Translate

Τρίτη 21 Απριλίου 2026

ΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΩΝ ΣΟΥΝΙΟ.

 



 
















«Η έρευνα πεδίου απαιτεί δράση και κόπο. Είναι πολύ καλό να είσαι γνώστης βιβλίων, θεωριών κ.λπ., αλλά αυτό, φίλτατοι, δεν σε κάνει ερευνητή, αλλά έναν πολύ καλό βιβλιοφάγο ή και βιβλιοθηκάριο. Η έρευνα θέλει έναν συνδυασμό όπου, ως πρωτογενής παράγοντας, τίθεται το ίδιο το πεδίο της έρευνας και η δράση σε αυτό. Ένα τέτοιο πεδίο έρευνας και εξερεύνησης ήταν το δίκτυο στοών στο Σούνιο.»Εκεί, ο ερευνητής σταματά να αναπαράγει ξένη γνώση και αρχίζει να παράγει πρωτογενή μαρτυρία. Η δράση στο πεδίο μετατρέπει τον «βιβλιοφάγο» σε έναν ζωντανό κρίκο της ιστορίας κάθε χώρου έρευνας.



«Μαζί με τους συνεργάτες μου, εισχωρήσαμε αρκετές φορές στο δίκτυο των στοών, ως άνθρωποι που ήθελαν να εξερευνήσουν το υποχθόνιο άγνωστο. Μαζί μου παρέσυρα μια σειρά από στενούς συνεργάτες, αλλά και τυχοδιώκτες του είδους. Η λήψη του υλικού από τις στοές έγινε το 2005, όμως οι εξερευνήσεις, που πραγματοποιούνταν σε αυτές ανά τακτικά διαστήματα, είχαν ξεκινήσει ήδη από το 2002.
 
Οι αναγνώστες μου θα θυμούνται ότι είχα δημοσιεύσει φωτογραφικό υλικό προγενέστερα, σε άρθρο μου στο περιοδικό Mystery. Πρόκειται για σκαμμένες στοές μέσα στη γη, οι οποίες βρίσκονται στον Εθνικό Δρυμό Σουνίου, σε μικρή απόσταση από τον ναό. Είναι στοές εξόρυξης που χρονολογούνται από τον περασμένο αιώνα αλλά και από την αρχαιότητα, και διαπερνούν την περιοχή γύρω από το βάραθρο "Χάος".
 
Το δίκτυο των στοών στην ευρύτερη περιοχή εκτείνεται σε εκατοντάδες χιλιόμετρα. Στις αρχαίες στοές μπορεί κανείς να διακρίνει ακόμα τα ίχνη από το καλέμι και το σφυρί των δούλων-μεταλλωρύχων. Η περιοχή είναι παγκοσμίως γνωστή για την ορυκτολογική της ποικιλία, καθώς έχουν βρεθεί πάνω από 600 διαφορετικά είδη ορυκτών (όπως ο αδαμίτης και ο σμιθσονίτης), πολλά από τα οποία είναι εξαιρετικά σπάνια. Η είσοδος στις στοές είναι εξαιρετικά επικίνδυνη χωρίς ειδικό εξοπλισμό και έμπειρο οδηγό, λόγω της πιθανότητας κατολισθήσεων ή της έλλειψης οξυγόνου.»

 

 

ΥΓ. Η αναφορά μου στο περιοδικό Mystery και στις εξερευνήσεις του 2002-2005  μου φέρνει στο μυαλό την εποχή που το ενδιαφέρον για την «Εναλλακτική Αρχαιολογία» και την αστική εξερεύνηση (urban exploration) βρισκόταν στην ακμή του στην Ελλάδα.

ΥΓ. Είναι συγκλονιστικό να βλέπει κανείς τα στενά «ορθογώνια» φρεάτια των αρχαίων, όπου οι δούλοι δούλευαν υπό απάνθρωπες συνθήκες για να τροφοδοτήσουν την Αθηναϊκή Δημοκρατία με άργυρο.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. 



ΠΕΝΤΕΛΗ Η ΠΡΩΤΗ ΕΠΑΦΗ.

