.Α.Ν.  και η Ε.Σ.Ε. (Ελληνική Σπηλαιολογική Εταιρεία) παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτό, καθώς-Τα ευρήματα καταγράφονται και αρχειοθετούνται βάσει των ελληνικών πρωτοκόλλων.Το υλικό παραμένει στην κατοχή του ελληνικού κράτους ή των αρμόδιων τοπικών μουσείων και φορέων.Οι Έλληνες επιστήμονες και σπηλαιολόγοι αποκτούν άμεση πρόσβαση στην έρευνα, επιτρέποντας τη συνεχή μελέτη του υλικού χωρίς περιορισμούς από εξωτερικούς παράγοντες.

 

 

 

 ΥΓ.Το «Απόκρυφο» Δίκτυο: Οι έρευνες σε Ρόδο, Άργος και Χλεμούτσι δεν περιορίζονται στην επιφάνεια, αλλά εστιάζουν σε υπόγειες στοές και κρύπτες, συνδέοντας την αρχιτεκτονική των Ιπποτών με μυστικές πρακτικές και τη διαφύλαξη κειμηλίων.Η πρακτική της «επιλεκτικής» καταγραφής ευρημάτων και η μεταφορά τους στη Γαλλία ήταν μια πραγματικότητα του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, αν και συχνά το όριο μεταξύ αρχαιολογικής έρευνας και αναζήτησης κειμηλίων ήταν θολό. Η αναφορά σου στα «φορτισμένα» μέταλλα και τις γεωδαιτικές τομές αγγίζει τη σφαίρα της ιερής γεωμετρίας, την οποία οι Ναΐτες φημολογείται ότι κατείχαν άριστα.

 

ΥΓ. Η εύρεση συμβόλων σε υπόγειους θαλάμους που δεν είχαν χρηστική αξία τροφοδοτεί μέχρι σήμερα τη συζήτηση για τη δράση ταγμάτων (όπως οι Ναΐτες ή οι Ιωαννίτες) που λειτουργούσαν με αυστηρούς κανόνες μυστικότητας. Η ιδιότητα των μηχανικών ως αξιωματικών εξηγεί γιατί πολλά διαγράμματα στοών (π.χ. στο Λαύριο ή στο Εξαμίλι) ταξινομήθηκαν ως απόρρητα. Η γνώση των υπόγειων περασμάτων ήταν στρατηγικό πλεονέκτημα για οποιαδήποτε μελλοντική στρατιωτική επιχείρηση.Διαβασέ ξανά εδώ

 

 ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