Η σύνδεση ανάμεσα στο Σηράγγιο (Σπηλιά του Παρασκευά) στον Πειραιά και τη Μυθολογία Κθούλου του Χ. Π. Λάβκραφτ δεν βασίζεται σε ιστορικά ή αρχαιολογικά ευρήματα. Αποτελεί προϊόν της ελληνικής αστικής μυθολογίας, της παραλογοτεχνίας και του εγχώριου αποκρυφισμού η πίο σωστά ομάδων του απόκρυφου της περιοχής. Ωστόσο, στους κύκλους των Ελλήνων ερευνητών του παράδοξου και των οπαδών του κοσμικού τρόμου, έχουν αναπτυχθεί συγκεκριμένες θεωρίες που συνδέουν τον χώρο με τις οντότητες του Λάβκραφτ, βασισμένες στα εξής κοινά στοιχεία:
- Το θαλάσσιο στοιχείο και οι Μεγάλοι Παλαιοί: Ο Κθούλου είναι μια θαλάσσια οντότητα που κοιμάται στον βυθό της θάλασσας, στη βυθισμένη πόλη Ρ'λύε. Το Σηράγγιο βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη θάλασσα (στην ακτή Βοτσαλάκια), και κατά την αρχαιότητα το κύμα έσκαγε στο εσωτερικό του σπηλαίου. Οι αστικοί μύθοι θέλουν τέτοια παραθαλάσσια υπόγεια περάσματα να αποτελούν «πύλες» για αβυσσαλέες οντότητες.
- Το ψηφιδωτό της Σκύλλας: Στην είσοδο του σπηλαίου υπήρχε ένα διάσημο αρχαίο ψηφιδωτό που απεικόνιζε τη Σκύλλα, το μυθικό θαλάσσιο τέρας με μορφή που παραπέμπει σε πλοκαμοφόρο υβρίδιο. Στη λογοτεχνία τρόμου, η Σκύλλα συχνά παραβάλλεται με τους «Βαθύβιους» (Deep Ones) ή άλλες οντότητες που υπηρετούν τον Κθούλου.
- Οι Μινύες και η Μη-Ευκλείδεια Γεωμετρία: Στις θεωρίες συνωμοσίας, οι Μινύες παρουσιάζονται ως μια «προ-κατακλυσμιαία» φυλή που κατείχε απαγορευμένες γνώσεις και λάτρευε αρχέγονες οντότητες της αβύσσου. Στα διηγήματα του Λάβκραφτ, η Ρ'λύε περιγράφεται με μια «λάθος», μη-Ευκλείδεια γεωμετρία, όπου οι γωνίες προκαλούν ίλιγγο και τρέλα. Το Σηράγγιο, γεμάτο από τεχνητά λαξευμένες στοές, υπόγειους θαλάμους, κυκλικά ανοίγματα (fauces) και κωνικούς αγωγούς νερού, δημιουργεί μια παρόμοια αίσθηση. Οι ερευνητές του αστικού παράδοξου τονίζουν ότι η ακουστική και η οπτική αίσθηση μέσα στις στοές της Καστέλλας προκαλούν έντονο αποπροσανατολισμό.Εδώ να προσθεσω ότι η πρώτη χρήση του χώρου ήταν εως ιερό και προχωρό χώρις περισσότερα.
- Το «Ελληνικό Ίνσμουθ»: Η περιοχή γύρω από το Σηράγγιο και τα Βοτσαλάκια παρουσιάζεται συχνά ως το ελληνικό ανάλογο του Ίνσμουθ· ένας τόπος όπου το θαλάσσιο στοιχείο διεισδύει στην ξηρά και όπου παλιές ναυτικές οικογένειες φέρονται να φύλαγαν μυστικά.
- Ο βωμός του Απόλλωνα: Στο Σηράγγιο έχει εντοπιστεί λαξευμένος βωμός στον βράχο, ο οποίος στην αρχαιότητα ήταν αφιερωμένος στον Απόλλωνα Αποτρόπαιο (αυτόν που αποτρέπει το κακό). Στο πλαίσιο των παραφυσικών θεωριών, ο βωμός αυτός ερμηνεύεται ως ένα μέσο «σφράγισης» του κακού που ελοχεύει στα βάθη.