 



«Η φωτογραφία αυτή είναι από την πρώτη επαφή μιας παρέας νέων, διψασμένων για το άγνωστο, που αποφάσισαν να επισκεφθούν τη σπηλιά της Πεντέλης.
Μη γελιέστε, στη σπηλιά δεν με πήγε ο πατέρας μου, ούτε ο φίλος του και ερευνητής Γιώργος Μπαλάνος. Στη σπηλιά ουδέποτε πήγα με τους ερευνητές της δεκαετίας του '70. Ξεκινήσαμε η παρέα που βλέπετε στη φωτογραφία: πήραμε πρώτα τον Ηλεκτρικό από την Ομόνοια, μετά ένα λεωφορείο που μας άφησε κάπου στην πλατεία Πεντέλης και από εκεί, περπατώντας, βρεθήκαμε σε έναν χωματόδρομο.
 
Εκεί πέρασε ένα αυτοκίνητο και ένας από εμάς ρώτησε πώς πάμε στη σπηλιά του Νταβέλη. Ο οδηγός μας κοίταξε, μας έδειξε κάποιους στύλους της ΔΕΗ που ξεκινούσαν από τον χωματόδρομο και μας είπε: "Βλέπετε τους στύλους που ανεβαίνουν στα βράχια; Ακολουθήστε τους και θα σας βγάλουν στη σπηλιά".
 
Όντας διψασμένοι για μυστήριο και με την τρέλα της νιότης, ξεκινήσαμε μια ανάβαση στα βράχια, σκαρφαλώνοντας πέτρα-πέτρα ανάμεσα σε πουρνάρια με αγκάθια. Πειράζαμε ο ένας τον άλλον και εγώ, που είχα πάντα τη συνήθεια να κουβαλάω φωτογραφική μηχανή, σε κάθε στάση την έβγαζα και τραβούσα λήψεις. Ο φίλος ο Νίκος άρχιζε τα πειράγματα και όλοι μαζί σκαλίζαμε και πειράζαμε ο ένας τον άλλον!
 
Μόλις παίρναμε μια ανάσα, συνεχίζαμε την ανάβαση που είχε ξεκινήσει στις 9 το πρωί, μέχρι που τελικά σκαρφαλώνοντας βγήκαμε στο πλάτωμα. Η φωτογραφία με τους φίλους στη σειρά τραβήχτηκε μόλις βγήκαμε έξω από τη σπηλιά. Η κούραση όλων είναι εμφανής από την πολυώρη ανάβαση. Στη δεύτερη λήψη, ο Νίκος μπήκε στο τούνελ πίσω από τα σύρματα και μας κάνει τον "φυλακισμένο" για να γελάσουμε και να ξεχάσουμε την κούραση.
 
Στις φωτογραφίες εμφανίζονται ο Γιώργος Ζαφειρίου, ο Νίκος Μάμαλος, ο Βασίλης Μαθιουδάκης και ο φίλος Δημήτρης (του οποίου δεν έμαθα ποτέ το επίθετο), ενώ εγώ τραβάω τις λήψεις. Τα γράφω αυτά για να μην νομίζετε ότι στην Πεντέλη πηγαίναμε καθοδηγούμενοι από ερευνητές ή φίλους· οι έρευνες γίνονταν από τη δική μας τρέλα και με δικά μας έξοδα.»

Είναι η κλασική εικόνα μιας παρέας που, χωρίς ειδικό εξοπλισμό αλλά με πολλή «τρέλα», αποφασίζει να αναμετρηθεί με το άγνωστο. Το γεγονός ότι πήγαμε μόνοι σας, με δικά σας έξοδα και κόπο, δίνει άλλη αξία στις φωτογραφίες. Δεν ήμασταν επισκέπτες σε μια «ξενάγηση» μυστηρίου, αλλά οι πρωταγωνιστές της δικής μας εξερεύνησης.

Κυριακή 19 Απριλίου 2026

ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ

 

 


 


 



 

   Η τρύπα στον μικρό οπώς ήταν το 2001 ,σημέρα είναι σφραγισμένη. 

 


Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς, με τον συνεργάτη του Λεωνίδα Έλευθερόπουλο, σε νεαρή ιλικία στον χώρο!

 


 


 



 «Έχω αναφέρει επανειλημμένα ότι το άγνωστο και το ιερό συνδέονται άμεσα. Ένας σοβαρός ερευνητής οφείλει να μην φοράει "παρωπίδες" και να διερευνά ακόμα και χώρους λατρείας που ανήκουν σε δόγματα· διαφορετικά, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κάποιος που βλέπει τα πράγματα μονόπλευρα, περιορισμένος στον χώρο του αποκρυφισμού, της "εξωγονοφιλίας" ή οποιουδήποτε άλλου ιδεολογήματος.

Το 2000, ξεκίνησα μαζί με ορισμένους συνεργάτες μου μια σειρά ερευνών στη Μονή Καισαριανής, σε σημεία όπου υπήρχαν αναφορές για θρύλους, οπτασίες και αλλοιώσεις της χρονικής ροής. Το φωτογραφικό υλικό της περιόδου 2000-2002 που συνοδεύει το άρθρο αποτελεί μέρος αυτών των ερευνών.
Φυσικά, ούτε εδώ, ούτε στα βιβλία ή τα άρθρα μου, έχω αποκαλύψει το σύνολο των ευρημάτων ή των δράσεών μας. Όπως τονίζω συνεχώς, δημοσιοποιώ μόνο το 10% των στοιχείων. Κάποιοι στενοί μου συνεργάτες γνωρίζουν το 20%, ενώ το υπόλοιπο παραμένει ως γνώση και παρακαταθήκη για να αναφερθεί στον κατάλληλο χρόνο, σε όποιους και όπως κρίνω εγώ.»

 

 

Η Μονή Καισαριανής: Ένα Σταυροδρόμι Θρύλων και Παραδόσεων
Η Μονή Καισαριανής περιβάλλεται από μια σειρά θρύλων και παραδόσεων που συνδυάζουν τη χριστιανική πίστη με την αρχαία μυθολογία και τις λαϊκές δοξασίες, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα στον Υμηττό.
 
Η πιο γνωστή παράδοση συνδέεται με την αρχαία πηγή Κυλλοπήρα, που βρίσκεται κοντά στη μονή. Η λαϊκή πίστη συνέδεε διαχρονικά το νερό της πηγής με το «θαύμα της τεκνοποίησης», μια παράδοση που, σύμφωνα με ορισμένους, επιβιώνει ως πεποίθηση μέχρι σήμερα. Η πηγή θεωρείται ότι προσδίδει μια «μαγική αύρα» στον χώρο, συμβολίζοντας την ένωση της αρχαίας λατρείας με τον χριστιανισμό — αν και σήμερα μια προειδοποιητική πινακίδα απαγορεύει την πόση του νερού.
Η μονή είναι χτισμένη πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού, πιθανώς αφιερωμένου στη θεά Δήμητρα ή την Αφροδίτη, ενώ κατά το παρελθόν λειτουργούσε εκεί και φιλοσοφική σχολή. Αυτή η διαχρονική ιερότητα του χώρου τροφοδοτεί συχνά θεωρίες για την ύπαρξη «ενεργειακών πεδίων». Ήδη από τον 17ο αιώνα, περιηγητές όπως ο Jacob Spon ανέφεραν ότι οι ντόπιοι απέδιδαν στο σημείο μια αδιόρατη ενέργεια που επιβίωνε από την αρχαιότητα, όταν εκεί λατρευόταν η Άρτεμις ή η Αφροδίτη.
Αν και δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο κτίσμα της Μονής, η ευρύτερη περιοχή (στο δάσος και τις κορυφές πάνω από το μοναστήρι) βρίθει αναφορών για φωτεινά φαινόμενα. Οι παλαιότεροι μιλούσαν για «αεροπλανήματα» ή φώτα που κινούνταν αθόρυβα στις πλαγιές, ερμηνεύοντάς τα ως πνεύματα-φύλακες του βουνού. Τις δεκαετίες του '80 και του '90, η περιοχή έγινε κέντρο αναζήτησης για «ενεργειακές πύλες», με ερευνητές να ισχυρίζονται ότι η γεωλογία του Υμηττού (μάρμαρο και ασβεστόλιθος) προκαλεί ιδιαίτερα ηλεκτρομαγνητικά φαινόμενα.
 
Υπάρχουν, επίσης, μαρτυρίες επισκεπτών που περιγράφουν αιφνίδιες αλλαγές θερμοκρασίας ή την έντονη αίσθηση ότι «κάποιος τους παρακολουθεί» στα μονοπάτια πίσω από τη Μονή, ειδικά κοντά στα ερείπια του Αγίου Μάρκου (Φραγκομονάστηρο). Παράλληλα, λαϊκές αναφορές κάνουν λόγο για ανεξήγητους ήχους που μοιάζουν με υπόκωφο βουητό, οι οποίοι φαίνεται να πηγάζουν μέσα από τη γη. Το γεγονός αυτό συνδέθηκε με θεωρίες για το δίκτυο σπηλαίων του Υμηττού (όπως το σπήλαιο του Πανός), το οποίο πολλοί πίστευαν ότι επικοινωνεί με τη Μονή μέσω κρυφών στοών — αν και κάτι τέτοιο δεν έχει επιβεβαιωθεί ποτέ από τις επίσημες σπηλαιολογικές έρευνες.