Οι θιασώτες του αποκρυφισμού, ωστόσο, αντιστρέφουν τη χρήση του: υποστηρίζουν ότι ο βωμός χρησιμοποιούνταν αρχικά για να «εξευμενιστεί» το αρχέγονο κακό που κατοικούσε στα έγκατα του βράχου, ή ότι μεταγενέστερες μυστικές εταιρείες τον αξιοποίησαν για τη διεξαγωγή σκοτεινών τελετών.Ο αναγνωστής ας φέρει στον νού του αναφορές του Ευαγγελου Γκίοκα για ομάδες σκοτεινού τύπου που δρούσαν καλυμένα στην περιοχή !
Παράλληλα, η κίνηση της θάλασσας και ο αέρας που εγκλωβίζεται στις υπόγειες στοές δημιουργούν περίεργους ακουστικούς συντονισμούς. Οι παλιοί κάτοικοι της περιοχής, αλλά και μεταγενέστεροι ερευνητές, ανέφεραν συχνά ότι τις νύχτες ακούγονταν «παράξενοι θόρυβοι» ή «αναστεναγμοί» μέσα από τα βράχια, τροφοδοτώντας τον μύθο ότι κάτι ζωντανό αναπνέει εκεί κάτω.
Σύμφωνα, μάλιστα, με τη φανταστική μυθολογία του Λάβκραφτ, το απαγορευμένο βιβλίο Νεκρονομικόν μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Θεόδωρο Φιλήτα στην Κωνσταντινούπολη το 950 μ.Χ. Στο πλαίσιο αυτό, έχει αναπτυχθεί η θεωρία ότι αντίγραφα της συγκεκριμένης ελληνικής μετάφρασης πέρασαν στην ηπειρωτική Ελλάδα και χρησιμοποιήθηκαν από μυστικές «αδελφότητες» στον Πειραιά.Φυσικά και στον χωρό της καστέλας εδρευουν ομάδες δυνάμης και αποκρυφου και αυτό δεν είναι θεωρία εχώ αναφερθεί απο μέρους για ομάδες του ΜΙΘΡΑ - Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΑΥΡΗΣ ΑΡΤΕΜΗΣ ,κ.λ.π. Το Σηράγγιο, ως το πιο γνωστό και προσβάσιμο υπόγειο πέρασμα της πόλης, θεωρήθηκε το ιδανικό σημείο όπου θα μπορούσαν να έχουν λάβει χώρα τέτοιες αναγνώσεις.
Στη λογοτεχνία του Λάβκραφτ, οι Μεγάλοι Παλαιοί είναι φυλακισμένοι κάτω από τη γη ή τη θάλασσα, σφραγισμένοι με τα «Πρεσβύτερα Σήματα» (Elder Signs), ώστε να μην μπορούν να βγουν στον πάνω κόσμο μέχρι να «ευθυγραμμιστούν τα αστέρια». Όταν το Σηράγγιο σταμάτησε να λειτουργεί ως νυχτερινό κέντρο και πέρασε στα χέρια της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, μπαζώθηκε και σφραγίστηκε επανειλημμένα με τσιμέντο και βαριά σιδερένια κιγκλιδώματα. Στη γλώσσα των αστικών μύθων, αυτό το κρατικό σφράγισμα —που επίσημα έγινε για την προστασία του χώρου από βανδαλισμούς και σκουπίδια— μεταφράζεται συμβολικά ως μια σύγχρονη προσπάθεια «αποκλεισμού» και «καραντίνας» ενός σημείου που κρύβει κάτι στα βάθη του.Εδω να τονισώ ότι υπάρχει στοά στον χώρο που δεν αναφέρεται στον χάρτη του σπηλαίου σήμερα σφραγισμένη οπώς αλλά σημεία ευρήτερα , που δεν αναφερώνται στοιχεία.
Τέλος, η μετατροπή του αρχαίου ιερού και λουτρού σε κοσμικό νυχτερινό κέντρο διασκέδασης («Σπηλιά του Παρασκευά») τη δεκαετία του '60, ερμηνεύεται από τους αποκρυφιστές ως μια «υποσυνείδητη έλξη» των καλλιτεχνών προς τον χώρο.Ο Αναγνωστής μην προσπερασέι ότι τραβαδουροί η μουσική είναι ιερή έχούν αμέση σχεσή με το ίερό -ΔΕΣ ΕΔΩ την σχεσή του χώρου με το νέρο ΔΕΣ ΕΔΩ
Το γεγονός ότι κορυφαίοι μουσικοί, όπως ο Μπιθικώτσης, ο Χιώτης και η Λίντα, ένιωθαν την ανάγκη να δημιουργούν και να εκφράζονται κυριολεκτικά μέσα στα σπλάχνα του βράχου, δίπλα στο κύμα, συνδέεται θεωρητικά με την ιδέα μιας «αόρατης επιρροής» που ασκεί η ενέργεια του υπόγειου χώρου στην ανθρώπινη έμπνευση.