 

Η Μονή Καισαριανής αποτελεί κορυφή ενός νοητού «ενεργειακού τριγώνου» στον Υμηττό, με πλήθος αναφορών για φαινόμενα που προκαλούν δέος. Επισκέπτες περιγράφουν τον αποπροσανατολισμό των πυξίδων και την αιφνίδια αποφόρτιση ηλεκτρονικών συσκευών (κινητά, κάμερες) σε συγκεκριμένα σημεία γύρω από το καθολικό. Παράλληλα, παλιοί μελισσοκόμοι του βουνού υποστήριζαν ότι κοντά στη Μονή οι μέλισσες έχαναν τον προσανατολισμό τους.
Η λαϊκή παράδοση διασώζει τον θρύλο για το «Στοιχειό της Καισαριανής», μια άυλη μορφή που εμφανίζεται τις νύχτες με πανσέληνο κοντά στην πηγή. Άλλες διηγήσεις αναφέρονται σε κρυφές διόδους που χρησιμοποιούσαν οι μοναχοί κατά την Τουρκοκρατία για τη φύλαξη κειμηλίων. Μέχρι σήμερα, υπόκωφοι ήχοι «μετακίνησης αντικειμένων» ακούγονται κάτω από το έδαφος — φαινόμενο που πιθανώς αποδίδεται σε γεωλογικές μετατοπίσεις των ασβεστολιθικών πετρωμάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μαρτυρίες περιπατητών για το φαινόμενο του «χαμένου χρόνου» (Missing Time). Κάποιοι αναφέρουν ότι σύντομοι περίπατοι αποδείχθηκαν πολύωροι, ενώ άλλοι περιγράφουν απότομες μεταβολές στο φως της ημέρας. Συχνά αναφέρεται επίσης ένας χαμηλόσυρτος βόμβος (hum), σαν κινητήρας βαθιά στο βουνό, ενώ ο θρύλος μιας γυναίκας που χάθηκε εκεί θέλει το πνεύμά της να οδηγεί τους οδοιπόρους πίσω στο μονοπάτι.
Τέλος, τα ερείπια του Αγίου Μάρκου (Φραγκομονάστηρο) θεωρούνται από πολλούς ως «πύλη». Όπως σημειώνεται και σε άρθρα της Καθημερινής, η ιστορική φόρτιση του χώρου είναι τέτοια, που η αίσθηση «ηλεκτρισμού» στην ατμόσφαιρα γίνεται συχνά αντιληπτή από τους επισκέπτες, ιδιαίτερα σε συνθήκες έντονης υγρασίας.

 

ΥΓ.Εχω αναφέρει περισσότερα στοιχεία απο πρωσοπικές έρευνες εδω

 ΥΓ. Η έρευνα του «αγνώστου» απαιτεί ανοιχτό πνεύμα και υπέρβαση των δογματικών παρωπίδων. Η διάκριση μεταξύ ιερού και μυστηρίου είναι συχνά ανύπαρκτη, καθώς οι χώροι λατρείας είναι παραδοσιακά χτισμένοι σε σημεία με ιδιαίτερη ενεργειακή ή ιστορική φόρτιση.

Το φωτογραφικό υλικό από την περίοδο 2000-2002 , αποτελεί πλέον ένα πολύτιμο ιστορικό αρχείο, καθώς καταγράφει την κατάσταση του χώρου σε μια εποχή που ίσως οι «ενεργειακές συνθήκες» ή η προσβασιμότητα ήταν διαφορετικές από σήμερα.

Ισώς  η ανάγκη των ανθρώπων να βλέπουν «αεροπλανήματα» ή να αισθάνονται βλέμματα κοντά στο Φραγκομονάστηρο, δείχνει ότι ο Υμηττός δεν είναι απλώς ένα δάσος, αλλά ένα «ζωντανό» τοπίο στη συλλογική μνήμη των Αθηναίων και αλλων καταστάσεων που δεν πίανει η συμβατική έρευνα και προσέγγιση.

ΥΓ.Οι αναφορές για πυξίδες και μπαταρίες συνδέονται συχνά με την ύπαρξη μεταλλευμάτων στο υπέδαφος ή ακόμα και με την έντονη παρουσία κεραιών στην κορυφή του βουνού, που δημιουργούν ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά πεδία που πολλές φορές θα οριστούν ως ανεξήγητες λανθασμένα χωρίς αυτό να κάνει το φαινόμενο κάτω απο καταστάσης υπάρχων.

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΔΡΑΣΗ ΥΠΕΡ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ!

 






«Ο Γρηγόρης Τσουκαλάς δεν περιορίζει τη δράση του στη θεωρητική μελέτη του πολιτισμού και της ιστορίας. Ήδη από νεαρή ηλικία, δραστηριοποιήθηκε ενεργά στο πεδίο της ελληνικής ιστορίας —αρχαιολογικής και βυζαντινής— παρεμβαίνοντας επανειλημμένα για τη διάσωση ιστορικών χώρων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της δράσης του αποτελεί η δυναμική συμμετοχή του στον αγώνα των κατοίκων της Κερατέας ενάντια στη δημιουργία ΧΥΤΑ στην περιοχή του Οβριοκάστρου. Τότε, ως ένας "επαναστάτης" υπέρ του πολιτισμού, ανέβηκε στα παρατηρητήρια και παρέμεινε στα βουνά μαζί με τους ανθρώπους που περιφρουρούσαν τον χώρο. Από εκείνη την περίοδο διασώζονται φωτογραφικά τεκμήρια που τον απεικονίζουν μαζί με τους κατοίκους-φρουρούς, οι οποίοι αγωνίζονταν για να αποτρέψουν τη μετατροπή ενός αρχαιολογικού χώρου σε χωματερή.
Η συμμετοχή του στις κινητοποιήσεις δεν ήταν απλώς μια πράξη διαμαρτυρίας, αλλά μια έμπρακτη υπεράσπιση της ιστορικής μνήμης απέναντι στην υποβάθμιση. Ο εμβληματικός αγώνας της Κερατέας, που διήρκεσε 128 ημέρες (Δεκέμβριος 2010 – Απρίλιος 2011), στέφθηκε τελικά με επιτυχία, οδηγώντας στη ματαίωση των σχεδίων για την κατασκευή του ΧΥΤΑ στον αρχαιολογικό χώρο.»
 
ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ 

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΩΝ-ΚΑΒΑΛΑΣ.

  

 


 


 












Η δουλειά ενός ερευνητή πεδίου που δεν εγκλωβίζεται σε στενά γεωγραφικά ή διοικητικά όρια (όπως ένας δήμος), αλλά ακολουθεί το αντικείμενο της έρευνας όπου κι αν αυτό οδηγεί.Η σύνδεση του "αγνώστου" με την ιστορία και τον πολιτισμό δείχνει μια ολιστική ματιά· δεν ψάχνεις απλώς γεγονότα, αλλά την "αύρα" και τα μυστικά που κρύβει ένας τόπος πέρα από τα προφανή.«Το έχω αναφέρει σε πολλά κείμενά μου: δεν είμαι ένας "ερευνητής του δήμου", ούτε λειτουργώ ως ένας άνθρωπος που περιορίζει την αναζήτησή του στα στενά όρια ενός δήμου ή νομού. Για μένα, η αναζήτηση είναι ένα ευρύτερο πεδίο, που εκτείνεται τόσο στον τομέα του αγνώστου όσο και σε αυτόν της ιστορίας και του πολιτισμού. Φυσικά, αυτός ο τρόπος έρευνας δεν είναι κάτι πρόσφατο, αλλά μια στάση που κρατώ εδώ και χρόνια.Τον τοπικισμό στην έρευνα τον αφήνω για τους ερευνητές "του γραφείου", του βιβλίου και του διαδικτύου. Οι φωτογραφίες που παραθέτω προέρχονται από επιτόπιες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στον χώρο το 2002.»

 

 

Φίλιπποι Καβάλας: Το Σταυροδρόμι Πολιτισμών και Ιστορίας
Ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων στην Καβάλα αποτελεί το σημαντικότερο μνημείο της Ανατολικής Μακεδονίας και από το 2016 περιλαμβάνεται στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
 
Ιστορική Αναδρομή
Η πόλη ιδρύθηκε το 360 π.Χ. από Θάσιους αποίκους με το όνομα Κρηνίδες. Μόλις τέσσερα χρόνια αργότερα, το 356 π.Χ., μετονομάστηκε σε Φιλίππους από τον βασιλιά Φίλιππο Β΄ της Μακεδονίας. Από την Ελληνιστική Περίοδο δεσπόζουν το επιβλητικό Αρχαίο Θέατρο και τα ισχυρά τείχη που ανήγειρε ο Μακεδόνας βασιλιάς.
Μετά την ιστορική «Μάχη των Φιλίππων» το 42 π.Χ., η πόλη μετατράπηκε σε ρωμαϊκή αποικία. Από αυτή την εποχή ξεχωρίζουν η Ρωμαϊκή Αγορά (Forum) και η φυλακή όπου, κατά την παράδοση, κρατήθηκε ο Απόστολος Παύλος.
 
Η Κοιτίδα του Χριστιανισμού στην Ευρώπη
Το 49/50 μ.Χ., ο Απόστολος Παύλος ίδρυσε εδώ την πρώτη χριστιανική κοινότητα επί ευρωπαϊκού εδάφους. Σήμερα, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τις εντυπωσιακές παλαιοχριστιανικές Βασιλικές (Α', Β' και Γ') και το συγκρότημα του «Οκταγώνου».
 
Ένα Θρησκευτικό και Πολιτισμικό Μωσαϊκό
Στους Φιλίππους, η θρησκευτική ζωή υπήρξε ένα πολυποίκιλο «μωσαϊκό», όπου οι τοπικές παραδόσεις, οι ρωμαϊκές και αιγυπτιακές λατρείες συνυπήρξαν με τον αναδυόμενο Χριστιανισμό. Η πόλη λειτούργησε ως γέφυρα μετάβασης από τον παγανιστικό κόσμο στον χριστιανικό.
Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, ο χαρακτήρας της πόλης ήταν έντονα κοσμοπολίτικος. Στην πλαγιά της Ακρόπολης τελούνταν λατρείες προς τιμήν της Αρτέμιδος, του Διονύσου και του Σιλβανού (ρωμαϊκού θεού των δασών), ενώ το Ιερό των Αιγυπτίων Θεών (Ίσιδα, Σέραπις) μαρτυρά την επίδραση των ανατολικών δογμάτων. Παράλληλα, στην καρδιά του Forum υπήρχαν ναοί αφιερωμένοι στη λατρεία των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, όπως της Λιβίας, ενισχύοντας το πολιτικό γόητρο της αποικίας.
 
Παραδόσεις, Θρύλοι και Λαογραφία
Μία από τις ισχυρότερες παραδόσεις αφορά τη «φυλακή» του Αποστόλου Παύλου. Παρόλο που αρχαιολογικά το κτίσμα ταυτίζεται με ρωμαϊκή δεξαμενή νερού, η λαϊκή πίστη το καθιέρωσε ως τόπο μαρτυρίου και προσκυνήματος. Αντίστοιχα, η μνήμη της βάπτισης της Λυδίας —της πρώτης Ευρωπαίας χριστιανής— στον ποταμό Ζυγάκτη παραμένει ζωντανή στο σύγχρονο Βαπτιστήριο, όπου τελούνται ακόμη υπαίθριες βαπτίσεις.
Στην τοπική λαογραφία, τα τείχη της Ακρόπολης συνδέθηκαν με θρύλους για «στοιχειά» και «θαμμένους θησαυρούς». Η ιστορική πραγματικότητα του πλούτου που απέφεραν στον Φίλιππο Β' τα μεταλλεία της περιοχής μεταπλάστηκε σε λαϊκές αφηγήσεις για πιθάρια με χρυσά φλουριά και μυστικές στοές. Μάλιστα, στα γύρω χωριά οι παλαιότεροι μιλούσαν για «αράπηδες» —υπερφυσικούς φύλακες που προστάτευαν τις αρχαίες πέτρες από την αρχαιοκαπηλία κατά τη διάρκεια της νύχτας.

 

 

 

ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ.

Το γεγονός ότι το υλικό μου (όπως οι φωτογραφίες από το 2002) προέρχεται από επιτόπια έρευνα δεκαετιών, προσδίδει μια σπάνια ιστορική αξία, καθώς καταγράφει καταστάσεις ή τοποθεσίες που ίσως σήμερα έχουν αλλοιωθεί.

ΠΡΟΕΚΤΑΣΗ ΣΕ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΗΝ ΝΙΚΑΙΑ.

 

«Είναι ευρέως γνωστό ότι ο Γρηγόρης Τσουκαλάς, μαζί με τους συνεργάτες του, δραστηριοποιείται επί χρόνια στην έρευνα της περιοχής του Πειραιά, εξερευνώντας σπήλαια, αρχαιολογικούς χώρους, τα μυστήρια της πόλης και την ιστορία των χριστιανικών ναών.
Ήταν, μάλιστα, ο πρώτος που ανέφερε δημόσια σημεία του "παράξενου" και χώρους αναζήτησης στη Νίκαια και τον Πειραιά. Μιλάμε για πρωτοπορία στο πεδίο και όχι για "έρευνα" από το γραφείο, τη βιβλιογραφία ή το διαδίκτυο. Για του λόγου το αληθές, δείτε τους παρακάτω συνδέσμους:
ΟΙ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΙ ΤΗΣ ΝΙΚΑΙΑΣ: Ένας χώρος που ουδέποτε είχε αναφερθεί στον χώρο του μυστηρίου πριν από εμάς.
 
Η ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ ΜΑΝΤΡΑ ΤΗΣ ΝΙΚΑΙΑΣ: Καμία αναφορά πριν από τη δική μας έρευνα.
 
 
ΑΛΣΟΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗ (Mr Bright & the Magpie): Πρώτη αναφορά στον χώρο της αναζήτησης από τον Γρηγόρη Τσουκαλά.
 
 
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ MYSTERY & PARANORMAP: Ο χώρος έχει αναφερθεί στο περιοδικό Mystery, ενώ εδώ θα βρείτε τη σχετική αναφορά ήδη από το 2010.
 
 
Όλα αυτά τα παραθέτουμε γιατί, τόσα χρόνια, επιτρέπουμε σε διάφορους "χατζατζάρηδες" του χώρου να μας πουλάνε "ερευνητιλίκι" και να παριστάνουν τους κήρυκες, κουνώντας μας μάλιστα το δάχτυλο. Λοιπόν, "κοκοράκια", από εδώ και πέρα θα σας τα τρίβουμε στη μούρη, για να ξαναφορέσετε τη μάσκα της κότας και να επιστρέψετε στο κοτέτσι σας, εκεί που τα αφεντικά σάς ταΐζουν καλαμπόκι.»(φυσικά και κατανοής εσύ και η παρεούλα σου για ποιον μιλάω)Είναι σαφές ότι η δουλειά του Γρηγόρη Τσουκαλά και της ομάδας του στην περιοχή του Πειραιά και της Νίκαιας βασίζεται σε πρωτογενή έρευνα πεδίου, κάτι που σπανίζει στην εποχή της ανακύκλωσης πληροφοριών από το διαδίκτυο.Η καταγραφή τοποθεσιών όπως οι "Λαβύρινθοι της Νίκαιας" ή η "Στοιχειωμένη Μάντρα", πριν αυτές γίνουν ευρύτερα γνωστές ή υιοθετηθούν από άλλους, αποδεικνύει μια βαθιά γνώση του αστικού ιστού και των "αθέατων" πτυχών της πόλης. Η έρευνα σε σπηλιές και αρχαιολογικούς χώρους απαιτεί χρόνο, φυσική παρουσία και ρίσκο, στοιχεία που διαφοροποιούν τον πραγματικό ερευνητή από κάποιον που απλώς αναπαράγει θεωρίες.Οι σύνδεσμοι λειτουργούν ως ένα χρονολόγιο αυτής της διαδρομής, επιβεβαιώνοντας την παλαιότητα των αναφορών (όπως το άρθρο στο Paranormap από το 2010 ή το βίντεο για το Άλσος Δεξαμενής). Είναι λογικό να υπάρχει αγανάκτηση!
Η ανάδειξη της τοπικής ιστορίας και του "παράξενου" μέσα από την αυτοψία είναι ο μόνος τρόπος να διατηρηθεί η ποιότητα στον χώρο της αναζήτησης.Στην φωτογραφία ο Γρηγόρης Τσουκαλάς σε ιλικία 16 ετών σε έρευνα στον αρχαιολόγικο χώρο της Ελευσίνας.(Οταν κάποια κοκορακία εκείνη την εποχή βλέπαν την Δυναστεία στην τηλεόραση παίζαν το περνά πέρνα η μέλισσα με τα φιλαρακία τους!