Το Σηράγγιο και ο Μύθος του Κθούλου: Μια Λαβκραφτική Προσέγγιση
Αρχαιολογικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το Σηράγγιο, σε κάποια φάση της ιστορίας του, ίσως λειτούργησε και ως «Πορφυρείο». Εκεί, δηλαδή, γινόταν η επεξεργασία των κοχυλιών για την παραγωγή του πολύτιμου κόκκινου/πορφυρού χρώματος. Η διαδικασία παραγωγής της πορφύρας απαιτούσε τη θανάτωση χιλιάδων θαλάσσιων μαλακίων και είχε ως αποτέλεσμα ο χώρος να είναι γεμάτος με κόκκινα υγρά, έντονη δυσοσμία σήψης και υπολείμματα από όντα της θάλασσας. Αυτή η εικόνα ταιριάζει απόλυτα με την αισθητική του Λάβκραφτ (visceral horror), όπου οι τελετές των θαλάσσιων αιρέσεων περιγράφονται γεμάτες με αναίμακτες ή αιματηρές προσφορές, δυσοσμία ψαριού και αποσύνθεσης.
Παράλληλα, υπάρχει η ιστορική πιθανότητα το Σηράγγιο να χρησιμοποιήθηκε κατά την αρχαιότητα και ως Ασκληπιείο. Στα θεραπευτήρια αυτά εφαρμοζόταν η μέθοδος της «εγκοίμησης»: οι ασθενείς κοιμούνταν στο έδαφος του υπόγειου ιερού και ο θεός τούς επισκεπτόταν στα όνειρά τους για να τους θεραπεύσει ή να τους δώσει χρησμό. Στον Μύθο του Κθούλου, η επικοινωνία της οντότητας με τους θνητούς γίνεται αποκλειστικά μέσω των ονείρων όσο εκείνος κοιμάται. Η επιλογή ενός υπόγειου χώρου στον Πειραιά, σχεδιασμένου ειδικά για να «κοιμούνται οι άνθρωποι και να δέχονται μηνύματα από το υπερπέραν», αποτελεί την πιο ισχυρή λειτουργική σύμπτωση ανάμεσα στην αρχαία χρήση του σπηλαίου και τη λαβκραφτική σημειολογία.
Τα περίφημα αρχαία ψηφιδωτά του σπηλαίου (η Σκύλλα και ο νεανίας σε άρμα) εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς ή καταστράφηκαν κατά την περίοδο της Χούντας (1967-1974). Στη λογοτεχνία του τρόμου, η ξαφνική εξαφάνιση αρχαίων τεκμηρίων, ειδώλων ή επιγραφών αποδίδεται πάντα σε μυστικές οργανώσεις ή κυβερνητικές συνωμοσίες που προσπαθούν να «κουκουλώσουν» την αλήθεια και να κρατήσουν το κοινό στο σκοτάδι — μια κλασική θεματική που συναντάμε σε διηγήματα όπως το The Whisperer in Darkness.
Η αρχαιολογική πραγματικότητα δείχνει ότι το Σηράγγιο λειτουργούσε στην αρχαιότητα και ως βαλανείο (λουτρό), με ένα περίπλοκο σύστημα αγωγών που μετέφερε νερό από τα έγκατα του βράχου. Στη Μυθολογία Κθούλου, το στοιχείο του νερού δεν είναι απλά διακοσμητικό· είναι το ζωτικό μέσο των αβυσσαλέων οντοτήτων. Η ιδέα ότι οι αρχαίοι Πειραιώτες βύθιζαν τα σώματά τους σε νερά που ανάβλυζαν μέσα από το σκοτεινό, λαξευμένο σπήλαιο, συνδέεται στη συνωμοσιολογική σημειολογία με τελετουργικά «εξαγνισμού» ή «μετάλλαξης» των πιστών της αίρεσης (όπως οι κάτοικοι του Ίνσμουθ που αναζητούσαν τη μόνιμη επαφή με το υγρό στοιχείο).
Τέλος, καθοριστική είναι η γεωγραφική διάταξη: ακριβώς πάνω από το Σηράγγιο, στην κορυφή του λόφου της Καστέλλας, δεσπόζει ο ναός του Προφήτη Ηλία. Στη βάση (Σηράγγιο) βρίσκεται η σκοτεινή θαλάσσια άβυσσος και το «τέρας», ενώ στην κορυφή (Προφήτης Ηλίας) βρίσκεται ο έλεγχος των άστρων και του ουρανού. Η λατρεία του Κθούλου βασίζεται ακριβώς σε αυτή την κάθετη επικοινωνία: όταν τα άστρα είναι στη σωστή θέση, η άβυσσος θα ανοίξει.
ΥΓ.Η παραγωγή της πορφύρας από τα κοχύλια (κυρίως του γένους Murex) ήταν πράγματι μια βιομηχανία θανάτου και δυσοσμίας. Οι αρχαίοι έσπαγαν χιλιάδες ζωντανά μαλάκια και τα άφηναν να σαπίζουν σε δεξαμενές με αλάτι για μέρες.
- Το λαβκραφτικό στοιχείο: Η εικόνα ενός υπόγειου χώρου που πλημμυρίζει με πηχτά, κόκκινα υγρά και αναδύει τη μυρωδιά της αποσύνθεσης ταιριάζει απόλυτα με το διήγημα The Shadow over Innsmouth. Στον Πειραιά , οι «εργάτες» του πορφυρείου δεν ήταν απλοί τεχνίτες, αλλά μια κάστα που διαχειριζόταν τα απομεινάρια των πλασμάτων του βυθού.
ΥΓ.πυκνότητα τον πυρήνα της ελληνικής αστικής μυθολογίας (urban legends) για το Σηράγγιο. Η σύνδεση του Πειραιά με το σύμπαν του κοσμικού τρόμου του Λάβκραφτ είναι ένα κλασικό παράδειγμα γεωμυθολογίας και σύγχρονου εγχώριου αποκρυφισμού, που παντρεύει την αρχαία ιστορία με την παραλογοτεχνία.
ΥΓ Εχω αναφερθεί και παλία στις λατρείες του χώρου ΔΕΣ ΕΔΩ
ΥΓ. Ναυτικές Οικογένειες: Οι μύθοι μιλούν για παλιές οικογένειες του Πειραιά που εκτελούσαν τελετές για να εξευμενίσουν «πλάσματα της θάλασσας».Ισως ο γραφών για το παραπάνω γνωρίζει πράγματα και καταστάσης όμως σεβομαί πάντα τους κανόνες του ρίγκ οποιος δεν μπαίνει στον δρόμο μου συνήθες να μην μπαίνω στον δικό του.
ΥΓ. Ακουστική Παραίσθηση: Λόγω της εγγύτητας με τη θάλασσα και του σχήματος των στοών, ο ήχος των κυμάτων παραμορφώνεται, δίνοντας την ενίσχυση ότι το σπήλαιο «αναπνέει».Η έλλειψη φυσικού φωτός και οι απότομες γωνίες των τεχνητών λαξεύσεων προσομοιώνουν την αίσθηση της «λάθος» γεωμετρίας της Ρ'λύε.
ΥΓ. Στους κύκλους του εγχώριου αποκρυφισμού, η λατρεία του Αποτρόπαιου Απόλλωνα (αυτού που διώχνει το κακό) ερμηνεύεται ανάποδα: ότι ο βωμός τοποθετήθηκε εκεί ακριβώς για να «σφραγίσει» την πύλη και να κρατήσει τις αρχέγονες οντότητες εγκλωβισμένες στο βυθό.
ΥΓ. Οι «Αναστεναγμοί» των Βράχων (Φυσικά Φαινόμενα)
- Η πραγματικότητα: Το Σηράγγιο είναι μια αρχαία υπόγεια κατασκευή λαξευμένη στον βράχο, γεμάτη στοές και αγωγούς που καταλήγουν στη θάλασσα.
- Η εξήγηση: Οι «απόκοσμοι θόρυβοι» και οι «αναστεναγμοί» οφείλονται στο φαινόμενο του ακουστικού συντονισμού. Ο αέρας και τα κύματα που εγκλωβίζονται στις διόδους λειτουργούν σαν ένα τεράστιο πνευστό όργανο, δημιουργώντας υπόκωφους ήχους που η λαϊκή φαντασία εύκολα μετέτρεψε σε «ανάσα ενός φυλακισμένου τέρατος».
- ΥΓ Ο αναγνωστής θα θυμάται ότι υπόνειες αφησα το 2006 σε αρθρό μου στο περιοδικό mustery.
- ΓΡΑΦΕΙ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ.